Δεν είναι κομματικός εγωισμός, είναι συνέπεια

Από τη στιγμή που κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο για τις δημόσιες συναθροίσεις πολλοί παράγοντες της κυβερνητικής πλειοψηφίας ισχυρίζονται ότι κατά βάση αποδίδει την πρόταση νόμου που είχε εκπονήσει το έτος 2012 επιτροπή έγκριτων νομικών (πρόεδρος Μιχ. Βροντάκης και μέλη: Ν. Αλιβιζάτος, Α. Μανιτάκης, Γ. Κτιστάκις, Α. Τσιούρας). Ο ισχυρισμός αυτός αποτελεί

φτηνό κομματικό ελιγμό για τους λόγους που θα εξηγήσω στη συνέχεια. Προηγούνται όμως κάποιες διευκρινίσεις.

Την επιτροπή είχα συστήσει ως δήμαρχος Αθηναίων προκειμένου να επεξεργαστεί ένα σχέδιο νόμου για να το προτείνουμε στα πολιτικά κόμματα της τότε συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης. Είχα την ευθύνη να διασφαλίσω μια στοιχειώδη ευρυθμία στην καθημερινότητα της πόλης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. (2016), κατά την πενταετία 2011-2015 πραγματοποιήθηκαν κατά μέσο ετήσιο όρο 1.476 συγκεντρώσεις και πορείες στο ευρύτερο κέντρο της Αθήνας. Ελάχιστες από αυτές ήταν μαζικές. Κατά μέσο όρο μόλις 70 ξεπερνούσαν τα 1.000 άτομα. Το πρόβλημα για την πόλη ήταν ότι έκλεινε καθημερινά το κέντρο 2 και 3 φορές από πορείες μόλις μερικών δεκάδων ατόμων. Οι συνέπειες για την Αθήνα που βίωνε τη βαθύτερη κρίση μετά τη ναζιστική κατοχή ήταν αφόρητες. Επρεπε λοιπόν να εναρμονίσουμε την άσκηση του συνταγματικού δικαιώματος στη δημόσια συνάθροιση με τα άλλα συνταγματικά δικαιώματα, και παράλληλα να αποτρέψουμε την εκμετάλλευση των συναθροίσεων από τους παντός είδους βανδάλους και μπαχαλάκηδες και βεβαίως από τους δολοφόνους, όπως εκείνοι της MARFIN.

Για όλους αυτούς τους λόγους αποφασίσαμε τότε να καλύψουμε τη νομοθετική «τρύπα» που υπήρχε στην καρδιά του άρθρου 11 του Συντάγματος. Φροντίσαμε όμως, αντίθετα με αυτά που προβλέπει το κυβερνητικό σχέδιο, να περιβάλουμε με εγγυήσεις την κατ’ εξαίρεση δυνατότητα απαγόρευσης που προβλέπει το Σύνταγμα («σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια ή σοβαρή διατάραξη της κονωνικοοικονομικής ζωής»), αναγνωρίζοντας αποφασιστικό ρόλο στον φυσικό προστάτη των συνταγματικών δικαιωμάτων, τον δικαστή. Τα αντίστοιχα προβλέψαμε και στην περίπτωση διάλυσης μιας συνάθροισης που βρίσκεται σε εξέλιξη, κινδυνεύει όμως να εκτραπεί σε βίαιη. Στην περίπτωση αυτήν εμπλέξαμε την εισαγγελική αρχή.

Και βεβαίως, εάν μπορούσαμε, θα είχαμε καταργήσει και το απηρχαιωμένο άρθρο 171 του τότε ισχύοντος ποινικού κώδικα («Θρασύτητα κατά της αρχής») που τιμωρεί με φυλάκιση όποιον συμμετέχει σε απαγορευμένη διαδήλωση ή όποιον αρνείται να αποχωρήσει στην περίπτωση που αυτή διαλύεται από την αστυνομία. Το ευχάριστο είναι ότι το άρθρο αυτό καταργήθηκε πέρυσι τον Ιούνιο με την εισαγωγή από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ του νέου Ποινικού Κώδικα. Το δυσάρεστο όμως είναι ότι εντελώς αψυχολόγητα η σημερινή κυβέρνηση το επαναφέρει σε ισχύ με το υπό συζήτηση νομοσχέδιο.

Λάβαμε επίσης υπόψη ότι στη δημοκρατία δεν νοείται να υπάρχει εξουσία χωρίς ευθύνη. Σε κανένα επίπεδο. Και τα συνταγματικά δικαιώματα, ιδίως αυτά που ασκούνται συλλογικά, είναι μια εξουσία που αναγνωρίζει η έννομη τάξη στους πολίτες. Η δημοκρατία εγγυάται ένα ευρύ πεδίο ελευθερίας, είναι όμως λογικό να απαιτεί η ελευθερία αυτή να ασκείται με υψηλό αίσθημα ευθύνης απέναντι στους άλλους. Είχαμε συνεπώς προβλέψει ότι οι οργανωτές μιας συνάθροισης οφείλουν να γνωστοποιήσουν εκ των προτέρων στην αστυνομία τη διεξαγωγή της, ώστε αυτή να λάβει μέτρα προστασίας της συνάθροισης (π.χ. από βίαιους αντιφρονούντες), αλλά να μπορούν και οι τρίτοι να προγραμματίζουν τη ζωή τους. Να γνωρίζουν, για παράδειγμα, ότι την τάδε ώρα στο δείνα σημείο της πόλης θα είναι αδύνατη η πρόσβαση με αυτοκίνητο. Προβλέψαμε επίσης, κάτω από αυστηρές προϋποθέσεις, και αστική ευθύνη των οργανωτών, όπως απαιτεί το δημοκρατικό σχήμα εξουσία/ευθύνη. Αλλά ακόμη και αυτή αίρεται, εάν ο οργανωτής έχει προβεί σε κάποιες στοιχειώδεις προληπτικές ενέργειες.

Δεν αφήσαμε όμως την αστυνομία να αποφασίζει μόνη της, όπως προβλέπει το σημερινό κυβερνητικό σχέδιο, για σοβαρότατα ζητήματα όπως είναι η εκ των προτέρων απαγόρευση μιας συνάθροισης ή η διάλυσή της. Ούτε βεβαίως θα επαναφέραμε το αδίκημα της «θρασύτητας κατά της αρχής». Το επιχείρημα της κυβέρνησης ότι «αυτά επιτρέπονται από το Σύνταγμα» δεν αρκεί για να πείσει κανέναν. Το Σύνταγμα κατοχυρώνει απλώς το minimum της ελευθερίας. Ο δημοκρατικός νομοθέτης που πράγματι επιδιώκει το έργο του να αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου, οφείλει να επιδιώξει ένα ανώτερο επίπεδο προστασίας.

Σε κάθε περίπτωση, για να μπορέσει το νομοσχέδιο να ψηφιστεί από μια ευρύτερη πλειοψηφία, είτε θα εναρμονιστεί με τις δικαιοκρατικές εγγυήσεις που επιβάλλει η σύγχρονη πραγματικότητα, είτε, ακόμη καλύτερα, ας φέρει η κυβέρνηση στη Βουλή αυτούσια την πρόταση νόμου του Δήμου Αθηναίων. Δεν είναι θέμα προσωπικού ή κομματικού εγωισμού, αλλά συνέπειας λόγων και έργων.

Ο Γιώργος Καμίνης είναι βουλευτής Επικρατείας του Κινήματος Αλλαγής και πρώην δήμαρχος Αθηναίων