Ηρθε το τέλος του γραφείου;

Κάποια μέρα, αργά ή γρήγορα, η πανδημία του κορωνοϊού θα τερματιστεί και θα επιστρέψουμε στους χώρους εργασίας μας. Το ερώτημα είναι: Οταν όλα αυτά τελειώσουν, θα υπάρχει γραφείο για να επιστρέψουμε;

Τώρα που όλα έγιναν τόσο αστραπιαία και πολλοί βρεθήκαμε να εργαζόμαστε από το σπίτι, ο επιχειρηματικός κόσμος εξετάζει πολλά νέα σενάρια. Θα υπάρχουν λιγότερα γραφεία στο κέντρο των μεγάλων πόλεων προβλέπει η «Wall Street Journal», περισσότερα υβριδικά ωράρια που θα επιτρέπουν στους εργαζόμενους να μένουν σπίτι τους κάποιες μέρες της εβδομάδας και περισσότερος χώρος καθώς οι εταιρείες θα απομακρύνουν γραφεία λόγω της κοινωνικής απόστασης. Μικρότερα περιφερειακά γραφεία θα ξεπηδήσουν σε πιο φθηνές περιοχές καθώς και οι εργαζόμενοι θα αναζητούν σπίτια μακριά από το κέντρο.

Στο Σαν Φρανσίσκο η εταιρεία Twitter ειδοποίησε τους εργαζόμενους ότι οι περισσότεροι θα συνεχίσουν την τηλεργασία από το σπίτι επ’ αόριστον. Η καναδέζικη εταιρεία τεχνολογίας OpenText υπολογίζει ότι θα κλείσει τα μισά από τα 120 γραφεία της παγκοσμίως. Και η Skift, εταιρεία ΜΜΕ στη Νέα Υόρκη, εγκαταλείπει τα κεντρικά της γραφεία στο Μανχάταν, όπου το συμβόλαιο ενοικίασης λήγει τον Ιούλιο. Οι αλλαγές αυτές θα έχουν μεγάλες επιπτώσεις για εκατομμύρια εργαζόμενους που όριζαν την εργασιακή τους ζωή γύρω από την καθημερινή μετακίνηση «στο γραφείο». Κάποιοι θα μπορέσουν τώρα να μετακομίσουν σε πιο μακρινές και πιο φθηνές γειτονιές. Ομως αυτό θα σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι θα μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα από κάποιον που ζει π.χ. σε μια άλλη χώρα, όπου το κόστος είναι ακόμα χαμηλότερο. Οι μεγάλες εταιρείες θα περιορίσουν το κόστος για ακίνητα. Οι επιχειρήσεις συνήθως ξοδεύουν 2% με 3% των εσόδων τους για ενοικίαση γραφείων, οπότε δεν θα στενοχωρηθούν καθόλου εάν το κόστος αυτό μειωθεί σημαντικά.

Ο ζήλος για έναν νέο ορισμό του παραδοσιακού γραφείου δημιουργείται εν μέρει από τη συρρίκνωση της οικονομίας, καθώς οι εταιρείες αναζητούν νέους τρόπους να περικόψουν το κόστος μέσα στην οικονομική ύφεση που προκάλεσε η πανδημία. Πολλά στελέχη, μάλιστα, τονίζουν την επιτυχία αυτού του, άνευ προηγουμένου, μαζικού πειράματος τηλεργασίας και το πόσο λίγο επηρεάστηκε η παραγωγικότητα, καθώς εκατομμύρια εργαζόμενοι στην τεχνολογία, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στην οικονομία καισε  άλλους τομείς αναγκάστηκαν να εργάζονται επί μήνες από το σπίτι τους.

«Εάν πριν από τρεις μήνες κάποιος έλεγε ότι το 90% των υπαλλήλων μας θα εργάζεται από το σπίτι και όλα θα πήγαιναν ρολόι, θα απαντούσα πως αυτή είναι μια δοκιμή που δεν θα δεχθώ διότι τα ρίσκα θα ήταν πολλά» λέει ο γενικός διευθυντής της Morgan Stanley, Τζέιμς Γκόρμαν. Ο μεγάλος χαμένος της ανόδου ενός νέου είδους γραφείου μακριά από το γραφείο θα είναι η αγορά των ακινήτων και όλοι οι μεγάλοι επενδυτές που έχουν ρίξει δισεκατομμύρια δολάρια για να αγοράσουν μεγάλα κτίρια για γραφεία στις πόλεις. Η ζήτηση για τέτοιου είδους κτίρια φαίνεται ότι για αρκετό καιρό θα είναι χαμηλή.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως όλα θα αλλάξουν άμεσα. Υπάρχουν εκείνοι που θεωρούν μεγάλο πλεονέκτημα για μια επιχείρηση να έχει όλους τους υπαλλήλους της σε ένα κτίριο – εκεί διαμορφώνεται η εταιρική κουλτούρα που θεωρείται ότι συμβάλλει στην επιτυχία. Πώς θα γίνει να διατηρηθεί κάτι τέτοιο στην εποχή της τηλεργασίας; Η εταιρεία OpenText διοργανώνει διαδικτυακές συναντήσεις των υπαλλήλων της για να ανταλλάσσουν τα νέα τους, εικονικά τουρνουά σκακιού και βραδιές με παιχνίδια, ενώ προτρέπει τους εργαζόμενους να διαμορφώσουν έτσι το φόντο του γραφείου τους, όταν συμμετέχουν σε τηλεδιασκέψεις, ώστε να εκφράζει την προσωπικότητά τους.