Μια απολιτική ηγεσία

Σαν χθες, το 1996, το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ εξέλεξε πρόεδρο τον Κώστα Σημίτη, ο οποίος επικράτησε του αντιπάλου του Ακη Τσοχατζόπουλου. Η επιλογή εκείνη ήταν όχι μόνο επιλογή πολιτικής επιβίωσης αλλά όπως αποδείχτηκε και επιλογή μακράς πνοής για τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο Σημίτης έσπασε το ρεκόρ της παραμονής στη θέση του πρωθυπουργού και το ΠΑΣΟΚ, συνυφασμένο με τον εκσυγχρονισμό και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Ο δημόσιος τομέας, η διαφάνεια, η πολιτική και οικονομική σταθερότητα, η διεθνής παρουσία της χώρας σε όλους τους τομείς συνυφασμένη με την ισχύ της, το κοινωνικό κράτος ήταν στις προτεραιότητες της διακυβέρνησης Σημίτη. Και μαζί, η πρόνοια για την ένταξη στον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που θα εξασφάλιζε την ισχύ και τη σταθερότητα.

Τα μετά τον Σημίτη χρόνια ήταν περίοδος αμφισβήτησης και κατεδάφισης των κατακτήσεων και των προσανατολισμών του κράτους. Το πελατειακό κράτος ξανάνθισε την περίοδο διακυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή. Η χώρα κόντυνε, συρρικνώθηκε στα όρια του εθνικού κράτους – κι η χρεοκοπία της, στη συνέχεια, τη μετέτρεψε σε αποτυχημένο κράτος, άθυρμα για μια δεκαετία του λαϊκισμού. Οσο περισσότερο μάλιστα βυθιζόταν στην αβεβαιότητα, τόσο αναζητούνταν αιτίες της κατάρρευσης στο παρελθόν, στα χρόνια της ισχυρής και ευημερούσης Ελλάδας.

Το ίδιο το ΠΑΣΟΚ έσπευσε να αμφισβητήσει την πιο γόνιμη περίοδό του. Οταν ανέλαβε το κόμμα ο Ευάγγελος Βενιζέλος ήταν ήδη καθημαγμένο, έρμαιο ενός μυθικού παρελθόντος. Και μολονότι το κόμμα συνέβαλε στην ανάταξη της χώρας, την κρίσιμη περίοδο της διακυβέρνησης Σαμαρά, η άνοδος των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ γέννησε στο κόμμα μια αυτοκτονική στάση. Εκανε ό,τι μπορούσε για να αποποιηθεί τη συνεισφορά του στην προσπάθεια σωτηρίας και ανασυγκρότησης. Η ηγεσία της Φώφης Γεννηματά, απλώς, επιβεβαίωσε ότι το ΠΑΣΟΚ αδυνατούσε να κατανοήσει τις ανάγκες της πραγματικότητας που γέννησε η χρεοκοπία και η πίεση από τον λαϊκισμό. Κάποια στιγμή, οι εκσυγχρονιστικές δυνάμεις, προκειμένου να δημιουργήσουν μια προοπτική ανάκαμψης, έσπευσαν μαζικά να ψηφίσουν Κυριάκο Μητσοτάκη στις εσωκομματικές εκλογές της ΝΔ. Το τρένο του εκσυγχρονισμού της κοινωνίας το πήρε η ΝΔ. Το ΠΑΣΟΚ επέλεξε τον δρόμο της περιθωριοποίησης – και εμμονικά παραμένει στον ίδιο δρόμο, αδυνατώντας να ξαναπάρει μαζί του τις κοινωνικές δυνάμεις που είχαν μεταπηδήσει στον ΣΥΡΙΖΑ και σήμερα, έκπληκτες, βλέπουν το μέγεθος της πολιτικής και της ηθικής χρεοκοπίας στην οποία οδηγήθηκε η επένδυσή τους.

Διαβάζω την αναλυτική ενημέρωση του ΚΙΝΑΛ για όσα συνέβησαν στη συνεδρίαση της ΚΟ και του πολιτικού συμβουλίου. Διαβάζω μια μόνιμη γκρίνια, χωρίς ουσιαστικά καμία πρόταση. Λόγια, λόγια, λόγια. Η πανδημία φέρνει στο προσκήνιο τις δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας! Η κυβέρνηση πρέπει να στηρίξει θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης (πώς;). Στα ελληνοτουρκικά είμαστε με τον διάλογο και θέλουμε συμβούλιο πολιτικών αρχηγών για να τους πούμε ότι «δεν είμαστε τα βολικά παιδιά του συστήματος». Μετά απ’ όλα αυτά, «απλώνουμε το χέρι σε όσους αισθάνονται ότι ανήκουν στη δημοκρατική παράταξη».

Οπως εύλογα παρατηρεί κανείς, η περίοδος ενός πολιτικού σχεδίου έχει αποδράσει. Το ΚΙΝΑΛ έχει μετατραπεί σε ένα κόμμα γκρίνιας, που αναχαράζει την ατζέντα του παλαιού ΠΑΣΟΚ. Η κληρονομιά του Σημίτη βρίσκεται εκτός πολιτικής ή στη ΝΔ. Αντίθετα, το παλαιό ΠΑΣΟΚ, σε όλες του τις εκδοχές, μοιράζεται στον ΣΥΡΙΖΑ, στους γεφυρατζήδες, στο ΚΙΝΑΛ. Πολύς κόσμος συνωστίζεται για τα κουρέλια ενός χρεοκοπημένου μοντέλου.

Είναι αυτό πολιτική στάση; Οχι. Αλλά, σε ό,τι αφορά το ΚΙΝΑΛ, πώς μπορεί να κάνει πολιτική μια ουσιαστικά απολίτικη ηγεσία;

Αποτελείς εξαίρεση
Ο βουλευτής Τρικάλων του ΣΥΡΙΖΑ Σάκης Παπαδόπουλος είναι ένας μετρημένος άνθρωπος. Σε πολλές περιπτώσεις τον άκουσα στα ΜΜΕ να εκφράζεται περισσότερο σύνθετα, χωρίς συνθηματολογίες, εξαπλουστεύσεις, χωρίς τη βολική δήθεν ηθική ανωτερότητα που μετατρέπει καλά και λιγότερο καλά επιχειρήματα σε τεκμήρια μιας κομματικής αγιοσύνης.
Η χθεσινή παρουσία του Παπαδόπουλου στον ραδιοφωνικό σταθμό Παραπολιτικά fm επιβεβαίωσε την εντύπωσή μου – έστω κι αν η διαφοροποίησή του είναι τόσο όσο. Μίλησε για σεβασμό της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης από την πολιτική. Παραδέχτηκε ότι πρόσωπα από τον χώρο του επιχείρησαν να επηρεάσουν τη Δικαιοσύνη. Αρνήθηκε τον λενινιστικό φετφά για κατάληψη της εξουσίας λέγοντας ότι οι αρμοί της εξουσίας έχουν την ανεξαρτησία τους. Επέκρινε την απόπειρα συσχέτισης των εξελίξεων περί τη Novartis με το αποκαλούμενο «βρώμικο ’89». Διαφοροποιήθηκε και από τον αφορισμό του Γιάννη Ραγκούση, ότι το νομοσχέδιο για τις πορείες είναι «χουντικό»: «αν υπάρχουν αντιδημοκρατικές διατάξεις σε αυτό το νομοσχέδιο να τοποθετηθούμε για να αλλάξουν και να τις προσαρμόσουμε στην ευρωπαϊκή διάσταση της αντίληψης που έχουμε για τον σεβασμό και των πολιτών και του δικαιώματος της κινητοποίησης», σημείωσε.
Ο Σάκης Παπαδόπουλος, απλούστατα, μετέφερε στη δημόσια συζήτηση την ουσία της πολιτικής. Πίστη στη δημοκρατία και στη δυναμική του διαλόγου. Αντί να κραυγάζει επιχειρηματολογεί. Είναι κανονικός, αλλά γίνεται αξιοπρόσεκτος επειδή, με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι σύντροφοί του αποστρέφονται μια τέτοια κανονικότητα.