Ευρωπαϊκό Ταμείο Ασφάλισης Ανεργίας

Το 2014, με αίτημα της Ιταλίας, το Think Tank Brugel εκπόνησε μια μελέτη σκοπιμότητας για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Ασφάλισης Ανεργίας. Παρ’ όλο που το Αρθρο 125 της Συνθήκης δεν επιτρέπει τις δημοσιονομικές μεταβιβάσεις μεταξύ των κρατών-μελών, η πρόταση του Brugel προσπαθεί να υπερβεί το εμπόδιο αυτό στη βάση της λειτουργίας ενός πανευρωπαϊκού ασφαλιστικού μηχανισμού για τα ζημιογόνα ενδεχόμενα της ανεργίας, ο οποίος αφενός θα συνέβαλλε στη μακροοικονομική σταθερότητα και, αφετέρου, θα επιτύγχανε τη μεγαλύτερη σύγκλιση των αγορών εργασίας.

Η έκπληξη ήλθε από το ΔΝΤ τον Μάρτιο του 2018, με μια πρόταση που έκανε η κυρία Λαγκάρντ για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Ασφάλισης Ανεργίας, με τη μορφή ενός μηχανισμού Central Fiscal Capacity (CFC), το οποίο θα μπορούσε να εξομαλύνει τις υφεσιακές διαστάσεις μιας επόμενης οικονομικής κρίσης, ούτως ώστε να μην επαναληφθούν οι γνωστές πολιτικές λιτότητας της περιόδου 2011-2013. Ουσιαστικά, η κυρία Λαγκάρντ το 2018 πρότεινε μια έξυπνη λύση για την αντιμετώπιση της επόμενης ύφεσης, όπως της τρέχουσας του κορωνοϊού.

Με βάση την πρόταση της κυρίας Λαγκάρντ, κάθε χώρα πληρώνει ετησίως ένα ασφάλιστρο που ανέρχεται στο 0,35% του ΑΕΠ στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ασφάλισης Ανεργίας. Το Ταμείο θα καταβάλλει αποζημιώσεις όταν η ανεργία σε μια χώρα αποκλίνει σε μια συγκεκριμένη χρονιά από τον 7ετή κινητό μέσο όρο της ανεργίας (trigger mechanism). Το ποσό της ασφαλιστικής αποζημίωσης θα ανέρχεται στο 0,5 του ΑΕΠ για κάθε μονάδα απόκλισης από τον 7ετή κινητό μέσο όρο. Επίσης, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ασφάλισης Ανεργίας θα μπορεί να δανείζεται σε περιόδους μεγάλων εκταμιεύσεων, αλλά θα πρέπει να αποπληρώνει τα δάνεια με ίδιους πόρους. Οι σχετικές προσομοιώσεις έδειξαν ότι ένα Ταμείο Ασφάλισης Ανεργίας με τις παραπάνω προδιαγραφές θα συντελούσε στην απορρόφηση του 50% των αρνητικών συνεπειών μιας οικονομικής ύφεσης, γεγονός εξαιρετικής σημασίας για τη μακροοικονομική σταθερότητα των χωρών της ευρωζώνης.

Η κυρία Λαγκάρντ είναι πλέον επικεφαλής της ΕΚΤ, και οι Βρυξέλλες βρίσκονται σε αναζήτηση εργαλείων αντιμετώπισης της μεγαλύτερης οικονομικής καταστροφής από την εποχή της Μεγάλης Υφεσης του 1929. Ολοι κοιτούν προς τη Γερμανία που ηγείται της ομάδας των Βορείων. Οι περισσότερες χώρες συγκροτούν την ομάδα των Νοτίων, στην οποία ηγείται η Γαλλία και συμμετέχει και η Ελλάδα. Η θέση μας είναι ότι το πιθανότερο σενάριο είναι αυτό που προβλέπει ότι οι Γερμανοί θα αποδεχθούν, μεσοπρόθεσμα, κάποια μορφή ευρωομολόγου (ή Ταμείου Ανάκαμψης). Οι Γερμανοί γνωρίζουν πολύ καλά ότι αυτό θα εξυπηρετήσει κυρίως τους ίδιους, αλλά δεν πρόκειται να ενδώσουν εάν δεν συναντήσουν μια σφοδρή αντίδραση, η οποία μπορεί να προέλθει από την Ιταλία και την Ισπανία. Στην κατεύθυνση αυτή πρέπει να ανοίξει και η πρόσθετη συζήτηση για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Ασφάλισης Ανεργίας. Ο συντονισμός των Νοτίων, σε συνδυασμό με την τρέχουσα οικονομική καταστροφή, μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για ένα ιστορικό βήμα προς την πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης.

Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος είναι καθηγητής Ασφαλιστικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς