Διαμαρτυρία

Οι περιγραφές στα ρεπορτάζ των αμερικανικών εφημερίδων είναι συγκλονιστικές. Ο μικρός αδελφός του Τζορτζ Φλόιντ, Τέρενς, έφτασε προχθές από το Μπρούκλιν στη Μινεάπολη, στο σημείο της δολοφονίας. Φορούσε μάσκα με τη φωτογραφία του – κίνηση που παρέπεμπε στα τελευταία του λόγια: «Δεν μπορώ να αναπνεύσω». Στάθηκε γονατιστός για σχεδόν εννιά λεπτά – όσα διήρκεσε το μαρτύριο του πολλοστού μαύρου θύματος αστυνομικής βίας στις ΗΠΑ. Μετά πήρε την ντουντούκα και είπε στο συγκεντρωμένο πλήθος πως δεν βρέθηκε εκεί για να κάνει εκρηκτικότερη την κατάσταση. «Τι κάνετε όλοι; Δεν κάνετε τίποτα. Αυτό δεν θα φέρει πίσω τον αδελφό μου». Κάποιος του φώναξε «δεν είμαστε εμείς». «Ηρέμησε, όποιος το κάνει» του ανταπάντησε εκείνος. Τους ζήτησε να αντιδράσουν με παραγωγικό τρόπο. «Μορφωθείτε και μάθετε ποιον ψηφίζετε. Ετσι θα καταφέρουμε τον στόχο μας. Είμαστε πολλοί. Ας το κάνουμε ειρηνικά». Την ίδια μέρα ο πρώτος μαύρος πρόεδρος των ΗΠΑ ζήτησε κάτι παρόμοιο. «Αν θέλουμε να φέρουμε πραγματική αλλαγή» έγραψε, «τότε η επιλογή δεν είναι μεταξύ διαμαρτυρίας και πολιτικής. Πρέπει να κάνουμε και τα δυο».

Δικλίδες

«Πρέπει» συνέχισε «να κινητοποιηθούμε για να ευαισθητοποιήσουμε και πρέπει να οργανωθούμε και να διασφαλίζουμε με την ψήφο μας την εκλογή υποψηφίων που θα δρουν μεταρρυθμιστικά». Σε όλα τα επίπεδα, επισήμανε, από το τοπικό μέχρι το εθνικό. Πριν από δώδεκα χρόνια, όταν ο Ομπάμα εκλεγόταν, η Αμερική ανέπνεε. Σήμερα δεν μπορεί. Εχει, παρ’ όλα αυτά, τη θεσμική κουλτούρα που της εξασφαλίζει πως στο μέλλον, εφόσον το θελήσει, θα ξαναναπνεύσει. Το μήνυμα των δυο δεν αφορά μόνο τις μειονότητες που βιώνουν τον ρατσισμό. Στις προηγμένες δημοκρατίες οι θεσμοί είναι εφοδιασμένοι με τις απαραίτητες δικλίδες ασφαλείας, εκείνες που τους προστατεύουν πρώτα από όλα από τα πρόσωπα που κατά καιρούς τους ενσαρκώνουν. Στην ουσία, ωστόσο, οι σημαντικότερες βαλβίδες είναι η ψήφος κι η ενημέρωση. Η διαπίστωση μοιάζει ηθικοπλαστική και αφελής, σαν να αγνοεί τους κανόνες της ρεαλπολιτίκ. Κι όμως. Αν ο Τραμπ κληθεί να λογοδοτήσει σε όσο το δυνατόν περισσότερους ενημερωμένους ψηφοφόρους, ο ακροδεξιός λαϊκισμός που πρεσβεύει δεν θα ξαναμπεί στο περιθώριο; Οπως κι όλοι οι ανάλογοι -ισμοί οπουδήποτε;