Κακοί οιωνοί για τις φωτιές στα δάση

Οι οιωνοί για τις φωτιές στα δάση, φέτος το καλοκαίρι, δεν είναι καλοί (!). Ο χειμώνας ήταν σχετικά ήπιος και τον Απρίλιο στη χώρα μας καταγράφηκαν αρκετά περιστατικά δασικών πυρκαγιών. Και ας μην ξεχνάμε, λένε οι ειδικοί, πως το 2019 καταγράφηκε ως ένα από τα θερμότερα έτη στην Ευρώπη.

Την ίδια ώρα, δεν έχει γίνει – και πάλι – επαναξιολόγηση σε εθνικό επίπεδο του κινδύνου πυρκαγιάς σε δασικές εκτάσεις. Η τελευταία έγινε το 1980 (!). Η επαναξιολόγηση έπρεπε να γίνει, ώστε να υπάρχει κατάλληλος σχεδιασμός αλλά και ιεράρχηση των δράσεων πρόληψης. Σημειώνεται πως στην Ελλάδα το μεγαλύτερο ποσοστό των πυρκαγιών (τουλάχιστον 30%) οφείλεται σε αμέλεια… Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι σε όλη τη Μεσόγειο το 96% των πυρκαγιών προκαλείται από ανθρωπογενή αιτία.

Πέρυσι, με βάση τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος για τις Δασικές Πυρκαγιές, κάηκαν σε όλη την Ελλάδα 120.450 στρέμματα. Η μεγαλύτερη από τις πυρκαγιές ήταν αυτή που ξέσπασε τον περασμένο Αύγουστο στην Εύβοια, με συνέπεια να αποτεφρωθούν 23.505 στρέμματα δάσους και δασικών εκτάσεων.

Στο μεταξύ, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί από την περιβαλλοντική οργάνωση WWF, το ολοένα και εντεινόμενο πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα (αλλά και η ραγδαία αύξηση των καμένων εκτάσεων και της έντασης των πυρκαγιών σε παγκόσμιο επίπεδο τα τελευταία χρόνια), σε συνδυασμό με τις «πιέσεις» που ασκεί φέτος η αντιμετώπιση της πανδημίας στα αντανακλαστικά και τις δυνάμεις των αρμόδιων φορέων, δείχνει με ακόμη πιο ξεκάθαρο τρόπο πως η αποτελεσματικότερη λύση περνάει μέσα από την πρόληψη και όχι μέσα από την καταστολή, όπως παραδοσιακά γίνεται τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας.

Τι δεν έχει γίνει

Κατά τους ειδικούς της περιβαλλοντικής οργάνωσης, για μία ακόμη χρονιά, δεν έχουν υλοποιηθεί μια σειρά από διαχειριστικά μέτρα σε δασικές εκτάσεις, τα οποία θα είχαν ως στόχο την αειφορική διαχείριση των δασών, τη μείωση της καύσιμης ύλης και την εκτέλεση δασοτεχνικών έργων, όπως στεγασμένες αντιπυρικές ζώνες.

Επιπλέον, σύμφωνα με τους ίδιους, δεν έχει γίνει ο απαραίτητος σχεδιασμός τοπικών σχεδίων πρόληψης δασικών πυρκαγιών υπό την ευθύνη των κατά τόπους ΟΤΑ και την επίβλεψη της κυβέρνησης, τα οποία ιδανικά θα περιελάμβαναν προτάσεις για αντιπυρικά έργα και υποδομές, αναγνώριση κινδύνων και θα βασίζονταν σε μια σοβαρή στατιστική ανάλυση των αιτιών σε τοπικό επίπεδο.

Παράλληλα, η Δασική Υπηρεσία παραμένει υποστελεχωμένη και χωρίς επαρκή χρηματοδότηση, ενώ ο νέος Εθνικός Μηχανισμός Διαχείρισης Κρίσεων, ο οποίος ψηφίστηκε τον Φεβρουάριο του 2020 και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μια νέα προσπάθεια αξιοποίησης των εθελοντών, παραμένει ακόμη ανεφάρμοστος.

Δεκάδες μεγαπυρκαγιές

Ενδεικτικό αυτής της σοβαρής απώλειας οικοσυστημάτων παγκοσμίως είναι το παράδειγμα δεκάδων μεγαπυρκαγιών που έπληξαν πολλές χώρες: η Αυστραλία μόλις βγήκε από τη χειρότερη αντιπυρική περίοδο της ιστορίας της, ενώ η Κροατία, η Γαλλία και η Ρουμανία βρίσκονται ήδη πολύ πάνω από τους εθνικούς μέσους όρους δεκαετίας σε ό,τι αφορά τις καμένες εκτάσεις. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στην Ταϊλάνδη που βιώνει τις χειρότερες πυρκαγιές εδώ και δεκαετίες (190.000 στρέμματα καμένων εκτάσεων) και στο Μεξικό (420.000 στρέμματα) που έχει κηρύξει εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης εξαιτίας των πυρκαγιών.

Σημειώνεται πως οι μεγαπυρκαγιές αυξάνονται κάθε χρόνο όλο και περισσότερο, καθώς μόνο το 0,15% των περιστατικών ευθύνεται για το 35% των καμένων εκτάσεων σε Ελλάδα, Τουρκία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία και Ιταλία.

Τέσσερις διαπιστώσεις

1Κατά 13% είναι ήδη αυξημένες οι πυρκαγιές το 2020 σε σχέση με την περσινή χρονιά (Απρίλιος 2019).

2Στην Ευρώπη τα 11 από τα 12 θερμότερα έτη από το 1979 καταγράφηκαν από το 2000 έως σήμερα. Το 2019 ήταν το θερμότερο έτος.

3Τα 3/4 των χερσαίων εκτάσεων σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν αλλοιωθεί σε σημαντικό βαθμό, και με την απώλεια δασών εξαιτίας των δασικών πυρκαγιών να συνεχίζεται με γοργούς ρυθμούς, η φυσική άμυνα του πλανήτη μας καταρρέει.

4Σε μεσογειακό επίπεδο, το 80% των πόρων δίνεται στην καταστολή και μόνο το 20% στην πρόληψη (σύμφωνα με την έκθεση «Η Μεσόγειος φλέγεται»).

Μολυσματικές ασθένειες

Η αλλοίωση και η απώλεια των φυσικών οικοσυστημάτων (μαζί με την προκαλούμενη κλιματική αλλαγή) μπορεί να οδηγήσουν, σύμφωνα με πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα και μελέτες, στην εμφάνιση και έξαρση νέων μολυσματικών ασθενειών.

Ενδεικτική είναι η μελέτη που πραγματοποιήθηκε στη γειτονική Ιταλία (από την περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ιταλίας): μέσω της έρευνας αποτυπώνεται η σύνδεση ανάμεσα στην ανθρωπογενή υποβάθμιση της φύσης (παράνομη εμπορία και διακίνηση άγριων ζώων, καταστροφή οικοσυστημάτων) και την άνοδο των πανδημιών. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν προκαλέσει κατακλυσμιαίες αλλαγές στον πλανήτη μας. Υπολογίζεται μάλιστα πως έχουν προξενήσει αλλοίωση, όπως προαναφέρθηκε, στα 3/4 της χερσαίας έκτασης του πλανήτη και στα 2/3 των ωκεανών, φέροντας την άγρια ζωή σε στενότερη επαφή με τον άνθρωπο και διευκολύνοντας με αυτόν τον τρόπο τη μετάδοση ασθενειών.

200 ζωονόσοι

Πάνω από 200 ζωονόσοι καταγράφονται διεθνώς και αρκετές έχουν συσχετιστεί με περιβαλλοντική υποβάθμιση ή αλλαγή. «Είναι μοναδική εμπειρία να δούμε τι μαθήματα έχει να μας διδάξει η τραγική αυτή κρίση, ώστε να αποτρέψουμε παρόμοιες καταστάσεις στο μέλλον», επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ο γενικός διευθυντής του WWF Eλλάς Δημήτρης Καραβέλλας. «Ενας υγιής πλανήτης είναι το θεμέλιο της δικής μας υγείας και ευημερίας».

Το εμπόριο άγριας ζωής προκαλεί {LF}6 στις 10 ανθρώπινες παθογένειες

{ARXTR}Η πανδημία{ARXTR} του κορωνοϊού έφερε στη δημόσια συζήτηση το κρίσιμο θέμα της σύνδεσης των ζωονόσων (δηλαδή των ασθενειών που μεταφέρονται από τα ζώα στον άνθρωπο) με το παράνομο εμπόριο άγριας ζωής και τις αντίστοιχες αγορές που λειτουργούν στη Νοτιοανατολική Ασία – και όχι μόνο. Τα άγρια ζώα που πωλούνταν περισσότερο στις προαναφερόμενες αγορές είναι τα ζωντανά πτηνά (46%), τα φίδια (34%), οι νυχτερίδες (23%), οι μοσχογαλές (20%), οι πανγκολίνοι (19%) και οι χελώνες (15%).
Κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η σημερινή πανδημία COVID-19, μαζί με το 61% όλων των ανθρώπινων παθογενειών, προέρχεται από ζωονόσους. Στο πλαίσιο αυτό, επιβεβαιώνεται πως το παράνομο και ανεξέλεγκτο εμπόριο άγριων ζώων, με το στοίβαγμα ειδών και τις ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής, αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο εμφάνισης και στη συνέχεια εξάπλωσης των ζωονόσων. Το παράνομο εμπόριο άγριων ζώων είναι η 2η μεγαλύτερη απειλή για τη βιοποικιλότητα παγκοσμίως μετά την καταστροφή των οικοτόπων.
{IDI}ΠΗΓΗ: Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση/Συμβουλευτικη Εταιρεία Globe Scan{IDI}