Τα κόμματα ξέχασαν

Σαν χθες πριν από πέντε χρόνια, στις 18 Ιουνίου 2015, διοργανώθηκε στην πλατεία Συντάγματος μια πρωτοφανής σε όγκο συγκέντρωση, ουσιαστικά από το τίποτα. Μερικοί ανήσυχοι για τις εξελίξεις της εποχής πολίτες κυρίως μέσω του Διαδικτύου συντονίστηκαν για να διαδηλώσουν ότι οι τότε μεθοδεύσεις των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ (λίγες μέρες μετά προκηρύχθηκε το δημοψήφισμα που οδήγησε στο «περήφανο Οχι», στην κωλοτούμπα και στο τρίτο Μνημόνιο) δεν ήταν μονόδρομος.

Η πρώτη συγκέντρωση, εντυπωσιακά μεγάλη, οργανώθηκε μέσα σε τέσσερις μέρες. Χωρίς λεφτά, χωρίς μηχανισμό, χωρίς τίποτα. Υπήρξε πρόνοια μόνο για τα στοιχειώδη: να εξασφαλιστούν οι άδειες και να υπάρξει ουσιαστική περιφρούρηση, με ενήμερη την Αστυνομία, ώστε να αποτραπούν επεισόδια. Στόχος ήταν όχι μόνο να εκφρασθεί η αγωνία πολλών για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, αλλά και να φανεί με μια μαζική συγκέντρωση σε όλο τον κόσμο, και στους δανειστές ότι ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας ήταν αποφασισμένο να υπερασπισθεί τις κατακτήσεις της ευρωπαϊκής πορείας, μοναδικό δρόμο ευημερίας και εγγύησης της ελευθερίας και της δημοκρατίας. Επίσης έπρεπε να γίνει σαφές ότι οι Μένουμε Ευρώπη δεν ήσαν οι νέοι Αγανακτισμένοι κι ότι πίστευαν πως η όποια διέξοδος υπήρχε θα προέκυπτε από το πολιτικό σύστημα – το απαξιωμένο, αναποτελεσματικό, απωθητικό για πολλούς πολιτικό σύστημα. Παρότι το πολιτικό σύστημα, με εξαιρέσεις, κοιμόταν.

Πάντως, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ έσπευσε να χρεώσει αμέσως τις κινητοποιήσεις στα κόμματα. Ο τότε φιλοκυβερνητικός Τύπος έγραφε ότι η ΝΔ είχε καπελώσει τη συγκέντρωση με τα συνθήματά της – «Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρώπη» έγραφε ένα πλακάτ σε μια φωτογραφία πάνω από αυτόν τον ισχυρισμό. Κι επειδή προσήλθαν ο Αδωνις Γεωργιάδης ή ο Μάκης Βορίδης, η κίνηση παρουσιάστηκε ως ακροδεξιά.

Η αλήθεια είναι, όμως, ότι με εξαίρεση κάποιους μεμονωμένους πολιτικούς από τα ευρωπαϊστικά κόμματα (με πρώτον τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, που παρά τα προβλήματα υγείας προσήλθε στο Σύνταγμα), τα ίδια τα κόμματα αντιμετώπισαν με καχυποψία εκδηλώσεις που δεν μπορούσαν να τις ελέγξουν. Απ’ όσο θυμάμαι, η ΝΔ αντιμετώπιζε τις κινητοποιήσεις χλιαρά, η Φώφη Γεννηματά ουσιαστικά ούτε τότε ούτε σήμερα κατανόησε τι παίχτηκε, ενώ το Ποτάμι έβγαλε ανακοίνωση ότι δεν είχε σχέση. Τα κόμματα αναγκάστηκαν να αποδεχτούν τις κινητοποιήσεις και να συμμετάσχουν σε αυτές στη συνέχεια, παρασυρμένα από τους οπαδούς τους.

Πέντε χρόνια μετά, όλα τα κόμματα ξέχασαν την επέτειο (μόνο ο Τσακαλώτος τη θυμήθηκε, ουσιαστικά για να επικρίνει τους πολίτες που συμμετείχαν). Εύλογο και συνεπές από τη μεριά των κομμάτων, αφού ουσιαστικά παρακολούθησαν από μακριά ένα δημοκρατικό, φιλοευρωπαϊκό και ακομμάτιστο κίνημα, την κρίσιμη στιγμή, να τα υποκαθιστά στον ρόλο τους – και μέχρι το δημοψήφισμα δεν μπόρεσαν ούτε να το κατανοήσουν ούτε να το εκμεταλλευτούν. Το κίνημα Μένουμε Ευρώπη παρέμεινε απολύτως ακηδεμόνευτο και η παρέμβασή του ήταν πολιτικά ουσιώδης: έδειξε ποιο ήταν το πρόβλημα της χώρας και διεκδίκησε τους πολίτες που θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μια ευνοϊκή λύση.

Χάρη και σε αυτούς τους πολίτες, η ΝΔ λίγο καιρό μετά άλλαξε ηγεσία αποκτώντας προοπτική εξουσίας. Και σήμερα, μετά την ύφεση της πανδημίας και με προβληματικές τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η Ευρώπη είναι ο βασικός παράγων ασφάλειας και προοπτικών για τη χώρα. Δεν ξεχνώ.