Το δύσκολο «τανγκό» Αθήνας – Αγκυρας

«Ο διάλογος είναι σαν το τανγκό, χρειάζεται απαραιτήτως δύο. Και αυτοί οι δύο θα πρέπει να είναι διατεθειμένοι να ακολουθήσουν τα συγκεκριμένα βήματα. Αλλιώς θα συγκρουστούν». Ανώτατες κυβερνητικές και διπλωματικές πηγές χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο παράδειγμα για να απαντήσουν αν αναγνωρίζουν διάθεση συνεργασίας και διαλόγου της Αγκυρας με την Αθήνα, με στόχο την εκτόνωση της έντασης, αλλά και την επίλυση διαφορών. Το ερώτημα, όπως υπογραμμίζουν, είναι πώς εννοεί η Τουρκία την πρόταση για διάλογο που απευθύνει προς την Ελλάδα και με τι όρους.

Πίεση στην Αθήνα για διάλογο με την Αγκυρα, εκ μέρους των Βρυξελλών, άσκησε και ο ύπατος εκπρόσωπος Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας Ζοζέπ Μπορέλ, δηλώνοντας παράλληλα την αποφασιστικότητα της Ενωσης στην υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. «Η εμπιστοσύνη χρειάζεται δύο» ήταν η απάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. «Είμαστε πάντα ανοιχτοί στον διάλογο, αλλά δεν είμαστε διατεθειμένοι να συζητήσουμε υπό καθεστώς απειλών ή να βοηθήσουμε στη νομιμοποίηση των συνεχών παραβιάσεων της νομιμότητας εκ μέρους της Τουρκίας» το μήνυμα του υποργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια, με την Αθήνα να θέτει ζήτημα τουρκικών προκλήσεων στο επόμενο Συμβούλιο των ΥΠΕΞ της ΕΕ, στα μέσα Ιουλίου.

Σε μία περίοδο που το θερμόμετρο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ανεβαίνει επικίνδυνα κυβερνητικοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν, όπως λένε στα «ΝΕΑ», μία διάθεση από την πλευρά της Τουρκίας για συνομιλίες με την Ελλάδα, ωστόσο το πλαίσιο στο οποίο επιδιώκεται να γίνουν παραμένει εξαιρετικά θολό. Η απομάκρυνση του αντιναυάρχου Τζιχάτ Γιαϊτζί, ενός αξιωματικού με ακραία ρητορική εναντίον της Αθήνας, θα μπορούσε να εκληφθεί ως «μήνυμα».

Διφορούμενα μηνύματα. Την ίδια στιγμή η πρόταση του τούρκου ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, για διάλογο προς την Αθήνα, η οποία συνοδεύεται από απειλές και προειδοποιήσεις, ενώ η προκλητικότητα της Αγκυρας διατηρείται στο ακέραιο, στέλνει διφορούμενα μηνύματα. Δημιουργεί δε την εντύπωση μιας προσπάθειας η Αθήνα να συρθεί σε συνομιλίες υπό καθεστώς εκβιασμού και πίεσης, προκειμένου να αναγκαστεί σε μεγάλες υποχωρήσεις.

Τον διάλογο σε αυτό το πλαίσιο, με την Αγκυρα στη θέση του ισχυρού, υποστηρίζουν και πολλοί αναλυτές στην Τουρκία. Εκτιμούν δε ότι είναι η ώρα η τουρκική πλευρά να «κεφαλαιοποιήσει» την εμπλοκή της στη Λιβύη, διαπραγματευόμενη με την Αθήνα από τη θέση του «ισχυρού», χρησιμοποιώντας παράλληλα τον εκβιασμό του τουρκολιβυκού μνημονίου. Δηλαδή ένας διάλογος που θα εξελιχθεί υπό τις πλέον μαξιμαλιστικές τουρκικές διεκδικήσεις.

Η μόνη διαφορά. Η ελληνική κυβέρνηση από την πλευρά της επαναλαμβάνει σε όλους τους τόνους ότι η διαφορά που έχουν να συζητήσουν Αθήνα – Αγκυρα είναι η υφαλοκρηπίδα και τίποτα άλλο. Διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι εάν η Τουρκία θέλει διάλογο πρέπει να το αποδείξει και να δηλώσει σαφώς και το πλαίσιο στο οποίο αυτός θα διεξαχθεί, ρίχνοντας τους τόνους στο πεδίο των προκλήσεων. Πληροφορίες μάλιστα αναφέρουν ότι το προηγούμενο διάστημα έγιναν προσπάθειες για επανάληψη των συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών, με την Αθήνα να είναι θετική στην προσπάθεια να «πέσουν οι τόνοι», προκειμένου να δοθούν δυνατότητες για συνεννόηση. Προσπάθεια η οποία όμως δυναμιτίστηκε από την Αγκυρα, μετά και τη δημοσίευση των νέων αιτημάτων της ΤΡΑΟ στην τουρκική εφημερίδα της κυβερνήσεως, για έρευνες σε περιοχές και της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, τις απειλές για νέα κρίση στο Μεταναστευτικό, αλλά και την επιστροφή στις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και τις υπερπτήσεις.

Ακόμα όμως και αν η Τουρκία επιδιώξει διάλογο, δεν είναι λίγοι αυτοί που επισημαίνουν με νόημα ότι και η ελληνική πλευρά θα πρέπει να είναι έτοιμη για υποχωρήσεις, στο πλαίσιο μιας διαπραγμάτευσης και έτοιμη για «συμβιβασμό». Συμβιβασμό που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσο σκληρός θα είναι και για ποιον, καθώς θα είναι προϊόν πολιτικής διαπραγμάτευσης και ισορροπιών, ακόμα και αν  η συζήτηση μεταφερθεί στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.