Μπορεί {LF}το κίνημα {LF}για τον Φλόιντ {LF}να αλλάξει {LF}τον κόσμο;

Ο νεοϋορκέζος συγγραφέας Τζέλανι Κομπ περιέγραψε με τον καλύτερο τρόπο τα όσα συμβαίνουν αυτή τη στιγμή στους δρόμους της Αμερικής. Ανήρτησε ένα tweet που έδειχνε τον Μιτ Ρόμνεϊ, τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή από τη Γιούτα και πρώην υποψήφιο για την προεδρία της χώρας, να διαδηλώνει με μέλη του κινήματος «Οι ζωές των μαύρων έχουν αξία». «Κυρίες και κύριοι», παρατήρησε ο Κομπ. «Αυτό είναι που ονομάζουμε αχαρτογράφητη περιοχή».

Δεκαπέντε ημέρες και νύχτες μαίνεται αυτή η εθνική πυρκαγιά και οι μεγάλες διαδηλώσεις που ακολούθησαν τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ στη Μινεάπολη οδηγούν προς το άγνωστο. Τεράστια πλήθη, πολυπολιτισμικά, κυρίως ειρηνικά, κατεβαίνουν στους δρόμους των πόλεων σε όλη τη χώρα. Ενα κίνημα εναντίον της αστυνομικής βίας αντιμετωπίστηκε με αστυνομική βία. Ο αμερικανός πρόεδρος απάντησε με στημένες φωτογραφίες και εμπρηστικές δηλώσεις.

«Οι λαϊκές αντιδράσεις στη δολοφονία Φλόιντ είναι εντυπωσιακές διότι γίνονται σε εθνικό επίπεδο και δείχνουν αφοσίωση καθώς και διαφυλετική αλληλεγγύη», παρατηρεί ο φιλόσοφος Νόαμ Τσόμσκι. «Η κακοήθεια που έχει μολύνει τον Λευκό Οίκο αναδείχθηκε σε όλη την ασχήμια της».

Αλλά καθώς οι διαδηλώσεις συνεχίζονται για τρίτη εβδομάδα, χωρίς να χάνουν τη δυναμική τους, το ερώτημα γίνεται όλο και πιο επιτακτικό: και τώρα τι; Πού θα πάει όλη αυτή η ενέργεια τόσων διαδηλωτών; Τι θα συμβεί με το σύνθημα «Διαλύστε την αστυνομία» όταν θα σταματήσουν οι διαμαρτυρίες; Οταν έρθει εκείνη η μέρα – κάτι που αναπόφευκτα θα συμβεί -, τι θα έχει μείνει;

«Οι πορείες αποτελούν τακτική», δηλώνει ο Τσόμσκι. «Δεν υπάρχει στρατηγική ή κάποιοι συγκεκριμένα διαμορφωμένοι στόχοι, πέραν των αιτημάτων για σημαντικές μεταρρυθμίσεις στις πρακτικές και τις ευθύνες της αστυνομίας». Αλλωστε το κίνημα «Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ» και η πορεία του αποτελούν παράδειγμα προς αποφυγή. Οπως οι τωρινές διαδηλώσεις, εκείνες οι διαμαρτυρίες κυριάρχησαν στην ειδησεογραφία τον Σεπτέμβριο του 2011 αναπάντεχα, με χιλιάδες ανθρώπους να συγκεντρώνονται στο πάρκο Ζουκότι της Νέας Υόρκης, υπό το σύνθημα «Είμαστε το 99%». Και τότε η αστυνομία είχε συλλάβει εκατοντάδες διαδηλωτές. Κανείς δεν αμφιβάλλει για την επιτυχία εκείνου του κινήματος στην αλλαγή της πολιτικής ατζέντας. Εβαλε το ζήτημα της ανισότητας, της συγκέντρωσης του πλούτου στο 1% του πληθυσμού, στην πρώτη γραμμή.

Ομως όταν σταμάτησαν οι διαδηλώσεις, η έλλειψη ιεραρχίας στο κίνημα μαζί με τη δυσπιστία που είχαν πολλοί ακτιβιστές απέναντι σε θεσμούς και υποδομές σήμαινε ότι δεν υπήρξε συνέχεια. Σαν να διαλύθηκαν στον αέρα του Μανχάταν. «Το κίνημα εκείνο ήταν επίσης μια τακτική, όχι μια στρατηγική που θα μπορούσε να συνεχισθεί», συμπληρώνει ο Τσόμσκι. Είχε επίπτωση: έριξε το φως στην ακραία ανισότητα που δηλητηριάζει την κοινωνία υπό μια νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση. Ομως από αυτό το σημείο και μετά άλλες μορφές ακτιβισμού πρέπει να πάρουν τα ηνία.

Η Νελίνι Σταμπ, διευθύντρια στρατηγικής του κόμματος Εργαζόμενων Οικογενειών, είχε ασχοληθεί με το κίνημα «Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ» και τώρα είναι από τους οργανωτές των διαδηλώσεων για τον Φλόιντ στη Νέα Υόρκη. Είναι η κατάλληλη να απαντήσει στο ερώτημα «και τώρα τι;». Αν και συμφωνεί ότι το παλαιότερο κίνημα δεν άλλαξε την Αμερική – οι εισοδηματικές ανισότητες αυξάνονται σταθερά κάθε χρονιά μετά το 2011 -, οδήγησε σε ενίσχυση της συζήτησης για σημαντικά θέματα.

Αναφέρεται στη μάχη για υψηλότερο βασικό μισθό και μεγαλύτερο συνδικαλισμό για τους εργαζομένους στις εταιρείες φαστ φουντ. Θεωρεί ότι το κίνημα «Καταλάβετε» ήταν ένα άνοιγμα για τον Δημοκρατικό σοσιαλιστή γερουσιαστή του Βερμόντ Μπέρνι Σάντερς για να διεκδικήσει το προεδρικό χρίσμα – δύο φορές.

«Για να διατηρήσεις τον ακτιβισμό στους δρόμους χρειάζεσαι μικρές επιτυχίες», λέει η Ντέινα Φίσερ, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ. «Σκεφθείτε το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα – ήταν μια μακρά, οδυνηρή διαδικασία για να εξασφαλισθεί ότι οι μαύροι μπορούν να ψηφίζουν, αλλά η δυναμική διατηρήθηκε από μικρές επιτυχίες στην πορεία». Πιστεύει πως οι διαδηλώσεις σε περισσότερες από 75 πόλεις στην Αμερική αποτελούν χρυσή ευκαιρία για μεγάλη αλλαγή στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου.

Το ερώτημα παραμένει: υπάρχει ανάγκη για κάποιο δομημένο όχημα που θα μπορούσε να απορροφήσει τη θετικότητα των σημερινών διαμαρτυριών, ώστε να μη διασπαστεί το κίνημα; Η Φίσερ πιστεύει πως ναι. «Μπορεί να μην αρέσει η ιδέα μου, αλλά πιστεύω ότι υπάρχει ανάγκη για ένα επαγγελματικά οργανωμένο οικοσύστημα ώστε να υποστηριχθεί το κίνημα. Υπάρχει ένα κενό και πρέπει να το συμπληρώσουμε».

Και ο Τσόμσκι βλέπει την ανάγκη για μεγαλύτερη στρατηγική κατεύθυνση. Αναρωτιέται εάν θα προκύψουν λαϊκά κινήματα «που θα θέλουν να έρθουν αντιμέτωπα με τη βίαιη κληρονομιά 400 ετών ρατσισμού, που ξεπερνά κατά πολύ την αστυνομική βία».