Κάνοντας τις πολυεθνικές και τους πλούσιους να πληρώνουν

Η πανδημία COVID-19 θα αφήσει στην παγκόσμια οικονομία άσχημα σημάδια. Και οι λανθασμένες φορολογικές πολιτικές θα επιδεινώσουν τη ζημιά βραχυπρόθεσμα και θα εμποδίσουν τη μακροπρόθεσμη ανάκαμψη.

Μόλις λίγους μήνες μετά την κρίση, οι ισολογισμοί του δημόσιου τομέα βρίσκονται ήδη σε σοβαρή πίεση. Καθώς οι περιορισμοί και άλλα πρωτόκολλα κοινωνικής απόστασης περιορίζουν την οικονομική δραστηριότητα, πολλές κυβερνήσεις προηγμένων χωρών έχουν δρομολογήσει μέτρα μεγάλης κλίμακας για νομισματικά και φορολογικά κίνητρα. Εν τω μεταξύ, τα φορολογικά έσοδα μειώνονται και η ανεργία ανεβαίνει στα ύψη, γεγονός που συνεπάγεται μια απότομη αύξηση των μελλοντικών κυβερνητικών δαπανών. Οι προοπτικές είναι ιδιαίτερα δυσοίωνες για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Η αναπόφευκτη πραγματικότητα είναι ότι, τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες, η αναζωογόνηση της ζήτησης – και συνεπώς η αύξηση του ΑΕΠ – θα κοστίσει πολλά χρήματα. Αυτά τα χρήματα θα προέρχονται, άμεσα ή έμμεσα, κυρίως από κρατικούς προϋπολογισμούς. Για αυτό οι κυβερνήσεις οφείλουν να στραφούν στην αύξηση της φορολογίας επιχειρήσεων και στην αντιμετώπιση της φοροαποφυγής.

Η πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτής της φοροαποφυγής των πολυεθνικών απαιτεί διεθνή συνεργασία. Ωστόσο, οι πολυμερείς μεταρρυθμίσεις, που επιδιώκονται μέσω του περιεκτικού πλαισίου του ΟΟΣΑ για τη φορολογική βάση και τη μετατόπιση των κερδών (BEPS), δεν θα εφαρμοστούν αυτό το έτος. Η αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τις διαπραγματεύσεις περιπλέκει περαιτέρω τα πράγματα. Και τυχόν πρόσθετα έσοδα που θα προκύψουν από τις μεταρρυθμίσεις δεν θα έλθουν μέχρι το 2022 το νωρίτερο. Εν τω μεταξύ, οι κυβερνήσεις πρέπει να κινηθούν μεμονωμένα – ή στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σε περιφερειακό επίπεδο – για να εισαγάγουν έναν αποτελεσματικό ελάχιστο φορολογικό συντελεστή 25% στα παγκόσμια κέρδη των πολυεθνικών. Μια τέτοια προσπάθεια θα βασίζεται στην πραγματικότητα στους κανόνες ελάχιστου φόρου των ΗΠΑ. Οι κυβερνήσεις δεν πρέπει να σταματούν εκεί. Ακολουθώντας τα βήματα της Γαλλίας, της Ινδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, οι χώρες θα πρέπει να θεσπίσουν προοδευτικούς φόρους ψηφιακών υπηρεσιών, οι οποίοι θα αναγκάζουν τις ψηφιακές επιχειρήσεις να πληρώνουν το δίκαιο μερίδιό τους όπου βρίσκονται οι πελάτες τους. Επειδή οι ψηφιακές πολυεθνικές αντιμετωπίζουν συχνά αμελητέο οριακό κόστος, ο φόρος κύκλου εργασιών ισοδυναμεί με τη φορολόγηση των κερδών. Επομένως, δεν προκαλεί στρέβλωση. Η ενίσχυση της διαφάνειας θα συμβάλει επίσης πολύ στην καταπολέμηση της φοροαποφυγής. Για τον σκοπό αυτόν οι κυβερνήσεις πρέπει να απαιτούν από τις πολυεθνικές που λαμβάνουν υποστήριξη κατά τη διάρκεια της πανδημίας να δημοσιεύουν εκθέσεις ανά χώρα, στις οποίες να αποκαλύπτουν πού κατέγραψαν κέρδη και κατέβαλαν φόρους (εάν υπάρχουν).

Ο Χοσέ Αντόνιο Οκάμπο είναι πρώην υπουργός Οικονομικών της Κολομβίας. Είναι καθηγητής στο Columbia και πρόεδρος της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τη Μεταρρύθμιση της Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας (ICRICT).

Ο Τομάσο Φάτσιο είναι επικεφαλής γραμματέας του ICRICT.