Σε νέο σταυροδρόμι μετά την πανδημία

Ακόμα και τα πιο δικομματικά πολιτικά συστήματα στην Ευρώπη αφήνουν πάντα χώρο για τον τρίτο, ρυθμιστικό παράγοντα – σε ανέφελες εποχές η παρουσία του είναι σχεδόν ανεπαίσθητη. Σε καιρούς κρίσης, όμως, λειτουργούν περισσότερο εξομαλυντικά ανάμεσα στους δύο βασικούς πόλους της πολιτικής ζωής. Το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν εκπαιδεύτηκε ποτέ στη συνθήκη του τρίτου παράγοντα, παρότι την περασμένη δεκαετία ίσως θα είχε αποδειχθεί πολύτιμος για τη δημοκρατία. Οι δύο μεγάλοι παίκτες της σκακιέρας δείχνουν να έχουν αποφασίσει να στρέψουν το βλέμμα τους στην Κεντροαριστερά και στο προοδευτικό Κέντρο. Στον χώρο που φιλοδοξεί να υπάρξει ως τρίτος παράγοντας με δύναμη, το Κίνημα Αλλαγής.

Στη Χαριλάου Τρικούπη έχουν αρχίσει να συνειδητοποιούν ότι από εδώ και πέρα, μέχρι την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, θα πολιτεύονται υπό πίεση. Από τη μία, η κυβέρνηση προσπαθεί να ροκανίσει το κομμάτι του πολιτικού Κέντρου που έχει απομείνει. Δεν έχει να κάνει μόνο με τις μεταγραφές στελεχών που γράφεται πως «μετακομίζουν» προς τη ΝΔ. Ακόμα και η πολιτική γλώσσα του Μεγάρου Μαξίμου, με αναφορές από το «νέο ΕΣΥ» έως τη σοσιαλδημοκρατία, δείχνει τη βουτιά που επιχειρείται από την πλευρά του στον ευρύτερο πασοκικό χώρο. Από την άλλη, υπάρχει ο ΣΥΡΙΖΑ, του οποίου η προσέγγιση σκοντάφτει στη διπολική φύση των παρεμβάσεών του: από τη μία, ο Αλέξης Τσίπρας «παρακολουθεί με ενδιαφέρον» τη ρητορική του Κινήματος Αλλαγής και, από την άλλη, υπερασπίζεται τον Δημήτρη Παπαγγελόπουλο και τον Παύλο Πολάκη. Ακόμα κι αν οι συνθήκες και το ύφος της κριτικής της Κουμουνδούρου δεν ευνοούν την αξιωματική αντιπολίτευση, το πρόβλημα για το Κίνημα Αλλαγής παραμένει – δύσκολα ακούει κανείς τον τρίτο παράγοντα.

Στη Χαριλάου Τρικούπη ψάχνουν να βρουν τον τρόπο να «κλείσουν» τις διαρροές προς τα δεξιά, μιας και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια θετική τάση των κεντροαριστερών ψηφοφόρων προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ξέρουν πως αυτό δεν μπορεί να γίνει τώρα, όσο Πρωθυπουργός και κυβέρνηση απολαμβάνουν τα θετικά σχόλια από τη διαχείριση της πρώτης φάσης της πανδημίας. Οσο όμως ο καιρός περνάει και η οικονομία θα παίρνει τον πρώτο λόγο, εκεί θεωρούν πως υπάρχει χώρος για κριτική – και έχουν αποφασίσει από εδώ και πέρα να τονίζουν τα κακώς κείμενα. Σχολιάζοντας το διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη, τα επιτελικά στελέχη τόνιζαν πως η κυβέρνηση «υπό την πίεση των προβλημάτων εξαναγκάστηκε να ανακοινώσει με καθυστέρηση κάποια μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων, του τουρισμού, της εργασίας». Κινήθηκε, ωστόσο, «πάνω στο δικό τους πρόγραμμα, με μέτρα ανεπαρκή και ανεπεξέργαστα», αλλά και «με στρεβλώσεις που αναδεικνύουν και προδίδουν τις βαθιά συντηρητικές λογικές της ΝΔ» – η σοσιαλδημοκρατική τοποθέτηση του κόμματος έχει κι αυτή τη σημασία της.

ΕΥΚΑΙΡΙΑ. Κυρίως γιατί στο Κίνημα Αλλαγής δεν θέλουν μόνο να κλείσουν τη στρόφιγγα της ΝΔ, αλλά να κερδίσουν από τον ΣΥΡΙΖΑ. Βλέπουν εκεί μια σημαντική ευκαιρία, ειδικά από τη στιγμή που για τον Αλέξη Τσίπρα και το κόμμα του δεν διαφαίνεται προοπτική εξουσίας που θα μπορούσε να δελεάσει ενδεχόμενες μεταγραφές – «αφού δεν έφυγαν για να μπουν στην κυβέρνηση, δύσκολα θα φύγουν τώρα», λένε. Η στοχευμένη κριτική προς την κυβέρνηση, με ιδιαίτερη έμφαση στους χώρους δουλειάς, στα σωματεία και στις οργανώσεις, είχε ως αποτέλεσμα να σταματήσουν οι φυγόκεντρες διαθέσεις. «Εχουμε μιλήσει για το πώς πρέπει να στηριχθεί ο τουρισμός και οι σημαντικότεροι κλάδοι της ελληνικής οικονομίας για να κρατήσουμε ζωντανή την παραγωγική βάση της χώρας. Γιατί αν τώρα καταρρεύσουν, το κόστος της ανόρθωσης θα είναι πολύ δύσκολο, θα είναι πολύ βαρύ», ανέφερε στο ίδιο πλαίσιο και η Φώφη Γεννηματά (Real FM). «Σε κάθε περίπτωση», είπε «είναι πολύ πιο εύκολο να μαζέψουμε ό,τι μπορούμε, να το σταθεροποιήσουμε τώρα, παρά να χτίζουμε μετά σε ερείπια». Η φράση συνοψίζει τον τρόπο με τον οποίο το Κίνημα Αλλαγής θα πολιτευτεί για να προσεγγίσει και τους προοδευτικούς ψηφοφόρους με «αλλεργία στον πολακισμό».

Βασική προϋπόθεση ο τρίτος παράγοντας να αντέξει την πίεση είναι η αυτόνομη πορεία του – μια στρατηγική που επαναλαμβάνεται από σχεδόν όλα τα στελέχη. Κι αυτή, παρά τις φημολογίες και τις συζητήσεις ακόμα και εντός του κόμματος με αφορμή δηλώσεις ή προτάσεις σύγκλισης, είναι, λένε στη Χαριλάου Τρικούπη, «αδιαπραγμάτευτη». Κόβοντας τη συζήτηση γιατί «το θέμα έχει λήξει».