«Προπομπός» μιας μεγάλης γιορτής

Λέγεται πως, όταν ο Θεόφιλος τριγυρνούσε στη Μυτιλήνη φορώντας φουστανέλα, οι περαστικοί τον χλεύαζαν για την αμφίεσή του. Κι όμως, εκείνος δεν σταμάτησε. Τελικά, η αξία του λαϊκού ζωγράφου αναγνωρίστηκε, έστω και μετά τον θάνατό του. Για τον Αδαμάντιο Κοραή και τον Ρήγα Φεραίο, από την άλλη, η φουστανέλα δεν είχε και πολλή σημασία. Κι αυτό δεν τους εμπόδισε ποτέ. Ο καθένας με τον δικό του τρόπο έγραψε το όνομά του στις σελίδες της νεοελληνικής ιστορίας. Σήμερα θεωρούνται πρωτεργάτες του ελληνικού διαφωτισμού, εμπνευστές της Επανάστασης που οδήγησε στην ίδρυση του σημερινού κράτους. Ενας ζωγράφος που αποτύπωσε την καθημερινή Ελλάδα, ένας φιλόλογος που επένδυσε στην ελληνική εκπαίδευση και ένας επαναστάτης που πέθανε για τη χώρα του: οι τρεις τους αποτέλεσαν τον ιδανικό συνδυασμό για το πρώτο μετάλλιο που εξέδωσε η «Επιτροπή 2021», το οποίο παρουσιάστηκε την Πέμπτη από την πρόεδρο της Επιτροπής, Γιάννα Αγγελοπούλου, κατά την επίσκεψή της στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου.

Χαραγμένη πάνω στο μετάλλιο απεικονίζεται η «Αναγεννηθείσα Ελλάς», του Θεόφιλου. Ο Ρήγας Φεραίος και ο Αδαμάντιος Κοραής υποβαστάζουν την Ελλάδα μπροστά από τα αρχαία ερείπια, βοηθώντας την να σταθεί στα πόδια της. Πίσω τους, ο φοίνικας, το πουλί που ο μύθος θέλει να αναγεννάται από τις στάχτες του -ένας συμβολισμός για τα χρόνια που η Ελλάδα θεωρούνταν κατακτημένη χώρα και μια σύνδεση με τις παλαιότερες, αυτόνομες ρίζες της. Μια εικόνα, δηλαδή, για την έννοια της ελληνικής ανεξαρτησίας, όπως την αντιλαμβάνονταν εκείνη την εποχή και όπως την αποτύπωσε η ελληνική λαϊκή παράδοση. Το μήνυμα ίσως είναι επίκαιρο και σήμερα. Οχι γιατί το ελληνικό κράτος πρέπει να δημιουργηθεί από την αρχή, αλλά γιατί, μετά από μια οικονομική κρίση και μια πανδημία, το να σταθεί γι’ άλλη μια φορά στα πόδια του είναι από μόνο του επίτευγμα.

Ο πρωτότυπος πίνακας του Θεόφιλου, ο οποίος χρονολογείται το 1911, είναι ζωγραφισμένος σε χαρτόνι, και αποτελεί μέρος ιδιωτικής συλλογής. Το μετάλλιο πάνω στο οποίο χαράχθηκε είναι συλλεκτικό και για τη χάραξή του εφαρμόστηκε η τεχνική του πολυμερικού δακτυλίου, η οποία είναι κι αυτή καινούργια: αναπτύχθηκε στη Γερμανία και χρησιμοποιήθηκε για την έκδοση ενός συλλεκτικού νομίσματος των 5 ευρώ το 2016, το οποίο απεικόνιζε από τη μια πλευρά τον πλανήτη Γη. Είναι η πρώτη φορά που η συγκεκριμένη τεχνική εφαρμόζεται στην Ελλάδα. «Πρόκειται για πολύ εξειδικευμένη δουλειά από την καλλιτεχνική ομάδα του Νομισματοκοπείου, γιατί αποτυπώνει πολλές μικρές λεπτομέρειες», λέει στα «ΝΕΑ» ο πρώην διευθυντής του Νομισματοκοπείου, Τίμος Καρακούσης. Η μικρή διάμετρος έκανε τη χάραξη του έργου ακόμα πιο δύσκολη, όμως οι χαράκτες του Νομισματοκοπείου κουβαλούν και βραβεία και διεθνή φήμη. «Πέραν της καλλιτεχνικής αποτύπωσης, το πρωτοποριακό υλικό που χρησιμοποιήθηκε, σε μπλε χρώμα, ενισχύει και το μήνυμα», τονίζει χαρακτηριστικά ο Καρακούσης. Το μετάλλιο, άλλωστε, θεωρείται «προπομπός» για το νομισματικό πρόγραμμα που θα παρουσιαστεί στο ευρύ κοινό το επόμενο διάστημα, ενώ η τεχνική του κέρματος σε τρία μέρη, που συνδέονται με το πολυμερικό υλικό, ταιριάζει και λόγω χρώματος με την επέτειο των 200 ετών του ελληνικού κράτους. Στην περιφέρειά του, είναι σκαλισμένες οι δύο ημερομηνίες σταθμοί: 1821-2021. Από τη μια πλευρά απεικονίζεται το έργο του Θεόφιλου και από την άλλη το σήμα του Νομισματοκοπείου, της Επιτροπής και η φράση «200 χρόνια μετά την Επανάσταση». Το μετάλλιο έχει τοποθετηθεί σε ειδικά σχεδιασμένη πολυτελή θήκη «blister» σε μορφή δίπτυχου που αναπαράγει μέρος από το έργο του Θεόφιλου.

Πηγή εσόδων. Για την Επιτροπή, τόσο το ίδιο το μετάλλιο όσο και το νομισματικό πρόγραμμα που θα ακολουθήσει, μπορούν να αποτελέσουν πηγή εσόδων που θα διευκολύνει τις εκδηλώσεις και τους εορτασμούς, μιας και ήταν ξεκάθαρο από την αρχή πως το κόστος της επετείου δεν θα επιβαρύνει καθόλου τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά θα βασιστεί εξ ολοκλήρου σε χορηγίες και ίδια μέσα, όπως το νομισματικό πρόγραμμα και η παραγωγή συλλεκτικών προϊόντων. Προϊόν χορηγίας, άλλωστε, υπήρξε και η παραγωγή του ίδιου του μεταλλίου: χορηγός του υλικού, του σχεδιασμού, της χαρακτικής εργασίας και της παραγωγής είναι η Τράπεζα της Ελλάδος, που έχει υπογράψει σύμβαση με την επιτροπή «Ελλάδα 2021» και ενεργοποίησε τον δικό της μηχανισμό, ο οποίος έχει αναγνωριστεί πολλές φορές διεθνώς για τα συλλεκτικά νομίσματα που έχει εκδόσει. Υπεύθυνη για τη διάθεση του προπομπού είναι η Εθνική Τράπεζα -μια κίνηση που κι αυτή κρύβει τον συμβολισμό της, καθώς η Εθνική υπήρξε η πρώτη τράπεζα του ελληνικού κράτους, με έτος ίδρυσης το 1841 και πρώτο διοικητή τον Γεώργιο Σταύρου.