Αφήνουμε πίσω τα κόκκινα και δίνουμε νέα δάνεια στην αγορά

Καταλύτη για την ταχεία ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας μετά την πανδημία αποτελεί η εξυγίανση των τραπεζών, σημειώνει ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank Φωκίων Καραβίας. Μιλώντας στα «ΝΕΑ» λίγες ημέρες μετά την ολοκλήρωση του εμπροσθοβαρούς σχεδίου αποκλιμάκωσης των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων της τράπεζας και τη μείωση του δείκτη καθυστερήσεων στο 15%, υποστηρίζει πως πλέον η Eurobank αφήνει πίσω της το πρόβλημα και είναι σε θέση να προσφέρει τα δάνεια που οι επιχειρήσεις έχουν σήμερα ανάγκη.

Απαντώντας στην κριτική που δέχονται οι τράπεζες για καθυστερήσεις στη διαδικασία αξιολόγησης των αιτημάτων πελατών τους, τονίζει ότι μόνο το α’ τρίμηνο του 2020 τα υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων αυξήθηκαν κατά 2 δισ. ευρώ, ενώ ήδη ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος του προγράμματος με επιδότηση τόκων (ΤΕΠΙΧ) με εγκρίσεις ύψους 1,50 δισ. ευρώ. Οπως τονίζει χαρακτηριστικά, «ο κόσμος μας δουλεύει ακόμη και τα Σαββατοκύριακα για να εγκριθούν ταχύτατα νέες πιστώσεις».

Κύριε Καραβία, η κρίση του κορωνοϊού αναμφίβολα έχει χτυπήσει τους περισσότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Αρα και τους πελάτες σας. Πώς τους στηρίζετε στη σημερινή συγκυρία;

Η στήριξη των πελατών μας είναι μία από τις βασικές προτεραιότητες μετά τη νέα κατάσταση που δημιούργησε η πανδημία. Το κάναμε από την πρώτη μέρα και προσεγγίσαμε τους πελάτες με δική μας πρωτοβουλία παρέχοντας ρευστότητα με πολλούς τρόπους. Συγκεκριμένα, με αναστολή καταβολής χρεολυσίων για όλο το 2020 και με παροχή ρευστότητας από τους δικούς μας πόρους, προτού ακόμη ενεργοποιηθούν τα εργαλεία του Δημοσίου, τα οποία πλέον αξιοποιούμε.

Ο στόχος αυτών των δράσεων είναι η στήριξη των υγιών επιχειρήσεων, η διατήρηση θέσεων εργασίας, η ταχύτερη ανάκαμψη της οικονομίας και, βέβαια, η μακροπρόθεσμη διατήρηση των πηγών εσόδων της τράπεζας. Ταυτόχρονα, δεν έχει γίνει αρκετά γνωστό ότι στη διάρκεια του lockdown πολλές επενδύσεις που ήταν σε εξέλιξη συνεχίστηκαν κανονικά – τόσο ως προς τις εργασίες, όσο και στο σκέλος της χρηματοδότησης.

Ποια είναι η ζήτηση μέχρι στιγμής από υγιείς επιχειρήσεις για τα εργαλεία που αναφέρατε;

Η ζήτηση είναι ισχυρή. Στην αρχή της κρίσης, πρώτες οι μεγάλες εταιρείες κινήθηκαν και άντλησαν ρευστότητα από πιστωτικές γραμμές που υπήρχαν ή που ανοίξαμε σε εκείνη τη φάση. Με βάση τα αποτελέσματα του α’ τριμήνου, τα δανειακά υπόλοιπα προς επιχειρήσεις αυξήθηκαν συνολικά στο σύστημα κατά περίπου 2 δισ. ευρώ. Να διευκρινίσω ότι αναφέρομαι σε αύξηση υπολοίπων. Προφανώς το ποσό των νέων εκταμιεύσεων είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Στη συνέχεια, κυρίως μέσω του ΤΕΠΙΧ και του προγράμματος εγγυοδοσίας της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ), αυξήθηκε η ζήτηση και από μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Το πρώτο έκλεισε προσωρινά καθώς τα αιτήματα που έχουν υποβάλει οι τράπεζες υπερβαίνουν τους διαθέσιμους πόρους των 1,5 δισ. ευρώ, ενώ η εκτίμησή μου είναι ότι έως το τέλος Ιουνίου θα έχουν υποβληθεί αιτήματα από τις τράπεζες προς την ΕΑΤ, τα οποία θα καλύπτουν το σύνολο του προϋπολογισμού της πρώτης φάσης, δηλαδή τα 3,5 δισ. ευρώ.

Πάντως δεν λείπει από τον δημόσιο διάλογο η κριτική προς τις τράπεζες ότι καθυστερούν την εξέταση των αιτημάτων που δέχονται, ζητούν υπερβολικές εξασφαλίσεις και προσφέρουν υψηλά επιτόκια. Τι απαντάτε σε αυτό;

Οσον αφορά τις καθυστερήσεις, απλά επισημαίνω ότι στη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης για να εγκριθούν ταχύτατα νέες πιστώσεις ο κόσμος μας δουλεύει ακόμη και τα Σαββατοκύριακα. Νομίζω ότι δεν έχει εκτιμηθεί η συμβολή των τραπεζοϋπαλλήλων, ούτε αναγνωριστεί στον βαθμό που θα έπρεπε.

Ως προς τα υπόλοιπα, η απάντηση είναι οι αριθμοί. Πέρα από τα νούμερα που ανέφερα παραπάνω για το σύστημα συνολικά, ειδικά η Eurobank μέσα στο πρώτο 5μηνο του 2020 αύξησε τον δανεισμό προς επιχειρήσεις κατά 1 δισ. ευρώ στην κορύφωση της κρίσης. Θέλω να είναι σαφές πως πρόκειται για αύξηση δανειακών υπολοίπων, δηλαδή επιπλέον ρευστότητα. Και αυτό αφορά μόνον καθαρά δικές μας χορηγήσεις.

Δεν συνυπολογίζω τα δάνεια σε συνεργασία με την ΕΑΤ και την κινητοποίηση δημόσιων πόρων. Συνολικά υπολογίζουμε ένα χαρτοφυλάκιο δανείων προς επιχειρήσεις αυξημένο κατά 2 δισ. ευρώ και πλέον για το σύνολο του έτους. Και το ξαναλέω. Δεν πρόκειται για ανακύκλωση πιστώσεων, αλλά για φρέσκο χρήμα.

Να απαντήσω όμως και για το θέμα των τραπεζικών κριτηρίων στις χρηματοδοτήσεις. Παρά τα όσα ακούγονται και γράφονται, είναι θεσμική μας υποχρέωση για τη διασφάλιση των καταθετών μας η πιστή εφαρμογή τους. Αλλωστε, όλοι συμφωνούμε ότι μια δεύτερη γενιά κόκκινων δανείων δεν θα ήταν προς το συμφέρον της οικονομίας.

Ταυτόχρονα αξιοποιούμε πλήρως το πρόγραμμα εγγυοδοσίας και περιορίζουμε τις απαιτούμενες εξασφαλίσεις κάτω του 40% του δανείου, ενώ ως Eurobank έχουμε δηλώσει ότι 9 στα 10 δάνεια του προγράμματος θα είναι χωρίς προσημείωση. Αποδεικνύουμε έτσι στην πράξη αυτό που λέμε ότι είμαστε Τράπεζα της Ανάπτυξης.

Εξάλλου, πιστεύουμε πως το επόμενο διάστημα μείζονα έργα υποδομής θα παίξουν σημαντικό ρόλο για την επανεκκίνηση της οικονομίας και έχουμε θέσει ως στόχο να πρωταγωνιστούμε σε όλα τα μεγάλα πρότζεκτ. Ηδη, έχουμε κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό και το χρηματοδοτικό σχήμα για το Ελληνικό, το μεγαλύτερο των μεγάλων έργων, αλλά επίσης, για να αναφέρω το πιο πρόσφατο, είμαστε η τράπεζα που χρηματοδοτεί την ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης με την ηπειρωτική Ελλάδα, ένα στρατηγικής σημασίας για τη χώρα έργο του ΑΔΜΗΕ.

Πριν από λίγες ημέρες ανακοινώσατε την οριστικοποίηση του deal με την doValue, που σηματοδοτεί την ολοκλήρωση του εμπροσθοβαρούς σχεδίου εξυγίανσης της Eurobank. Τι σημαίνει αυτό για την τράπεζα;

Η ολοκλήρωση αυτής της συναλλαγής ήταν ένα προσωπικό μου στοίχημα, αλλά και ένα στοίχημα όλης της διοικητικής μας ομάδας. Είναι ένας δρόμος που αναγνωρίστηκε στην πράξη καθώς ήδη άλλες τράπεζες ακολουθούν αυτόν τον σχεδιασμό, που είναι πλέον γνωστός ως μοντέλο Eurobank. Ηταν όμως και αποτέλεσμα της συνεχούς υποστήριξης των μετόχων μας, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχύσει την τράπεζα με ιδιωτικά κεφάλαια 6 δισ. ευρώ. Με δείκτη μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων στο 15% – δηλαδή 30 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από το υψηλό του 2016 – μπορούμε να βλέπουμε το μέλλον με διαφορετικούς όρους. Με αυτή την έννοια, είμαστε μια τράπεζα διαφορετική από τις άλλες, οι οποίες έχουν μπροστά τους την αντίστοιχη προσπάθεια. Αυτό αφορά και τη δυνατότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις της κρίσης του κορωνοϊού, τη χρηματοδότηση της οικονομίας και των μεγάλων αναπτυξιακών έργων.

Παρ’ όλα αυτά, ο δείκτης καθυστερήσεων παραμένει σε απόσταση από τον πανευρωπαϊκό μέσο όρο του 4%. Ποια είναι τα επόμενα βήματα που σχεδιάζετε για να επιτευχθεί η σύγκλιση;

Με το σχέδιο εξυγίανσης που ολοκληρώσαμε, η Eurobank απαλλάχθηκε από τα 2/3 των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ετσι, δεν είμαστε πια σε μια άλλη σφαίρα από τα μεγέθη ευρωπαϊκών τραπεζών. Ο στόχος είναι ασφαλώς μονοψήφιος δείκτης, κατά το δυνατόν πλησιέστερα στον μέσο όρο που αναφέρατε. Θα το πετύχουμε τα επόμενα χρόνια κυρίως μέσα από την κερδοφορία μας, αλλά και κάνοντας χρήση κάθε εργαλείου που θα έχουμε στη διάθεσή μας.

Θα μπορούσε ένα από αυτά τα εργαλεία να είναι το σχέδιο της Τράπεζας της Ελλάδος για τη δημιουργία μιας εθνικής bad bank;

Το πρόβλημα των ΝΡΕs είναι το άχθος που φέρει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα μετά από δέκα χρόνια οικονομικής δυσπραγίας για τη χώρα. Είναι τόσο μεγάλο το απόθεμα που έχει συσσωρευτεί, ώστε όσο περισσότερα όπλα έχουμε στη φαρέτρα μας για να το αντιμετωπίσουμε, τόσο το καλύτερο. Εμείς εγκαινιάσαμε το σχέδιο «Ηρακλής» για την παροχή εγγυήσεων στις τιτλοποιήσεις. Εφόσον υλοποιηθεί το σχέδιο της ΤτΕ για bad bank, ασφαλώς θα το εξετάσουμε σοβαρά και θα το αξιοποιήσουμε.

Βέβαια, εκτός από τις παλιές επισφάλειες υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας μιας νέας γενιάς κόκκινων δανείων λόγω κορωνοϊού. Ποιοι κλάδοι επηρεάζονται περισσότερο;

Το κλαδικό ζήτημα έχει μεγάλο ενδιαφέρον γιατί το πανδημικό πλήγμα υπήρξε ασύμμετρο. Είναι φανερό ότι ο κλάδος που κατεξοχήν υποφέρει είναι ο τουριστικός. Στη μεγάλη συμβολή του στο ΑΕΠ οφείλεται και η αυξημένη ευαισθησία της ελληνικής οικονομίας. Εμείς είπαμε από την πρώτη στιγμή ότι είμαστε Τράπεζα του Τουρισμού και στα δύσκολα. Και κάναμε συγκεκριμένα βήματα για τους πελάτες μας, ξενοδόχους και ιδιοκτήτες καταλυμάτων, ανακοινώνοντας ένα πακέτο 750 εκατ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και πάγωμα των δόσεων κεφαλαίου έως το τέλος του 2021.

Στο καλό σενάριο, αν υπάρξει ισχυρή ανάκαμψη το 2021, ποια είναι η εκτίμησή σας για την πορεία των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια παγκόσμια κρίση χωρίς προηγούμενο θα φέρει ύφεση και στην ελληνική οικονομία. Σε κάθε ύφεση δημιουργούνται νέα «κόκκινα», όπως συνήθως λέγονται, δάνεια. Είμαι όμως αισιόδοξος ότι χωρίς δραματική υποτροπή στο υγειονομικό σκέλος η επίδραση θα είναι σημαντική αλλά παροδική. Δεν θέλω να κάνω μια ποσοτική πρόβλεψη, γιατί σαφέστερη εικόνα θα έχουμε προς το τέλος του έτους.

Θέλω να επισημάνω ωστόσο ότι η πανδημία δεν είχε μόνο αρνητικές συνέπειες. Πρέπει να αποδώσουμε τα εύσημα στο Ελληνικό Δημόσιο, γιατί στον βαθμό που ήταν δυνατό, μετέτρεψε το πρόβλημα σε ευκαιρία. Η χώρα μας εξέπληξε τους πάντες και αναδείχθηκε σε διεθνές υπόδειγμα για τη σοβαρότητα, την υπευθυνότητα και τελικά την επιτυχία στην αντιμετώπιση μιας τόσο σοβαρής δοκιμασίας, σε σύγκριση με άλλες χώρες με πολύ μεγαλύτερους πόρους. Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός αξιοποίησε επικοινωνιακά την επιτυχία στην υγεία, βελτιώνοντας σημαντικά το brand name της χώρας. Το κέρδος στη διεθνή εικόνα της χώρας είναι μεγάλο και κεφαλαιοποιήσιμο. Επιπλέον, το Δημόσιο επιτάχυνε δραστικά τον ψηφιακό μετασχηματισμό του, η Ελλάδα μετέχει για πρώτη φορά ισότιμα στο QE, ενώ όλοι αναγνωρίζουν ότι είναι η μεγάλη κερδισμένη από την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία NEW GENERATION EU.

Πιστεύω λοιπόν ότι είναι βάσιμη η προσδοκία, έστω με την επιφύλαξη των υγειονομικών αβεβαιοτήτων, ότι πιθανότατα δεν θα επιβεβαιωθούν οι απαισιόδοξες προβλέψεις για διψήφια ύφεση φέτος και ότι μπορεί ακόμη και το 2021 να έχουμε καλύψει σχεδόν το σύνολο του χαμένου εδάφους.

Βέβαια, ο κρίσιμος παράγοντας, πέρα από το θέμα της υγείας, είναι οι επενδύσεις. Και η καλή πορεία της χώρας, με όλα όσα παραπάνω ανέφερα, δίνει τη βάση για προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Η συμφωνία της Eurobank με την doValue είναι μια σημαντική ξένη επένδυση, η πρώτη μετά την πανδημία, που δείχνει ότι οι αγορές πιστεύουν στο καλό σενάριο για την Ελλάδα.

Η τράπεζα του μέλλοντος είναι στο παρόν

Ο κ. Καραβίας, αναφερόμενος στο νέο μοντέλο λειτουργίας που προωθούν οι τράπεζες, υπογράμμισε ότι η ψηφιακή τραπεζική του μέλλοντος είναι το παρόν. Σύμφωνα με τον ίδιο, «δεν είναι θέμα επιλογής πια, αλλά της νέας πραγματικότητας που επιβάλλεται με ρυθμούς πολύ ταχύτερους και εξαιτίας της πανδημίας».

Μετά το ξέσπασμα της πανδημίας υπήρξε επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού των τραπεζών. Πόσο κοντά είμαστε στο νέο μοντέλο λειτουργίας που προωθούν τα τελευταία χρόνια οι συστημικοί όμιλοι;

Δεν είναι θέμα επιλογής πια, αλλά της νέας πραγματικότητας που επιβάλλεται με ρυθμούς πολύ ταχύτερους και εξαιτίας της πανδημίας. Η ψηφιακή τραπεζική του μέλλοντος είναι το παρόν. Αποδείχτηκε έτσι σωστή η στρατηγική του τραπεζικού τομέα να επενδύσει τα τελευταία χρόνια – παρά τα προβλήματα του κλάδου – σωρευτικά πάνω από 1 δισ. ευρώ σε αναβάθμιση των πληροφορικών συστημάτων και στον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Στη Eurobank, μαζί με τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός ήταν από τις κορυφαίες προτεραιότητες. Η ύπαρξη τέτοιων υποδομών μάς επέτρεψε να λειτουργήσουμε σχεδόν απρόσκοπτα με τα δύο τρίτα του προσωπικού να εργάζονται εξ αποστάσεως μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Η αλλαγή στο εργασιακό περιβάλλον θα είναι μαζί μας για πάντα. Ο χώρος εργασίας θα είναι διαφορετικός.

Είδαμε στην πράξη ότι η τράπεζα μπορεί να δουλέψει το ίδιο αποτελεσματικά με μικρότερο αριθμό φυσικών συσκέψεων. Η παραγωγικότητα δεν κατέρρευσε, φόβος που ήταν υπαρκτός παλαιότερα, ενώ σε ορισμένες πτυχές της δουλειάς αυξήθηκε. Πολλοί συνάδελφοι διαπίστωσαν ότι μέσω αυτής γίνονται πιο παραγωγικοί και συγχρόνως μπορούν να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στην οικογένειά τους.

Οι ίδιοι λοιπόν ζητούν να προσφέρουμε τη μερική τηλεργασία σε μόνιμη βάση και μετά την τρέχουσα περίοδο. Ηδη εξετάζουμε με ποιον τρόπο και σε ποιον βαθμό θα εντάξουμε την τηλεργασία πλήρως στο μοντέλο λειτουργίας μας, ανάλογα βέβαια και με τις προδιαγραφές κάθε θέσης εργασίας.

Πόσο κοντά λοιπόν είναι η εποχή που δεν θα χρειάζεται να πηγαίνουμε σε καταστήματα για απλές τραπεζικές εργασίες;

Η εποχή αυτή δεν είναι κοντά. Είναι εδώ και τώρα. Το έδειξε η περίοδος των περιοριστικών μέτρων. Οι πελάτες μας προσαρμόστηκαν ταχύτατα στα νέα ψηφιακά εργαλεία, κάτι που υπό κανονικές συνθήκες θα απαιτούσε προσπάθεια πολλών μηνών, ίσως και ετών. Συνεχίζουμε μέσα σε δύσκολες συνθήκες επενδύσεις σε τεχνολογικές υποδομές. Αναπόφευκτα θα επιταχυνθεί και η τάση μείωσης του δικτύου των τραπεζικών καταστημάτων.

Αναφέρω ενδεικτικά τη χρήση των βιντεο-κλήσεων, που υπήρξε καθολική και για εσωτερικές λειτουργίες αλλά και στον τομέα των εργασιών με πελάτες. Η Eurobank είχε μια πρωτοποριακή υπηρεσία, το v-banking, για τους επιχειρηματικούς πελάτες μας που επέτρεψε σε ένα πλήθος εταιρειών να κάνουν το σύνολο των συναλλαγών τους με την τράπεζα χωρίς φυσική παρουσία. Οσοι δίσταζαν, το χρησιμοποίησαν και είναι ενθουσιασμένοι. Οσοι δεν το είχαν ενεργοποιήσει, ανακάλυψαν μια νέα τραπεζική εμπειρία. Στον τομέα, δε, των προϊόντων υπάρχουν αρκετά στα οποία οι πωλήσεις από ηλεκτρονικά κανάλια φτάνουν το 100%.