Αρρυθμίες {LF}λόγω πανδημίας

Μαύρη τρύπα στον ΕΦΚΑ – με εκτίμηση από 1,4 δισ. ευρώ έως 1,6 δισ. ευρώ για φέτος – και καθυστέρηση στην εφαρμογή του ασφαλιστικού νόμου Βρούτση, για τις αυξήσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις και στην καταβολή των σχετικών αναδρομικών, είναι οι παρενέργειες που προκαλεί η πανδημία, λόγω της βαθιάς ύφεσης και της υψηλής ανεργίας.

Την ίδια ώρα αυξάνονται οι εκκρεμείς συντάξεις χωρίς να διαφαίνεται ότι μελλοντικά θα υπάρξει ουσιαστική λύση αφού η επερχόμενη ψηφιακή σύνταξη θα αφορά τις νέες συντάξεις. Πάντως η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν θα υπάρξουν περικοπές στις συντάξεις.

Ειδικότερα, αν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη του ΔΝΤ για ύφεση 10% και εκτίναξη της ανεργίας στο 22,3%, όπως αναφέρεται στην έκθεση για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές, το έλλειμμα στο ασφαλιστικό σύστημα μπορεί να αγγίξει το 1,4 δισ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι η αύξηση μιας ποσοστιαίας μονάδας της ανεργίας και της μερικής ή της εκ περιτροπής απασχόλησης κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες (από 10% του συνόλου της απασχόλησης) στο 20% (μέσος όρος ευρωζώνης), συνεπάγεται συνολικά ετήσια απώλεια εσόδων από ασφαλιστικές εισφορές του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης της τάξεως των 530 εκατ. ευρώ. Ετσι, στο πρώτο σενάριο η αύξηση της ανεργίας κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες συνεπάγεται, κατά το 2020, απώλεια εσόδων από ασφαλιστικές εισφορές του ΣΚΑ της τάξεως του 1,6 δισ. ευρώ και στο δεύτερο σενάριο, όπου η αύξηση της ανεργίας είναι 6 ποσοστιαίες μονάδες, η απώλεια εσόδων από ασφαλιστικές εισφορές του ΣΚΑ, κατά το 2020, θα είναι 3,2 δισ. ευρώ. Οπως παρατηρεί ο ομότιμος καθηγητής Σάββας Ρομπόλης, από την άποψη αυτή αναδεικνύεται ότι στην προοπτική επαλήθευσης αυτών των εκτιμήσεων της απώλειας εσόδων του ΣΚΑ από ασφαλιστικές εισφορές, δεν απειλείται λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού το επίπεδο των καταβαλλόμενων συντάξεων στη χώρα μας. Κι αυτό γιατί είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν από τους διαθέσιμους πόρους (εγχώριους και ευρωπαϊκούς) της ελληνικής οικονομίας και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Το ίδιο δεν απειλείται η δημοσιονομική βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης (ΣΚΑ), δεδομένου της διατήρησης (μέχρι το 2070) της συνταξιοδοτικής δαπάνης (κύριας και επικουρικής σύνταξης) σε χαμηλά επίπεδα (12% του ΑΕΠ – 34 δισ. ευρώ), ποσοστό πολύ κατώτερο του μνημονιακού πλαφόν του 16,2% του ΑΕΠ, αντιστοιχώντας σε αριθμό συνταξιούχων 2.580.000 ατόμων και σε επίπεδο κύριας και επικουρικής σύνταξης 1.150 ευρώ μεικτά σε σταθερές τιμές (52% συνολικός συντελεστής αναπλήρωσης από 75% το 2009).

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι στα σοβαρά οργανωτικά προβλήματα που παρουσιάζει ο ΕΦΚΑ, έρχεται να προστεθεί και η υπολειτουργία του λόγω της πανδημίας, χωρίς ωστόσο να παραβλεφθεί ότι δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει το μείζον θέμα των εκκρεμών συντάξεων, σε σημείο να καταγράφονται ασφαλισμένοι με προβλήματα υγείας οι οποίοι πεθαίνουν περιμένοντας να πάρουν τη σύνταξή τους!

Μάλιστα οι εκκρεμότητες στην έκδοση των συντάξεων διογκώνονται. Για μεν τις κύριες συντάξεις οι εκκρεμείς ανέρχονται σε 165.000, για δε τις επικουρικές σε 88.000. Παράλληλα εκκρεμούν από την περίοδο 2012-2016 αποφάσεις για τη διαδοχική ασφάλιση που είχαν 7.000 συνταξιούχοι του Δημοσίου και των οποίων τα ποσά έχουν υπολογιστεί με μικρότερο ασφαλιστικό βίο. Σήμερα, είναι χαρακτηριστικό ότι σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, ο χρόνος αναμονής για την έκδοση των συντάξεων φτάνει και τα 3 έτη, ενώ σε ορισμένα επικουρικά ταμεία, όπως για παράδειγμα το πρώην ΤΕΑΥΕΚ (επικουρικό ταμείο των εμποροϋπαλλήλων που συγχωνεύθηκε στο ΕΤΕΑΕΠ), ο χρόνος αναμονής φτάνει και τα 5 έτη. Ακόμη και το πρώην Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (νυν ΕΦΚΑ) διεκπεραιώνει τις συνταξιοδοτικές αιτήσεις που έγιναν τον Σεπτέμβριο του 2017!