Οδοντικό νήμα για καρχαρίες

Το να νοιάζεσαι για την παγκόσμια δυστυχία (επιλεκτικά, βεβαίως, κι εφόσον σε εξυπηρετεί κομματικά) είναι εξίσου σοβαρό με το δεύτερο πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή: να πουλάς Αριστερά και να αγοράζεις ακίνητα. Ή να έχεις ακίνητα, εδώ, στην Αγγλία, οπουδήποτε, να εισπράττεις ενοίκια και να πουλάς Αριστερά. Είναι μια εξασφάλιση: και τούτο ποιείν και τ’ άλλο μη αφιέναι. Εχεις πιάσει και τις δυο μεριές του δρόμου. Δεν είσαι σαν το κορόιδο τον Σωκράτη που πήγε και ήπιε το κώνειο – θα μπορούσε να προτιμήσει ένα λεμοντσέλο. Ή Αμαρέτο Ντισαρόνο. Θα μπορούσε να πει συμφωνώ μεν με την απόφαση της πόλης για την καταδίκη μου εις θάνατον, αλλά έχουμε κι άλλες δουλειές να κάνουμε, δηλαδή κανένα καλό real estate (τόσα διαμερίσματα πουλιούνται κοψοχρονιά).

Αυτή η σχιζοφρένεια του «εν μέρει Εθνικός, εν μέρει Χριστιανίζων» ή αλλιώς την ημέρα ναύτης και τη νύχτα καντηλανάφτης είναι ενδημική εν Ελλάδι και προαιώνια. Αλλά έγινε πιο ορατή, ανάγλυφη, με την έλευση του μαρξισμού που έχει εκθρέψει μεν πάμπολλα κορόιδα (την πληρώσαμε όλοι), αλλά και ουκ ολίγους αμφίπλευρους που πάσχουν για την ένδεια του λαού αλλά εφόσον αυτή βοηθάει κυρίως στον δικό τους πλουτισμό. Αντίφαση, κατ’ αυτούς, δεν υπάρχει. Μόνο ο καπιταλισμός έχει αντινομίες και θα καταρρεύσει εξαιτίας τους σε καμιά διακοσαριά αιώνες (για να αναγεννηθεί). Οπως η γιαγιά που έλυσε ευφυώς την ανάποδη αντίφαση λέγοντας: «Δεν μας φτάνει η φτώχεια μας, θέλουμε και κομμουνισμό».

Τα γράφει ο Πλάτωνας, το ξεκαθαρίζει ο Σωκράτης, αλλά ποιος τους ακούει; Βλέπεις, η συμφωνία λόγου – πράξης είναι δύσκολο μελτέμι. Το πιο εύκολο είναι να καλλιεργείς με απόλυτο κυνισμό τη μισάλληλη ιδιοτέλεια στην πράξη και ταυτόχρονα να φιλοτεχνείς μιαν αυτοεικόνα αλληλέγγυου, αριστερού, προοδευτικού στα λόγια. Κάποιου που αγαπάει κάθε καταφρονεμένο, πίνει όλον τον Βόσπορο των δακρύων αυτού του κόσμου και πάσχει για τους πρόσφυγες τόσο πολύ ώστε τους νοικιάζει επικερδώς και ιδιόκτητα διαμερίσματα, όντας, βέβαια, κατά της ιδιοκτησίας. Ολοι είναι κατά της ιδιοκτησίας, αλλά το σπίτι του προπάππου στο χωριό ακόμα να το πουλήσουν.

Δεν είναι ψευδής συνείδηση, δεν είναι δομική σχάση, δεν είναι σχιζοφρένεια, είναι το ελληνικό κουτοπόνηρο ήθος. Γι’ αυτό και οι πιο έντιμοι άνθρωποι στην Ελλάδα είναι οι έμποροι και οι επιχειρηματίες: σου λένε, φίλε, εγώ παράγω ή πουλάω αυτό και άμα θες πάρε το. Δεν βάζουν στο προϊόν σαντιγί ιδεολογίες, φλάμπουρα επανάστασης, προοδευτικά κλισέ και ουμανιστικές αερολογίες για να το πουλήσουν. Δεν εμπορεύονται τη συμπόνια, τον επιλεκτικό ουμανισμό και καλούς και κακούς σκοτωμένους. Δεν πουλάνε μαρτυρολόγιο. Δεν κρύβονται για τη Μαρφίν και διαδηλώνουν για τον Φλόιντ, διότι τους έπιασε, αίφνης, επιλεκτική πρεμούρα.

Το δίπορτο, βέβαια, είναι πάντα εξυπηρετικό. Οι μεντεσέδες της απάτης. Εκείνη η λωποδυσία που θέλει στην πολιτική ο λόγος να είναι άσχετος με την πράξη, να διατυπώνεσαι ως κάτι ανεξάρτητο, ιπτάμενο, αυτόνομο, που υπάρχει εν εαυτώ. Τα βολεύεις έτσι μια χαρά. Αλλού μπανίζεις, αλλού φουρνίζεις και όλοι παριστάνουν τους ευχαριστημένους, εφόσον ξέρουν τι είσαι, αλλά σε εκμεταλλεύονται κατά το δυνατόν – άλλη απατεωνία κι αυτή. Κι όποιος παίζει σε διπλό ταμπλό ξέρει, αλλά θέλει να πιστεύει πως δεν το καταλαβαίνουν οι άλλοι ή τους εκμεταλλεύεται που τον εκμεταλλεύονται – κύκλω οι ασεβείς περιπατούν. Υπάρχουν τέτοιοι και τέτοιες θεσμοποιημένοι, πια, ως λαμόγια διπλής όψεως. Τους συνηθίσαμε. Τους αποδεχόμαστε ως θεσμικούς παπατζήδες: σταλινοζόμπι στην Εκάλη, μεγαλογιατροί μεταμφιεσμένοι σε προλετάριους, πασιονάριες με Πράντα και Πράβντα – κάτι σαν διακονιάρηδες στα φανάρια που κρύβουν στο τσαντίρι δέκα εκατομμύρια, φυτεμένα μαζί με τη μαξιλαροθήκη και το πατόφτυαρο.

Πού το θέμα; Τα λεφτά, λεφτά και η επανάσταση, επανάσταση. Ιδίως αν η δεύτερη σου φέρνει λεφτά (πάντα έφερνε, είναι σταθερή αξία παραγωγής υπεραξίας). Και είναι αρκετοί που δεν μπορούν να κατανοήσουν αυτή την απλή διαλεκτική των πραγμάτων. Αυτόν τον παφλασμό του προτσέσου. Τις εσωτερικές μεταμορφώσεις της ηθικής, τις διασφαλίσεις μιας λυσσασμένης καρδιάς που τα θέλει όλα δικά της. Που με θράσος αργυραμοιβού διεκδικεί τα φράγκα, αλλά ταυτόχρονα ρητορεύει κατά του κέρδους, ταλαντευόμενη διαρκώς μεταξύ ντάτσας και γκουλάγκ. Ή, μάλλον, γνωρίζοντας κατά βάθος πως η μία χωρίς το άλλο δεν υπάρχει στον γνωστό παράδεισο, εφόσον, βέβαια, καταργηθεί ο κακός καπιταλισμός και τα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα στους πρόσφυγες.

Οποιος το ανακάλυψε είδε πού βρίσκεται ο πραγματικός θησαυρός. Σου δηλώνει κατάμουτρα και απροσχημάτιστα ότι σημασία δεν έχει τι είσαι και τι πράττεις, αλλά απλώς τι λες, κι αυτό σου δίνει το δικαίωμα να φέρεσαι όπως οι αντίπαλοί σου, να είσαι καβουροπνίχτης και ιδιοτελής στο όνομα της ανιδιοτέλειας, να θες να καταργήσεις την ιδιοκτησία αγοράζοντας διαρκώς ιδιοκτησία – κάτι σαν το στυλ του αμφιλεγόμενου ηθικά ποιητή Πάμπλο Νερούδα που είχε αγοράσει δυο τεράστιες βίλες στο Σαντιάγο της Χιλής δηλώνοντας: «Αφαιρέσαμε δυο σπίτια απ’ τον καπιταλισμό»…

Υπάρχουν αρκετές παρόμοιες δηλώσεις που δεν είναι παρά οδοντικό νήμα για τα σαγόνια των καρχαριών. Η φιλαργυρία εξάλλου είναι ένα κουσούρι βαθύτερο των ιδεολογιών, κι ύστερα και συχνά οι ιδεολογίες δεν είναι μόνο επίφαση, αλλά και καθαρή μπίζνα, για όποιον κατάλαβε εγκαίρως και διαθέτει τον δέοντα κυνισμό (δεν είναι λίγοι). Από μια μεριά ίσως κάποιοι είναι και δικαιολογημένοι. Η συντηρητική παράταξη καπάρωσε απ’ την αρχή τα πιο βασικά συνθήματα: πατρίς, θρησκεία, οικογένεια. Τι απέμεινε για τους άλλους; Το περιθώριο, ο εξωφρενισμός, ο δικαιωματισμός, ένα προλεταριάτο που δεν υπάρχει πια κι ένας διεθνισμός που ποτέ κανείς δεν τον έχει ασκήσει παρά στο όνομα των δικών του εθνικών συμφερόντων. Οι διεθνιστές μόλις καβαλήσουν το άλογο γίνονται πιο εθνικιστές και φιλοπόλεμοι απ’ όλους – ποτέ δεν θα φτάσει τον πυραυλοκίνητο Κιμ σε εθνικισμό ο Κασιδιάρης, κι ας φόρεσε πάλι το κράνος του Σκιπίωνος.