Η μπάλα στο γήπεδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου

Η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ το έθεσε με σαφήνεια: «Η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να δράσει συλλογικά, το έθνος – κράτος δεν έχει ελπίδα εάν δράσει μονομερώς. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στην ιστορία της Ευρώπης».

Η πρόταση Γερμανίας – Γαλλίας για την οικονομική ανάκαμψη της Ευρώπης από τη σημερινή κρίση απαντά ακριβώς σε αυτή τη μεγάλη πρόκληση. Είναι μια στιβαρή πρωτοβουλία που οχυρώνει την Ευρώπη και αποδεικνύει, για πολλοστή φορά, ότι η γερμανογαλλική συνεργασία είναι ο ισχυρότερος πυλώνας του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η οικονομική σημασία της πρότασης είναι εξαιρετικά σημαντική. Σπάζει το διαφαινόμενο αδιέξοδο, δίνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία τη χαιρέτισε, ευελιξία κινήσεων και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για κοινή ευρωπαϊκή απόφαση.

Ωστόσο, η πολιτική σημασία της γερμανογαλλικής πρωτοβουλίας είναι ακόμα πιο σημαντική για πέντε λόγους:

Πρώτον, η πρωτοβουλία αποδεικνύει ότι ευρωπαϊκό όραμα και πραγματισμός δεν είναι όροι αντίθετοι. Πάνε μαζί. Από τη μια η προσήλωση της Ανγκελα Μέρκελ και του Εμανουέλ Μακρόν στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού «πρότζεκτ» και από την άλλη ο πραγματισμός τους που οδήγησε σε μια προσαρμογή των αρχικών θέσεων, έτσι ώστε να βρεθεί ο κοινός άξονας πολιτικής που χρειάζεται αυτή τη στιγμή η Ευρώπη. Εξίσου σημαντικό είναι ότι η γερμανογαλλική πρωτοβουλία δεν έγινε εν κρυπτώ αλλά εν γνώσει τόσο του Συμβουλίου όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενισχύοντας έτσι την αξιοπιστία της.

Δεύτερον, η πρόταση χτίζει την αναγκαία γέφυρα μεταξύ Βορρά και Νότου. Χωρίς να παραβιάζει τους βασικούς κανόνες συνετής οικονομικής και δημοσιονομικής διαχείρισης, όσα προτείνονται ικανοποιούν τις χώρες του Νότου και δίνουν τα εργαλεία που χρειάζονται για να ανακάμψουν. Ετσι ενισχύεται και η ευρωπαϊκή συνοχή. Παρά τις αρνητικές αντιδράσεις κάποιων κρατών – μελών, θα είναι πολύ δύσκολο να απορρίψουν μια συμβιβαστική πρόταση στη βάση της γερμανογαλλικής πρωτοβουλίας.

Τρίτον, η αποτελεσματική διαχείριση της οικονομικής διάστασης της κρίσης αποτελεί κλειδί για να αντιμετωπιστούν τα επιχειρήματα των λαϊκιστών και ευρωσκεπτικιστών. Είναι γεγονός ότι η ελλιπής αντιμετώπιση της υγειονομικής πλευράς της κρίσης προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια και αγανάκτηση σε μεγάλο μέρος των ευρωπαίων πολιτών. Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη τέθηκε σε αμφισβήτηση, ενισχύοντας έτσι τη φαρέτρα των αρνητών της ευρωπαϊκής ιδέας. Επομένως, μια συλλογική και αποφασιστική αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης μπορεί να ανατρέψει τις εντυπώσεις και να βοηθήσει να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των ευρωπαίων πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Τέταρτον, οι Κασσάνδρες φαίνεται να διαψεύδονται. Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα αποδεικνύεται, για ακόμα μία φορά, ανθεκτικό. Παρά τις διάφορες προβλέψεις περί αποσύνθεσης ως αποτέλεσμα των διαφωνιών που υπάρχουν για τους τρόπους διάσωσης της ευρωπαϊκής οικονομίας, η Ενωση έχει απορροφήσει τους ισχυρούς κραδασμούς. Οι ενοποιητικές αξίες και θεσμοί, τα κοινά συμφέροντα και η ιστορική διαδρομή αποτελούν τα ισχυρά θεμέλια του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Πέμπτον, σε μια στιγμή, όπου η παγκόσμια πολυμερής διακυβέρνηση αμφισβητείται και δέχεται επιθέσεις, η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει ιστορικό καθήκον να αναλάβει δράση για να ενισχυθεί η πολυμερής συνεργασία. Αυτόν τον σημαντικό ρόλο θα μπορέσει να παίξει αν αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και συλλογικά την πρόκληση της παρούσας κρίσης.

Η μπάλα τώρα βρίσκεται στο γήπεδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Οι 27 έχουν ιστορική ευθύνη να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων.

Ο Φίλιππος Σαββίδης είναι πολιτικός επιστήμονας / διεθνολόγος