Διεθνοποίηση, αλλά {LF}όχι με το σταγονόμετρο

Ο Ν. 4009/2011, γνωστός ως «Νόμος Διαμαντοπούλου», υπήρξε μια θεσμική τομή για τα ελληνικά ΑΕΙ τόσο σε ό,τι αφορά το μοντέλο διοίκησης όσο και τις ακαδημαϊκές λειτουργίες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Παρότι είχε ψηφιστεί με ευρεία διακομματική πλειοψηφία, είχαν προηγηθεί μεγάλες αντιδράσεις, καθώς ο συγκεκριμένος νόμος «ξεβόλευε» οργανωμένες ομάδες και άνοιγε τα Ιδρύματα της χώρας στη διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα.

Εκτοτε άλλαξαν πολλά: ο «Νόμος Διαμαντοπούλου» άρχισε να ξηλώνεται ήδη στο πλαίσιο της κυβέρνησης Σαμαρά, διαδικασία που επιτάθηκε στις κυβερνήσεις ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ της περιόδου 2015-2019. Η παρούσα κυβέρνηση επιχειρεί να ξαναπιάσει το νήμα με τον 4009/2011, όμως η προσπάθειά της είναι ατελής. Εμφαση στον νέο νόμο για την παιδεία δίνεται στην ανάδειξη των πρυτανικών Αρχών και κατ’ αρχάς είναι θετικό ότι το εκλεκτορικό τους σώμα περιορίζεται στους διδάσκοντες όλων των βαθμίδων, γεγονός που βάζει φρένο σε πελατειακές εξαρτήσεις και την επιρροή οργανωμένων ομάδων στη διοίκηση των ΑΕΙ. Σημαντικές είναι και οι προβλέψεις όσον αφορά τη δημιουργία ξενόγλωσσων προγραμμάτων στον προπτυχιακό κύκλο σπουδών, που επί του παρόντος απευθύνονται σε αλλοδαπούς από χώρες εντός και εκτός της ΕΕ. Στα ξενόγλωσσα προγράμματα προβλέπονται δίδακτρα, σπάζοντας έτσι τα στεγανά ενός αιωνίως και για όλους ανεξαιρέτως μη ανταποδοτικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που μετακυλίει στις πλάτες των φορολογουμένων τη βελτίωση της κοινωνικο-οικονομικής θέσης προνομιούχων ομάδων. Τα ξενόγλωσσα προγράμματα σπουδών μπορούν να οργανώνονται σε συνεργασία και με πανεπιστήμια του εξωτερικού. Μια τέτοια πρόβλεψη συμβάλλει στη διεθνοποίηση των ελληνικών ΑΕΙ, ωστόσο δεν πρόκειται για το καθοριστικό βήμα καθ’ οδόν προς την πραγματοποίηση ενός τέτοιου στόχου.

Μιλώντας για τα περισσότερα εγχώρια εκπαιδευτικά ιδρύματα, που είναι εκείνα με τα μεγαλύτερα ελλείμματα στη διεθνή τους παρουσία, τα βήματα πρέπει να είναι πιο δυναμικά προς την κατεύθυνση ουσιαστικού ανοίγματος στη διεθνή κοινότητα. Το θεσμικό πλαίσιο οφείλει να διευκολύνει την προσέλκυση επιστημόνων από το εξωτερικό στο πλαίσιο ευέλικτων συνεργασιών, αλλά και να ενθαρρύνει υπηρετούντα μέλη ΔΕΠ στην επιδίωξη συνεργασιών τους (προσωρινών ή μόνιμων) με ιδρύματα του εξωτερικού. Το ελληνικό πανεπιστήμιο πρέπει επίσης να στείλει έμπρακτα ένα μήνυμα ανοίγματος και προς τους έλληνες επιστήμονες που εν μέσω κρίσης αναζήτησαν εργασία σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η συγκυρία είναι ευνοϊκή για την προσέλκυση μιας δυναμικής μερίδας από αυτούς, κάτι που θα βοηθούσε στην υλοποίηση του στόχου της διεθνοποίησης, προϋπόθεση για την οποία παραμένει το ελληνικό πανεπιστήμιο να πάψει να αναπαράγεται από τα ήδη υπάρχοντα στοιχεία του και να ανοιχθεί δυναμικά στο ευρωπαϊκό και διεθνές του περιβάλλον.

Η Βασιλική Γεωργιάδου είναι καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο