Ακόμη λιγότερα παιδιά{CR} στον ευρωπαϊκό Νότο

Η περσινή ήταν η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που στην Ευρωπαϊκή Ενωση καταγράφηκαν περισσότεροι θάνατοι απ’ ό,τι γεννήσεις. Αλλά αυτό το ισοζύγιο δεν είναι αρνητικό για όλες τις χώρες της ΕΕ. Σύμφωνα με έκθεση της Κομισιόν που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα, ο πληθυσμός μειώνεται τις τελευταίες τρεις δεκαετίες στην Ανατολική Ευρώπη και εδώ και αρκετά χρόνια και στον ευρωπαϊκό Νότο – την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα. Και όπως παρατηρεί η γαλλική «Φιγκαρό», οι επιπτώσεις σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο είναι ήδη πολύ σοβαρές.

Διαφορετική είναι η εικόνα σε χώρες όπως η Ιρλανδία, η Σουηδία, η Δανία ή η Γαλλία όπου καταγράφεται μια φυσική αύξηση του πληθυσμού. Στο σύνολο, εξάλλου, ο πληθυσμός της Ευρώπης αυξήθηκε ελαφρά για να φτάσει τα 513 εκατομμύρια. Αυτή η μικρή αύξηση, ωστόσο, οφείλεται στους μετανάστες της. Τα στοιχεία λένε ακόμη πως το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί κατά δέκα χρόνια σε σχέση με τη δεκαετία του 1960 και πως ο δείκτης γονιμότητας μειωνόταν επί μακρόν πριν αυξηθεί ελαφρά. Οι ειδικοί προειδοποιούν πως εάν διατηρηθούν οι σημερινές τάσεις, ο ευρωπαϊκός πληθυσμός θα αρχίσει να μειώνεται από το 2030 για να πέσει στα 424 εκατομμύρια το 2070. Σε μια τέτοια περίπτωση, το ποσοστό του γενικού πληθυσμού θα έχει μειωθεί κατά 5%. Η μείωση όμως για τον παραγωγικό πληθυσμό θα είναι της τάξης του 18%.

Λιγότερος παραγωγικός πληθυσμός σημαίνει και μικρότερη δημιουργία πλούτου. Το αντίδοτο, λένε οι ειδικοί, θα ήταν η ανάπτυξη της γυναικείας απασχόλησης, η κατάρτιση των ανειδίκευτων εργαζομένων και η διατήρηση στην αγορά εργασίας ατόμων από 55 έως 64 ετών. Παράλληλα, δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί ο ρόλος των μεταναστών στην αγορά εργασίας, δεδομένου πως ο πληθυσμός των άνω των 65 χρονών θα φτάσει το 30% του γενικού πληθυσμού έως το 2070, κάτι που σημαίνει πως θα αυξηθεί το κόστος του ασφαλιστικού συστήματος. Σε αυτήν την αύξηση συμβάλλει και το γεγονός πως έως το 2070 θα διπλασιαστούν οι άνω των 80 ετών για να φτάσουν το 13% του γενικού πληθυσμού.

Αυτό που ανησυχεί ακόμη περισσότερο τους ειδικούς αλλά και την ηγεσία της ΕΕ είναι πως δεν έχουν πια οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης το μονοπώλιο της δημογραφικής κρίσης. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, τη Νότια Ιταλία αλλά και την Ιβηρική Χερσόνησο, ο δείκτης γονιμότητας δεν ξεπερνάει τα 1,25 παιδιά ανά γυναίκα – αριθμός ο οποίος είναι πολύ μικρότερος από το 2,1 που απαιτείται για την ανανέωση των γενεών. Κι ο λόγος αυτής της υστέρησης δεν φαίνεται να είναι άλλος από τη φτώχεια. Οπως αναφέρεται στην έκθεση της Κομισιόν, στις περιοχές όπου καταγράφεται έντονη δημογραφική παρακμή το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο.

Στις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο από τη δημογραφική κρίση ζουν 31 εκατομμύρια άνθρωποι. Τα μέτρα στήριξης, λένε οι συντάκτες της έκθεσης, κρίνονται επομένως απαραίτητα. Ενα «κουτί εργαλείων», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, που θα αντιστρέψει την τάση. «Είναι απαραίτητο να αντιμετωπίσουμε αυτές τις δημογραφικές αλλαγές για να χτίσουμε μια κοινωνία πιο δίκαιη και πιο στέρεη» ανέφερε χαρακτηριστικά η αντιπρόεδρος της Κομισιόν Ντουμπράβκα Σουίτσα.