Η γοητεία της αξιοπρέπειας…

Πριν από λίγες εβδομάδες είχα ρωτήσει τον καλό της φίλο Θανάση Νιάρχο πώς είναι η Αμαλία Μεγαπάνου. «Μού λέει ότι είναι καλά αλλά έχω την εντύπωση ότι το λέει για να πιστέψουμε ότι είναι καλά» απάντησε. Η φράση του μοιάζει να φωτογραφίζει ένα ιδιαίτερο, σπάνιο και ακριβό είδος αξιοπρέπειας. Που δεν επιτρέπει, σε αυτόν τον οποίον χαρακτηρίζει, να μοιραστεί με τους γύρω του παρά μόνο τη θετική του διάθεση. Οχι επειδή προσποιείται ή κρύβει τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Απλώς, σε αυτές τις φάσεις, επιλέγει συνειδητά να αποσύρεται. Ετσι και η Αμαλία Μεγαπάνου, τον τελευταίο καιρό, είχε καταργήσει τη jour fixe της Πέμπτης που έκανε επί χρόνια στο σπίτι της. Συγκεκριμένα, λίγο μετά τον θάνατο του Μάνου Ελευθερίου – που ήταν τακτικό μέλος της παρέας μαζί με τον Κώστα και την Αρτεμη Μητροπούλου, την Ντόρα Γιαννακοπούλου, τον Θανάση Νιάρχο, τη Μερόπη Πρέκα και τη Στάντη Ανδρονίδη, γραμματέα του Κωνσταντίνου Καραμανλή επί πρωθυπουργίας του.

Είχα την τύχη να τη γνωρίσω πριν από δέκα, περίπου, χρόνια όταν πλέον είχε περάσει τα 80. Δεν έβλεπα απέναντί μου μια γυναίκα που στα νιάτα της ήταν καλλονή. Εβλεπα μία καλλονή. Τελεία. Και μια σπουδαία κυρία. Grande Dame που λένε και οι Γάλλοι. Τη θυμάμαι στον κήπο του μοδάτου εστιατορίου όπου βρεθήκαμε, χωρίς ίχνος έπαρσης αλλά ούτε και με αυτήν την επιτηδευμένη απλότητα που υιοθετούν κάποιοι και, τελικά, «γράφει» πιο δυσάρεστα από την έπαρση. Η Αμαλία Μεγαπάνου εξέπεμπε μια αστική στωικότητα που τη διαχώριζε, χωρίς όμως να την απομακρύνει, από το «αγριεμένο πλήθος» της νέας εποχής.

…και η αξιοπρέπεια της γοητείας
Με την Αμαλία Μεγαπάνου είχαν ασχοληθεί πριν από πέντε χρόνια κάποιοι κύριοι και κυρίες, παρεπιδημούντες στη δημοσιογραφία. Για να εξάρουν, εξ αντιδιαστολής, τη σύντροφο του τότε πρωθυπουργού Μπέτυ Μπαζιάνα – με αφορμή την πρώτη επίσκεψή της στον Λευκό Οίκο – ως μια ανεξάρτητη γυναίκα που «δεν είναι του ανδρός της» και γυρίζει την πλάτη της στα πρωτόκολλα κομψότητας. Οχι σαν την Αμαλία, τότε, Καραμανλή που, όπως υπονοούσαν, στο αντίστοιχο επίσημο ταξίδι στη δεκαετία του 1960 έκρυβε κάτω από τα υπέρκομψα ρούχα της τον ευτελισμό του υφίστατο από τον σύζυγό της. Διαδικτυακά δημοσιεύματα με ανάλογες νύξεις ή αναφορές είδα και χθες.

Πόσο μικροπρεπές και κουτσομπολίστικο. Πόσο φτηνό και εμπαθές. Πόση έλλειψη σεβασμού σε μια γυναίκα που ποτέ δεν αναφέρθηκε αρνητικά στον πρώην σύζυγό της. Ολοι αυτοί, αν γνώριζαν την Αμαλία Μεγαπάνου, θα ήξεραν ότι το όνομά της και η λέξη «ευτελισμός» δεν μπαίνουν ποτέ στην ίδια πρόταση. Διότι κανείς δεν μπορεί να σε ευτελίσει αν δεν έχεις, προηγουμένως, εσύ ευτελίσεις τον εαυτό σου.

Ο πωλών τοις μετρητοίς
Θυμάστε εκείνες τις ζωγραφιές στα πολύ παλιά παντοπωλεία και κρεοπωλεία, σε εποχές που ίσχυε ακόμη το τεφτέρι με τα βερεσέδια; Ναι μεν υποδείκνυε τον σωστό έμπορο, αυτόν που πουλούσε τοις μετρητοίς, μόνο που τον παρουσίαζε χοντρούτσικο με ένα φίσκα χρηματοκιβώτιο πίσω. Εικόνα που τότε, αμέσως μετά την Κατοχή, παρέπεμπε σε αναλγησία.

Κάμποσες δεκαετίες και μια αιωνιότητα μετά, φαίνεται ότι αυτή μετακατοχική εικόνα υπάρχει κάπου στο βάθος του υποσυνείδητου αρκετών. Που θεωρούν ότι η μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση θα πρέπει να περάσει στον καταναλωτή αντί να στηριχθούν η επιχείρηση και οι υπάλληλοι που έχουν πληγεί λόγω κορωνοϊού. Εμμονικές γραφικότητες.