Μοντέλο

Η συζήτηση δεν είναι καινούργια. Ηδη από την πρώιμη μνημονιακή περίοδο οι αναλύσεις για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας επέστρεφαν στην επικαιρότητα τόσο συχνά όσο το αίτημα για ένα καινούργιο πολιτικό σύστημα, διαφορετικό από το – κατά το αντισυστημικό κλισέ – «παλαιοκομματικό που χρεοκόπησε τη χώρα». Απλά τώρα ίσως είναι πιο επιτακτική, μιας και η εγχώρια βαριά βιομηχανία κινδυνεύει να ζήσει ένα ελληνικό καλοκαίρι που θα αποδώσει πολύ λιγότερα από τα αναμενόμενα στο ΑΕΠ. Σε αυτόν τον γύρο, λοιπόν, της κουβέντας μάλλον έχει αξία να θυμηθεί κανείς μερικά από τα συμπεράσματα στα οποία είχαν καταλήξει όσοι είχαν εμπλακεί στους προηγούμενους. Οπως, ας πούμε, την ανάγκη για συνεννόηση όχι απλά μεταξύ κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων, αλλά ανάμεσα σε κυβερνών, αντιπολιτευόμενα κόμματα και κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να σχεδιαστεί ένα μοντέλο που θα φέρνει ανάπτυξη – ανάγκη που είχε αναδείξει μια μελέτη που παρήγγειλε το 2017 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Η πρόταση μοιάζει θεωρητική – αν όχι αφ’ υψηλού.

Αλλαγή

Ωστόσο, υπάρχει βιβλιογραφία που αποδεικνύει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου για την οικονομική ανάπτυξη με παραδείγματα κρατών που πέτυχαν να γίνουν πλούσια επειδή είχαν ισχυρούς πολιτικούς και οικονομικούς θεσμούς, οι οποίοι προέκυψαν από μια κουλτούρα σύνθεσης διαφορετικών απόψεων. Και να μην το είχαν τεκμηριώσει επιστημονικά πάντως οι Ατζέμογλου και Ρόμπινσον, η Ελλάδα θα έπρεπε να το είχε μάθει μόνη της από την τελευταία οικονομική της κρίση. Εκείνη που όλοι όσοι την παρακολούθησαν με την ασφάλεια του παρατηρητή είχαν διαγνώσει πως ήταν πρώτα πολιτική κι έπειτα οικονομική. Με δυο λόγια, πριν έλθουν οι κοινοτικοί πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης σύσσωμο το πολιτικό σύστημα θα μπορούσε – έτσι για αλλαγή – να καθίσει στο τραπέζι και να διαπραγματευτεί τόσο με τους κοινωνικούς εταίρους όσο και διακομματικά το νέο παραγωγικό μοντέλο. Αφού για να αλλάξει πραγματικά το τελευταίο, προϋπόθεση είναι να εφεύρει ένα συναινετικό εαυτό το πρώτο. Αλλιώς, η χώρα θα αποτύχει ξανά. Θα αποτύχει καλύτερα κι από όλα τα ΕΣΠΑ μαζί.