Μια εκδήλωση μυστικής διπλωματίας σε άκαιρη στιγμή

Η διπλωματία ασκείται με τρεις τρόπους. Ο πρώτος τρόπος είναι ο επίσημος που είναι και ο σχετικώς διαφανής. Επισκέψεις και διαβήματα πρέσβεων, επίσημες συναντήσεις, δημοσιευμένα πρακτικά, κοινές δηλώσεις, υπογραφές συμφωνιών κ.λπ. Ο δεύτερος τρόπος έχει λιγότερες όψεις διαφάνειας. Εδώ, κατά κύριο λόγο, εννοώ την καλή προετοιμασία μιας επίσημης συνάντησης, μιας κοινής δημόσιας δήλωσης, μιας συμφωνίας. Η δεύτερη μορφή διπλωματίας είναι απολύτως απαραίτητη για να υπηρετηθεί η πρώτη. Ενίοτε προσλαμβάνει περιοδικότητα ή έστω μια κάποια συχνότητα και είναι πάρα πολύ χρήσιμη, όταν χρειάζεται να διατηρούνται ζωντανοί κάποιοι δίαυλοι μεταξύ χωρών που έχουν προβλήματα. Κατάλληλο παράδειγμα είναι οι σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας.

Η τρίτη μορφή διπλωματίας είναι η λεγόμενη μυστική. Δηλαδή όχι αυτή που δεν ανακοινώνεται, αλλά εκείνη που αποκρύπτεται. Είναι μάλιστα ιδιαιτέρως επικίνδυνη αυτή η μορφή διπλωματίας. Διότι εάν δεν πετύχει τον στόχο της, κινδυνεύει ο ασκήσας μυστική διπλωματία είτε να εκτεθεί πολιτικά, είτε να βλάψει τη χώρα του.

Στην περίπτωση που τώρα απασχολεί την Ελλάδα, έχουμε κάτι ανάμεσα στη δεύτερη και την τρίτη μορφή διπλωματίας. Η τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ Μητσοτάκη – Ερντογάν ανακοινώθηκε επισήμως. Επρόκειτο για επίσημη διπλωματική ενέργεια. Στον Τύπο, βέβαια, δημοσιεύτηκε ότι το τηλεφώνημα αυτό ήταν αποτέλεσμα πρωτοβουλίας της γερμανικής κυβέρνησης και ο έλληνας υπουργός Εξωτερικών σε ενημέρωσή του προς τα πολιτικά κόμματα είχε κάνει σχετικές αναφορές. Εως εδώ, όλα καλά. Οσα όμως ακολούθησαν, και ιδιαιτέρως η συνάντηση στο Βερολίνο μετά τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, ήταν εκδήλωση μυστικής διπλωματίας σε άκαιρη στιγμή και έδωσε τη δυνατότητα στον τούρκο υπουργό Εξωτερικών να την αποκαλύψει και να τη χρησιμοποιήσει εναντίον της Ελλάδος.

Ορισμένοι επιχειρούν να δικαιολογήσουν τη συνάντηση αυτή χρησιμοποιώντας το επιχείρημα, ότι δεν ήταν δυνατόν να αποφευχθεί γιατί αποτελούσε πρωτοβουλία της γερμανικής κυβέρνησης. Αυτό το επιχείρημα είναι τόσο ευτελές που δεν μου επιτρέπεται να επιχειρήσω την αντίκρουσή του. Γιατί εάν το κάνω, τα λόγια που θα γραφτούν θα είναι πολύ βαριά. Για να εξηγούμαστε: όσα κάνει η κυβέρνηση εν προκειμένω με τη μέθοδο της μυστικής διπλωματίας βαραίνουν μόνο την ίδια και την ευθύνη αυτών των πράξεων, ως κόμμα της αντιπολίτευσης, εμείς δεν πρόκειται να την αναλάβουμε, στο πλαίσιο μιας εν προκειμένω κακώς εννοούμενης εθνικής ενότητας.

Ο Ανδρέας Λοβέδρος είναι κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος και τομεάρχης Εξωτερικών του Κινήματος Αλλαγής