Ευρωπαϊκή καγκελαρία

Μοιάζει λίγο σαν déjà vu. Μια κρίση απειλεί το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Οι πολίτες της Ενωσης αρχίζουν να αμφιβάλλουν για τη χρησιμότητά της στην καθημερινότητά τους. Οι ηγέτες ψυχανεμίζονται τη βουβή αγανάκτηση και καταλήγουν στο συμπέρασμα πως πρέπει να αντιδράσουν έξω από τα κουτάκια τους. Τελικά, αποφασίζουν να βγάλουν μπαζούκας. Αλλά δεν συμφωνούν στον τρόπο που θα συναρμολογήσουν το όπλο. Και διαπραγματεύονται, και διαπραγματεύονται, και διαπραγματεύονται. Οπότε μάλλον ο COVID-19 δεν έχει κάνει την Ευρώπη μια άλλη. Οσο κι αν τη σημάδεψε.

Τη Δευτέρα, μετά τη συνάντηση με τον Τζουζέπε Κόντε στον πύργο του Μέζεμπεργκ, η Ανγκελα Μέρκελ δήλωνε «δεν ξέρω αν θα καταλήξουμε σε συμφωνία». Την Τρίτη, ο Ολλανδός Μαρκ Ρούτε εμφανιζόταν στο κοινοβούλιό του εξίσου πεσιμιστής. «Οι απαντήσεις στο παρασκήνιο για τις προτάσεις μας» έλεγε «δεν με κάνουν αισιόδοξο σχετικά με τις πιθανότητες να επιτευχθεί συμφωνία». Το βράδυ της ίδιας ημέρας, η καγκελάριος αφού υποδέχθηκε τον Πέδρο Σάντσεθ στο Βερολίνο τόνισε ότι εκείνη προσέρχεται στη Σύνοδο που αρχίζει αύριο «με σημαντικό απόθεμα προθυμίας για συμβιβασμό», χαμηλώνοντας παρ’ όλα αυτά τον πήχη των προσδοκιών για συμφωνία το Σάββατο.

Οι διαδρομιστές των Βρυξελλών στοιχηματίζουν πως εκεί δεν θα βγει λευκός καπνός για το Ταμείο και τον επταετή προϋπολογισμό – που είναι αλληλένδετα. Ευελπιστούν όμως ότι θα υπάρξει μια δεύτερη Σύνοδος προτού η ΕΕ ξεκινήσει τις καλοκαιρινές διακοπές. Ισως στα τέλη Ιουλίου. Η Ενωση λοιπόν επαναλαμβάνει ένα από τα σημαντικότερα λάθη της κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους: καθυστερεί να λάβει αποφάσεις. Για την ακρίβεια, κινδυνεύει να αργήσει τόσο που ενδεχομένως να υπονομεύσει πάλι τον ίδιο της τον εαυτό.

Οι αλλεπάλληλες διμερείς συναντήσεις θα μπορούσαν να αποκαλύπτουν μια διάθεση για γρήγορη αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης που ακολουθεί την υγειονομική. Κι όμως, η εικόνα που εκπέμπει η Ευρώπη είναι αυτή των πολλών μικρών εθνικών εγωισμών, σύμφωνα με ορισμένους. Για άλλους βέβαια, είναι εκείνη μιας ηγέτιδας δύναμης αμφίθυμης – παρά τις μερκελικές δημόσιες διακηρύξεις περί του αντιθέτου – να επιβληθεί σε χώρες που πάντα την ακολουθούσαν.

Οι πιο ρεαλιστές πάντως επιμένουν ότι ένας αμοιβαία επωφελής συμβιβασμός θα επιτευχθεί. Απλώς όχι αυτό το Σαββατοκύριακο. Το λένε γιατί το αναθεωρημένο σχέδιο της Κομισιόν περιλαμβάνει γενναίες παραχωρήσεις στους σκληρούς Βόρειους μεν, διατηρεί την αναλογία επιχορηγήσεων και δανείων στο μείγμα του Ταμείου, τα κριτήρια για την κατανομή των χρημάτων και το συνολικό ποσό των 750 δισ. ευρώ δε. Η τετράδα της λιτότητας – συν τη Γερμανία – παίρνουν επίσης την πολυπόθητη για εκείνες μείωση της συνεισφοράς τους στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Το αγκάθι που μένει είναι η διακυβέρνηση του Ταμείου – θα είναι το νούμερο 1 θέμα στην αυριανή ατζέντα. Παρότι η πρόταση που παρουσίασε ο Σαρλ Μισέλ – στην οποία η Επιτροπή κατέληξε έπειτα από συνεννόηση με τη γερμανική προεδρία της ΕΕ – είναι πιο «προτεσταντική» από την αρχική. Ενισχύει δηλαδή τον ρόλο όλων των κρατών-μελών στην έγκριση όλων των εθνικών δαπανών. Οι Ολλανδοί ωστόσο  θέλουν και έξτρα έλεγχο. Ζητούν το Συμβούλιο να εγκρίνει με ομοφωνία τα «εθνικά προγράμματα ανάκαμψης και ανθεκτικότητας», όχι με ειδική πλειοψηφία. Για να το πούμε αλλιώς, οι Βόρειοι ζητούν μνημονιακού τύπου αλληλεγγύη. Αρα η Ευρώπη δείχνει έτοιμη να επαναλάβει ένα ακόμα σφάλμα της. Αν κάτι δεν έχει φανεί καθαρά προς το παρόν, αυτό είναι κατά πόσο η Γερμανία έχει αντιληφθεί πως έχει το δικαίωμα να κάνει λάθη, αλλά και καθήκον να τα διορθώνει.