Το τέλος της Δημοκρατίας

Αν έχουμε την ιστορία σαν κριτήριο, τότε φαίνεται πως βρισκόμαστε σε πορεία παρακμής της Δημοκρατίας. Και σε διεθνές επίπεδο, και στην Ελλάδα. Ευτυχώς έχουν γίνει πολλές και συναρπαστικές μελέτες για την κατάρρευση και τελική πτώση της Ρώμης όπως και για τα σημερινά προβλήματα και αδυναμίες της Δημοκρατίας.

Για το θέμα της Ρώμης οι ομοιότητες με τα σημερινά δείγματα παρακμής είναι εντυπωσιακά. Η εγκατάλειψη της κοινωνικής και της πολιτειακής πειθαρχίας και οι υπερβολές καθ’ όσον αφορά τις επιλογές διασκέδασης και σεξουαλικών επιλογών προδικάζουν μαλθακότητα στην καθημερινή ζωή και υπερβολική ανεκτικότητα στην εφαρμογή των νόμων και στην τήρηση ηθικών κανόνων. Η διαφθορά επεκτείνεται και οι όποιες τιμωρίες καθυστερούν. Η έλλειψη αστικής ηθικής γίνεται πλέον θορυβώδης. Οι αντιθεσμικές συμπεριφορές της προηγούμενης ελληνικής κυβέρνησης είναι χαρακτηριστικές. Μια κοινωνία για να σταθεί όρθια δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε τιμωρητικές διαδικασίες. Οφείλουν να κυριαρχούν αρχές που να κάνουν τη διαφθορά αποκρουστική κι απόβλητη. Η τιμωρία δεν αρκεί για να την αποτρέψει. Η αστική ηθική καθοδηγεί σε επιλογές του είδους «δεν κλέβω, όχι επειδή φοβάμαι την τιμωρία, αλλά επειδή με εμποδίζει η συνείδησή μου».

Σε διεθνές επίπεδο είναι φανερό πως η υποκρισία κυριαρχεί. Οι ΗΠΑ λ.χ. ομιλούν με τουλάχιστον τρεις φωνές. Ο πρόεδρος εκφράζεται με περίεργη ιδιαιτερότητα στηρίζοντας πολλές επιλογές του στις διαπροσωπικές του σχέσεις με διάφορους ξένους ηγέτες (Ερντογάν, Πούτιν). Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ακολουθεί περισσότερο παραδοσιακές κατευθύνσεις ρίχνοντας πολλές φορές κρύο νερό σε σημεία που έχουν πάρει φωτιά από δηλώσεις ή κινήσεις του προέδρου. Και οι αμερικανοί πρέσβεις επιλέγουν να στηρίζουν αρκετά τολμηρά τις απόψεις των χωρών στις οποίες είναι διαπιστευμένοι. Το ζήτημα είναι τι μπορούν να πιστέψουν και πού ακριβώς να στηριχθούν οι διάφορες χώρες. Παρόμοιες τακτικές αρχίζουν να υιοθετούν κι άλλες χώρες και οργανισμοί. Η ΕΕ λ.χ. στο ζήτημα της πανδημίας αλλά και στη στάση της απέναντι στην Τουρκία εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα κι ανακόλουθες επιλογές. Ο αρμόδιος επίτροπος για τα εξωτερικά αλλά και το ΥΠΕΞ της Γαλλίας στηλιτεύουν την τουρκική στάση (π.χ. στο Προσφυγικό και στη Λιβύη), που όμως δείχνει πρακτικά να στηρίζει η Γερμανία και άλλες χώρες – μέλη. Τι ακριβώς συμβαίνει και πού πηγαίνει ο κόσμος;

Αποτελεί πλέον σήμερα το δημοκρατικό πολίτευμα το ιδεατό μοντέλο προς το οποίο προσβλέπουν οι αναπτυσσόμενες χώρες και οι νέες γενεές; Καθεστώτα όπως η «Πειθαρχημένη Δημοκρατία» της Ρωσικής Ομοσπονδίας του Βλαντίμιρ Πούτιν και η «Σοσιαλιστική Οικονομία της Αγοράς» της Κίνας γίνονται όλο και πιο ελκυστικά παγκοσμίως. Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν βρίσκεται πλέον ιδιαίτερα ψηλά στις ιεραρχήσεις πολλών ανθρώπων. Κι εκεί που φωνάζουν γι’ αυτά, όπως οι δικαιωματιστές σε δυτικές χώρες και το κίνημα των Black Lives Matter, γίνονται με τέτοιο υπερβολικό τρόπο ώστε δημιουργούν πολλές αντιδράσεις και προκαλούν αντίθετα αποτελέσματα. Η άνοδος επίσης παγκόσμια του ακραίου Ισλάμ, που περιέργως γίνεται ένθερμα ανεκτό από τους κύκλους της Αριστεράς, συρρικνώνει τις δημοκρατικές αντιλήψεις. Η περιφρόνηση των αρχών της πλειοψηφίας, των δικαιωμάτων των γυναικών αλλά και όλων των άλλων κοινωνικών μειονοτήτων (σεξουαλικών, θρησκευτικών, φυλετικών) συνδέει την αύξηση της αποδοχής του Ισλάμ με την κάμψη των δημοκρατικών αξιών.