Ζήτημα δημοκρατίας

H συζήτηση στη Libération έχει ανάψει εδώ και δέκα μέρες, από τότε που ο όμιλος του δισεκατομμυριούχου Πατρίκ Ντραΐ, που απέκτησε τον έλεγχό της το 2014, ανακοίνωσε ότι θα δημιουργήσει ένα Ιδρυμα Μη Κερδοσκοπικού Χαρακτήρα στο οποίο θα μεταβιβάσει την εφημερίδα με σκοπό να διαφυλάξει την ανεξαρτησία της. Ο σκοπός του δεν είναι ακριβώς φιλανθρωπικός: το ποσό που θα «δωρίσει» για να σβήσει τα χρέη της εφημερίδας που ίδρυσε το 1973 ο Ζαν-Πολ Σαρτρ, και ανέρχονται σήμερα σε 45-50 εκατομμύρια ευρώ, θα τύχει φοροαπαλλαγής σε ποσοστό 60%.

Οι 200 εργαζόμενοι αιφνιδιάστηκαν, καθώς η απόφαση ελήφθη εν μέσω πανδημίας, αλλά μάλλον είναι ευχαριστημένοι με την εξέλιξη αυτή. Πόσω μάλλον που αυτή την εβδομάδα έγινε γνωστό ότι θα προταθεί από τον ίδιο όμιλο ένα πρόγραμμα «εθελουσίων αποχωρήσεων» για 1.600 εργαζόμενους στα οπτικοακουστικά του μέσα. Αν δεν υπάρξουν αρκετοί εθελοντές, θα αρχίσουν οι απολύσεις.

Το τοπίο είναι ζοφερό, καθώς συνεχίζεται η πτώση των διαφημιστικών εσόδων που είχε αρχίσει πριν από τον κορωνοϊό. Και δεν αφορά μόνο τη Γαλλία. Εδώ και μερικές εβδομάδες, το ένα μετά το άλλο έντυπο στην Αμερική ανακοινώνει ένα πρόγραμμα μείωσης του κόστους του. Η κατάσταση είναι πιο δύσκολη στα free press. Το Vice ανακοίνωσε 155 απολύσεις. Ο ιστότοπος Quartz θα απομακρύνει 80 εργαζόμενους, ενώ το Buzzfeed κλείνει τα γραφεία του στη Βρετανία και στην Αυστραλία. O όμιλος Conde Nast, που εκδίδει το Vogue, το Vanity Fair και το New Yorker, απολύει 100 εργαζόμενους και θέτει σε αναγκαστική άδεια άλλους τόσους.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, φαίνεται ότι σπεύδουν να επωφεληθούν και επιχειρήσεις που δεν έχουν καταρχήν προβλήματα. Ο Economist για παράδειγμα, που παρουσίασε πέρυσι κέρδη 31 εκατομμυρίων στερλινών και στηρίζεται σε μια βάση αναγνωστών που υπερβαίνει το 1,1 εκατομμύριο συνδρομητές, θα καταργήσει 90 από τις 1.300 θέσεις εργασίας. Ανάλογα μέτρα θα λάβουν η Guardian, η Daily Telegraph και οι Financial Times.

Οπως είναι φυσικό, ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση και στην Ελλάδα, αφού η διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας λόγω της καραντίνας καθιστά ακόμη πιο πολύπλοκη των επούλωση των τραυμάτων που έχει αφήσει η χρηματοπιστωτική κρίση. Η παρατήρηση του κυβερνητικού εκπροσώπου στην άτυπη Τηλεδιάσκεψη των υπουργών Πολιτισμού και οπτικοακουστικών Θεμάτων της ΕΕ ότι «η υποστήριξη των Μέσων Ενημέρωσης είναι ζήτημα δημοκρατίας, καθώς τα μέσα ενημέρωσης δεν είναι απλά ένας ακόμη τομέας της οικονομίας, είναι πυλώνας της Δημοκρατίας» περιγράφει με ακρίβεια το πρόβλημα – αλλά δεν φέρνει πιο κοντά τη λύση. Και η ανάγκη μιας λύσης είναι επείγουσα: αρκεί να δει κανείς πόσο εύκολα, και πόσο γρήγορα, διαδίδεται η παραπληροφόρηση αυτές τις ημέρες που η ακρίβεια σώζει ζωές.

Αυτό που χρειάζεται, το είπε ο υπουργός, είναι μέτρα προστασίας των συμβάσεων εργασίας. Αυτό που δεν χρειάζεται είναι εξώδικα από οργισμένους εισαγγελείς.