Η χρήση συστήματος βιντεοεπιτήρησης στους χώρους εργασίας

Η αποθήκευση και διαβίβαση εικόνας προσώπου, που συλλέγεται από σύστημα βιντεοεπιτήρησης που λειτουργεί μόνιμα, συνεχώς ή κατά τακτά χρονικά διαστήματα, σε κλειστό ή ανοιχτό χώρο συγκέντρωσης ή διέλευσης προσώπων, συνιστά επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, στον βαθμό που παρέχει τη δυνατότητα ταυτοποιήσεως φυσικού προσώπου. Η εγκατάσταση και λειτουργία τέτοιου συστήματος είναι νόμιμη, εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι προϋποθέσεις των άρ. 5 και 6 του Γενικού Κανονισμού Προσωπικών Δεδομένων (ΓΚΠΔ) καθώς και της Οδηγίας 1/2011 Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), τη συναφή δε υποχρέωση απόδειξης νομιμότητας φέρει ο υπεύθυνος επεξεργασίας κατ’ εφαρμογή της αρχής της λογοδοσίας στο πλαίσιο της εσωτερικής συμμόρφωσης και τεκμηρίωσης αυτής, που πρέπει να λαμβάνει χώρα σε χρόνο προ της εγκατάστασης και λειτουργίας του συστήματος.

Από τις διατάξεις του άρ. 5 παρ. 1 εδ. α’ του Γενικού Κανονισμού Προσωπικών Δεδομένων προκύπτει η υποχρέωση του εργοδότη (υπευθύνου επεξεργασίας) να ενημερώνει εκ των προτέρων με τρόπο πρόσφορο και σαφή τον εργαζόμενο (υποκείμενο των δεδομένων) για την εισαγωγή και χρήση μεθόδων ελέγχου και παρακολούθησης κατά το στάδιο της συλλογής των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του (βλ. ΑΠΔΠΧ 34/2018, Οδηγία 115/2001 κεφ. Γ’ περ. 3 και Ε’ περ. 8). Η εν αγνοία και απουσία του εργαζομένου επιτήρηση και ο έλεγχος από τον εργοδότη των αποθηκευμένων στα συστήματα εταιρείας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και επικοινωνιών δεν μπορεί να αποκλειστεί a priori, αλλά επιφυλάσσεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι μια τέτοια ενέργεια είτε προβλέπεται είτε δεν αντίκειται στην εθνική νομοθεσία και εφόσον έχουν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα και έχουν προβλεφθεί οι δέουσες διαδικασίες για την πρόσβαση σε επαγγελματική ηλεκτρονική επικοινωνία (βλ. Κώδικα Δεοντολογίας της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των εργαζομένων του 1997). Πάντως, η μη νόμιμη αρχική συλλογή και διατήρηση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα καθιστά παράνομη τη μεταγενέστερη και διακριτή επεξεργασία των ίδιων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ο διαρκής έλεγχος των χώρων εργασίας με μέσα παρακολούθησης προσβάλλει την αξιοπρέπεια και την ιδιωτικότητα των εργαζομένων. Η βαρύτητα της προσβολής επιβάλλει ο διαρκής έλεγχος να γίνεται μόνο εφ’ όσον αυτό δικαιολογείται από τη φύση και τις συνθήκες της εργασίας και είναι απαραίτητο για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και της ασφάλειας των χώρων εργασίας (στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τράπεζες, εργοστάσια με εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου).

Δεδομένα που έχουν συλλεγεί για τους παραπάνω σκοπούς δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν ως αποκλειστικά κριτήρια για την αξιολόγηση της συμπεριφοράς και της αποδοτικότητας των εργαζομένων. Σε κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων εργαζομένων μέσω κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης πρέπει να ελέγχεται κατά πόσο ο επιδιωκόμενος σκοπός επεξεργασίας μπορεί να επιτευχθεί χρησιμοποιώντας μέσα λιγότερο επαχθή και προσβλητικά της προσωπικότητας των εργαζομένων, καθώς και σε ποιον βαθμό η χρήση των συγκεκριμένων μέσων (καμερών) επιτυγχάνει τον εν λόγω σκοπό.

Ο Θεμιστοκλής Ι. Σοφός, είναι δικηγόρος, αντιπρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών