Η «εξαφάνιση» των καραμανλικών

Οι πολιτικοί αναλυτές στην Ελλάδα μιλούν συχνά για το πώς γεννιούνται οι πολιτικές ταυτότητες, ποιες ταυτίσεις δημιουργούν και ποιες ανάγκες εκπροσώπησης. Εκεί που δυσκολεύεται καμιά φορά η συζήτηση είναι για το πώς πεθαίνουν. Μια από αυτές που σήμαινε κάτι σημαντικό κάποτε ήταν αυτή του «καραμανλισμού». Ταυτισμένη ιδιοκτησιακά με το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, σε βαθμό που οι κληρονόμοι του ιδρυτή του και οι φέροντες την καραμανλική ταυτότητα, αποκαλούνταν ανοιχτά «κλειδοκράτορες» και «ιδιοκτήτες» της παράταξής τους, την οποία, κάπως μεγαλόψυχα, ενίοτε παραχωρούσαν προς βραχυπρόθεσμη μίσθωση σε άλλους αρχηγούς.

Σήμερα, 11 χρόνια μετά την αποχώρηση του τελευταίου κληρονόμου, οι ρετρό αυτές αφηγήσεις αφορούν μονάχα τους νοσταλγούς και οι εναπομείναντες καραμανλικοί είναι σκορπισμένοι σε όλες τις μεριές του πολιτικού φάσματος, ερμηνεύοντας ο καθένας την ιστορική αυτή ταυτότητα κατά βούληση. Αποκαλύπτοντας έτσι πως αυτό που κάποτε ήταν συνυφασμένο με την προσωπικότητα και το όραμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή, εξελίχθηκε σε ένα κέλυφος χωρίς πυρήνα ιδεών.

Στα συνταρακτικά, για το πολιτικό σύστημα και τους πολίτες, χρόνια των Μνημονίων, ο καραμανλισμός αυτός επιβίωνε ως παρωδία ταινίας ζόμπι, που απασχολούσε κυρίως τις στήλες των παραπολιτικών. Τα στελέχη του που αποχώρησαν από τη ΝΔ επί Αντώνη Σαμαρά, υπουργοί μιας πανίσχυρης κυβέρνησης κάποτε, περιφέρονται έκτοτε στα social media και σε περιφερειακά κανάλια, ιδρύουν κομματίδια που ξεχνιούνται λίγες μέρες μετά την ανακοίνωσή τους, κατεβαίνουν ως «αντάρτες» απέναντι στους κομματικούς υποψηφίους. Οι πιο καριερίστες όλων κατέφυγαν στον ΣΥΡΙΖΑ και τους ΑΝΕΛ, επισήμως ή «στα μουλωχτά», ως λαϊκοδεξιά εσάνς.

Πιο εντυπωσιακή όμως ήταν και παραμένει η σιωπή του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, που δεν ένιωσε ούτε μια φορά την ανάγκη να μιλήσει στη Βουλή μέσα σε δέκα ολόκληρα χρόνια Μνημονίων, σε όλες τις τεράστιες συζητήσεις που προκάλεσαν στη χώρα, με κοινωνικές εντάσεις και πολιτικούς μετασχηματισμούς. Να δώσει τη δική του εκδοχή των πραγμάτων με τη φωνή και το πρόσωπό του, αντί να αφήνει την υστεροφημία του σε διαρροές ανώνυμων «κύκλων» που δεν αφορούν, τελικά, τον απλό ψηφοφόρο του. Φέρθηκε σαν να μην ήθελε να θυμούνται τα χρόνια που καθόριζε την πολιτική ζωή του τόπου. Και μάλλον το πέτυχε.

Σήμερα πια, ο πρώην πρωθυπουργός παράγει ειδήσεις όταν βγαίνει με φίλους του για φαγητό ή όταν εμφανίζεται στη Βουλή με τα γένια της καραντίνας, για να ψηφίσει για τη διεύρυνση του κατηγορητηρίου εις βάρος ενός ανθρώπου που δήλωνε φίλος του. Οσοι πρώην υπουργοί του έμειναν στο κόμμα τους απορροφήθηκαν διακριτικά από τους νέους συσχετισμούς, θυμίζοντας πού και πού τη διακριτή τους ταυτότητα με δηλώσεις χαμηλής πολιτικής έντασης. Η τελευταία πολιτική εμφάνισή του έγινε πέρσι, προεκλογικά, ως ένδειξη στήριξης στον Κυριάκο Μητσοτάκη, για να δοθεί στους νοσταλγούς ψηφοφόρους το απαραίτητο σήμα πριν φτάσουν στις κάλπες.

Η εξελικτική θεωρία μας έμαθε για τα είδη της πανίδας και της χλωρίδας ότι αφανίζονται όταν δεν μπορούν πια να ανταποκριθούν στις συνθήκες και τον ανταγωνισμό. Για τα πολιτικά ρεύματα το λέμε και κάπως αλλιώς: συρρικνώνονται ή αφανίζονται όταν παύουν να εκπροσωπούν κάτι. Ισως ισχύει και για τους «καραμανλικούς».