Ο Φρύγας και η Σκάρλετ

Ο Φρύγας και η Σκάρλετ

Στον «Ορέστη», την τραγωδία του Ευριπίδη, υπάρχει μία σκηνή, από τις πιο αγαπημένες μου στην αρχαία ελληνική δραματουργία. Διαδραματίζεται ανάμεσα στον Ορέστη και σε έναν δούλο από τη Φρυγία, μάλλον ευνούχο, που ακολούθησε την «κυρά του», την Ωραία Ελένη, όταν εκείνη γύρισε στην πατρίδα της. Ο κυνηγημένος μητροκτόνος τον πιέζει, τον εξευτελίζει προκειμένου να τον πάρει με το μέρος τους, τάζοντάς του, σε αντάλλαγμα, την ελευθερία του. «Προτιμάς να είσαι σκλάβος αντί να είσαι ελεύθερος;» του λέει. Κι εκείνος, πεσμένος καταγής, του απαντά: «Ούτε ελεύθερος ούτε σκλάβος. Προτιμώ να είμαι άνθρωπος». Φαντάζομαι ότι με τα καινούργια πρωτόκολλα της πολιτικής ορθότητας, η αγαπημένη μου σκηνή θα πρέπει να αφαιρεθεί από την τραγωδία. Και ολόκληρος ο ρόλος του σκλάβου Σκύθα. Ακόμη – γιατί όχι; – να αποσυρθεί ολόκληρη η τραγωδία. Και καλύτερα, να αποσυρθούν όλες οι αρχαίες τραγωδίες όπου εμφανίζονται ή υπονοούνται σκλάβοι. Και, αφού το αρχίσαμε, να μην το αφήσουμε μισό. Στα κείμενα του Θουκυδίδη, η δουλεία είναι καθεστώς. Τι, έτσι θα τα αφήσουμε να κυκλοφορούν ελεύθερα και όποιον πάρει ο χάρος;

Μισό λεπτό. Ο «Σπάρτακος», η ταινία του Κιούμπρικ στην οποία ο Κερκ Ντάγκλας υποδύεται τον σκλάβο από τη Θράκη, γιατί υπάρχει ακόμη; Ο «Μπεν Χουρ»; Καλά, δεν συζητώ για το «Πορφυρό χρώμα» του Σπίλμπεργκ ούτε, βέβαια, για τη «Γέννηση ενός Εθνους» του Γκρίφιθ. Εκτός των άλλων άνοιξε και τον δρόμο για το «Οσα παίρνει ο άνεμος». Και, τέλος πάντων, είναι σεξιστικό να κατηγορείται μόνο η Σκάρλετ για ρατσισμό. Γιατί, από μία άποψη, θύμα των φαλλοκρατικών γουρουνιών ήταν κι αυτή. Εδώ, οι ινστρούχτορες του νεοσυντηρητισμού μπορεί και να μπερδεύονται. Πώς γίνεται κάτι να είναι συγχρόνως και ρατσιστικό και φεμινιστικό; Βρε κόψ’ το καλού κακού κι ας πάει και το παλιάμπελο.

Λύκε (της πολιτικής ορθότητας) είσαι εδώ;

Πέρυσι είχαν αποσυρθεί από τη βιβλιοθήκη της Βαρκελώνης η «Κοκκινοσκουφίτσα» και η «Ωραία Κοιμωμένη» διότι αναπαράγουν έμφυλα στερεότυπα και ενθαρρύνουν τη σεξουαλική παρενόχληση. Διότι, σου λέει, ο Γουάινστιν με την Κοκκινοσκουφίτσα μεγάλωσε γι’ αυτό «μάκρυνε» το χέρι του. Και ο δολοφόνος του Φλόιντ το προηγούμενο βράδυ μάλλον έβλεπε το «Οσα παίρνει ο άνεμος», φτιάχτηκε και σου λέει «Δεν πάω αύριο να ποδοπατήσω μέχρι θανάτου έναν Αφροαμερικανό;».

Αύριο είναι
μια άλλη μέρα;

Θα έλεγα να σοβαρευτούμε αλλά ποια σοβαρότητα να αντιτάξεις στην υστερία του νεοσυντηρητισμού; Σε μια ψευδεπίγραφη ηθική που βάζει ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα στην ιστορία των ιδεών, στη δραματουργία, στην Τέχνη γενικότερα; Σε ένα ιδεατό δικαστήριο που καταδικάζει στην πυρά οτιδήποτε παρεκκλίνει από τις νόρμες του «μεγάλου Ιεροεξεταστή» χωρίς να προσμετρά τις συνθήκες των εποχών και τις συγκυρίες της Ιστορίας; Ποιον υποφώσκοντα φασισμό εξυπηρετεί, τελικά, ένας πολιτισμός χωρίς παρελθόν και ιστορικές μνήμες; Πόσο «κραυγή ελευθερίας» είναι το γκρέμισμα των αγαλμάτων του Κολόμβου στις ΗΠΑ;

Θα μπορούσε όλο αυτό να ήταν γραφικό αν δεν ήταν απειλητικά επικίνδυνο. Αν η απόσυρση του «Οσα παίρνει ο άνεμος από την ΗΒΟ, μία εταιρεία με μεγάλη επιδραστικότητα, δεν παρέπεμπε τόσο άμεσα στον Οργουελ και τον Μπράντμπερι. Η γνώση και, κυρίως, η συνείδηση που καλλιεργεί (διότι μορφωμένος ήταν και ο Γκέμπελς) είναι η ασπίδα απέναντι στον ρατσισμό, στον σεξισμό και σε κάθε ολοκληρωτισμό. Και στη γνώση, δεν υπάρχουν απαγορευμένες περιοχές.