Πώς ξεχάστηκε {LF}ο αγωνιστής Προύντζος

Η καραντίνα για την πανδημία υπήρξε ευκαιρία για να διαβάσει κανείς και βιβλία που σε διαφορετική περίπτωση θα περνούσαν ίσως απαρατήρητα. Για την ανάγνωση του βιβλίου «Λησμονημένοι αγωνιστές: Παναγιώτης Προύντζος» του Φοίβου Προύντζου (εκδόσεις Μένανδρος, 2020) αρχικό ερέθισμα ήταν ο παροτρυντικός πρόλογός του από τον Βασίλη Βασιλικό που μεταξύ άλλων γράφει: «Ενα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί γιατί μέσω μιας οικογενειακής “σάγκας” ρίχνει άπλετο φως στον πόλεμο του ’21 για την ανεξαρτησία της Ελλάδας». Ο συγγραφέας του μέσα από μια εξαντλητική έρευνα στα Γενικά Αρχεία του Κράτους ανακάλυψε πλήθος ανεκδότων αναφορών για τον θρυλικό πρόγονό του που έχασε στον αγώνα τα εφτά παιδιά του και με ένα κινηματογραφικό μοντάζ του υλικού καταφέρνει να μας δώσει μια διαφορετική εικόνα της εξέγερσης που θα τη ζήλευε ακόμη και ο Σκαρίμπας (“Το 1821 και η αλήθεια”, εκδόσεις Κάκτος, 1971). Ο Παναγιώτης Προύντζος που ως και ο Καποδίστριας πήγε να τον γνωρίσει από κοντά στο χωριό του και να του βγάλει “ετσιθελικά” μια σύνταξη για τα γεράματά του είναι ο Γενάρχης μιας ολόκληρης “φυλής” Προυντζαίων στην Κεντρική Πελοπόννησο. Οι πρωταγωνιστές του πολέμου και οι εμφύλιες διαμάχες τους παρελαύνουν στο βιβλίο όχι σαν απλές αναφορές αλλά με καινούργια κείμενα από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Τεκμηριωμένο και εξαιρετικά καλογραμμένο, έρχεται στην ώρα του έναν χρόνο πριν από τον εορτασμό του 2021 για να ρίξει μια “πλαγιοσκοπική” ματιά στα συμβάντα».

Πράγματι διαβάζοντας κανείς τις σελίδες του θα νόμιζε πως η εθνική φαγωμάρα που έκανε τον Δ. Σολωμό σε μια από τις 158 στροφές του «Υμνου εις την Ελευθερίαν» να γράψει «εάν μισούνται ανάμεσά τους δεν τους πρέπει ελευθερία» είναι καταγωγική παθογένεια και όχι επείσακτη. Από τα εννέα χρόνια αγώνα για την απελευθέρωση σχεδόν τα μισά υπήρξαν «αγώνες» με τα όπλα Ελλήνων στραμμένα κατά συν-Ελλήνων. Τρία χρόνια μετά την εξέγερση η μέχρι τότε μισοαπελευθερωμένη χώρα είχε ήδη δύο κυβερνήσεις αλληλομαχόμενες.

Ο Παναγιώτης Προύντζος ήταν ένας από τους πρώτους και μεγάλους καπετάνιους της Κεντρικής Αρκαδίας, από τους μεγαλύτερους τσέλιγκες της περιοχής που με δικά του έξοδα δημιούργησε και συντηρούσε έναν μικρό στρατό από συγγενείς και συγχωριανούς. Στα λημέρια του πριν από την επανάσταση έβρισκαν απάγκιο οι «κλέφτες» που έκαναν αργότερα την επανάσταση και στα χρόνια του διωγμού τους οι Κολοκοτρωναίοι εκεί έβρισκαν καταφύγιο. Με την κήρυξη της επανάστασης το ένοπλο σώμα του τάχθηκε κοντά στον Γέρο του Μοριά και μαζί του πολέμησε μέχρι το τέλος της αφήνοντας στα πεδία της μάχης ογδόντα νεκρούς της οικογένειάς του μαζί και εφτά του παιδιά.

Απομνημονεύματα Φωτάκου

Ο Φωτάκος, πρώτος υπασπιστής του Κολοκοτρώνη, το επιβεβαίωσε στο βιβλίο του «Βίοι Πελοποννησίων ανδρών», γράφοντας για τον Παναγιώτη Προύντζο: «Κατά την εποχή της επαναστάσεως ο περίφημος και πασίγνωστος εις την περιοχήν καπετάνιος εφάνη πρόθυμος με όλους τους συγγενείς του, αδελφούς, υιούς, γαμβρούς, ανεψιούς και εγγονούς συμπληρωμένους εις ογδοήκοντα, να πολεμήσει υπέρ πατρίδος με μεγάλο ζήλον απ’ αρχής μέχρι τέλους αυτής όπου και έπεσαν άπαντες εκτός τούτον αρχηγόν της οικογενείας. Αι θυσίαι και εκδουλεύσεις της οικογενείας τούτης δεν έχουν σύγκρισιν με καμίαν άλλην οικογένεια της Πελοποννήσου. Αν μάλιστα θελήσει τις να τας αντιπαραβάλει με εκείνας των Μαυρομιχαλαίων θα τας εύρει μεγαλυτέρας και περισσοτέρας εξαιρουμένης μόνο της καταγωγής και του γνωστού Τουρκικού τίτλου του Μπάσμπογου, σημαίνοντος τον έχοντα Διοικητικήν εξουσίαν. Αλλά ως προς την θυσίαν την οποίαν έκαστος χρεωστεί να προσφέρει διά την ελευθερίαν της πατρίδος του ο Προύντζος είναι άξιος παντός επαίνου διότι προσέφερεν περισσότερα παντός άλλου Πελοποννησίου θύματα χωρίς να σημειώσει το εθνικόν ταμείον ούτε οβολόν. Διά τας ολίγας μάλιστα γυναίκας αι οποίαι έμειναν εκ της οικογενείας ταύτης η Κυβέρνησις της Ελλάδος δεν έλαβεν καμμίαν πρόνοιαν. Μόνον ο αείμνηστος Κυβερνήτης έδιδεν εις τον γέροντα ζώντα τότε μικράν σύνταξιν αλλά αφότου απέθανε ο γέρων εσκοτώθη δε και ο Καποδίστριας έμειναν χωρίς να τας ενθυμηθεί πλέον κανείς».

Ψήφισμα για περίθαλψη

Ο συγγραφέας του βιβλίου Φοίβος Προύντζος μετά από μακροχρόνια προσωπική έρευνα σε ιστορικές πηγές καταθέτει ακαταμάχητα γραπτά ντοκουμέντα που πιστοποιούν την ιστορική αλήθεια όλων όσων γράφει στις σελίδες του. Μεταξύ αυτών και απόσπασμα πρακτικών της Ε’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων (Αργος 19.2.1832) που φυλάσσονται στη Βιβλιοθήκη της Βουλής. Από αυτά προκύπτει ότι με εισήγηση του Θ. Κολοκοτρώνη είχε ληφθεί απόφαση για την περίθαλψη του γέροντα Παναγιώτη Προύντζου. Συγκεκριμένα πρόκειται για το υπ’ αριθ. 12 ειδικό ψήφισμα στο οποίο αναφέρεται: “Eπροβλήθη και ενεκρίθη να προσκληθή η Κυβέρνησις όπως περιθάλψη τον γέροντα Παναγιώτη Προύντζο διά τας σημαντικάς υπηρεσίας των υπέρ πατρίδος πεσόντων επτά νιών του και άλλων συγγενών του”. Αλλά η απόφαση αυτή της Εθνοσυνέλευσης έμεινε στα χαρτιά αφού αναιρέθηκε από την επόμενη (Ιούνιος 1832) ελεγχόμενη από τον Κωλέττη και με πρόεδρο τον Πανούτσο Νοταρά για να εξασφαλίσει ακαταδίωκτο σε δικούς της ανθρώπους ακύρωσε τις αποφάσεις της προηγούμενης. Ετσι με μια μονοκοντυλιά σβήστηκε η προσφορά πραγματικών αγωνιστών επιβεβαιώνοντας για μια ακόμη φορά ότι σ’ αυτό τον τόπο “ό,τι κερδίζεται με αίμα χάνεται από μελάνι”. Μια αξιέπαινη εκδοτική προσπάθεια που η κυκλοφορία της συμπίπτει με τα διακόσια χρόνια της εθνογένεσής μας. Αν στόχος των επετειακών εκδηλώσεων πέρα από τη μαζική συμμετοχή σε πανηγυρικές χαρές είναι το κέντρισμα της εθνικής μνήμης με προοπτική το μέλλον αξίζει να το διαβάσετε. Ενας λαός που παραμένει χωρίς γνώση και επίγνωση των ιστορικών λαθών που έγιναν στο παρελθόν είναι καταδικασμένος να τα επαναλάβει στο μέλλον.

Φοίβος Προύντζος
Λησμονημένοι αγωνιστές 1821: Ο Παναγιώτης Προύντζος και το χρονικό της οικογένειάς του
Εκδ. Μένανδρος, 2019, σελ. 280
Τιμή 16 ευρώ