Οι δύο Ελλάδες της οδού Σταδίου

Στο πολύπαθο τετράγωνο ανάμεσα στη Χρήστου Λαδά και στην πλατεία Κλαυθμώνος συνοψίζεται η πολιτική ιστορία των τελευταίων δέκα χρόνων: ένα εγκαταλελειμμένο μαγαζί με κρύσταλλα Βοημίας και δύο καμένοι κινηματογράφοι που ακόμα να ανακαινιστούν συστεγάζονται στο νεοκλασικό του Τσίλλερ που έχασε την οροφή του στη φωτιά – κρύβονται από τα μάτια του κόσμου με μεγάλα κομμάτια αλουμινίου. Το κτίριο της Marfin είναι το μοναδικό που έχει προχωρήσει σε μια νέα εποχή. Είναι καθαρό και φρεσκοβαμμένο, φιλοξενεί πλέον μια μεγάλη εταιρεία με αθλητικά είδη. Τίποτα δεν θυμίζει πως κάποτε του έριξαν μολότοφ, ούτε πως μέσα στα σπλάχνα του δολοφονήθηκαν τρεις άνθρωποι. Μόνο ένα αυτοσχέδιο μνημείο με λουλούδια και κεριά από εκείνους που δεν ξέχασαν ποτέ περίμενε, εδώ και καιρό, την αναβάθμισή του.

Το πρωινό του Σαββάτου η ζωή ξεκίνησε πολύ νωρίς στο τετράγωνο της Σταδίου. Η πλακέτα που θα αποκάλυπτε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στη μνήμη των θυμάτων ήταν ήδη τοποθετημένη, καλυμμένη με πλαστικό και κορδέλα «Εύθραυστο». Ηταν νωρίς για τους δημοσιογράφους και τους φωτορεπόρτερ, οι οποίοι ψάχνονταν πώς έπρεπε να στήσουν τις κάμερες. Ηταν νωρίς για το φορτηγάκι του δήμου, που κουβαλούσε το ντεκόρ της μεσημεριανής εκδήλωσης. Ηταν νωρίς ακόμα και για τη συνοδεία του Αλέξη Τσίπρα, που με αγουροξυπνημένο βλέμμα τούς εξηγούσε πως καλύτερα να περιμένουν να φύγει η αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ.

ΟΙ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΥΡΙΖΑ ΚΑΙ ΚΚΕ. Η κίνηση ήταν ελάχιστη, η κυκλοφορία έκλεισε εύκολα και ανώδυνα. Οταν ο Αλέξης Τσίπρας βγήκε από το αυτοκίνητο, τα παντζούρια των καταστημάτων ήταν ακόμα κλειστά. Οι βουλευτές που τον συνόδευαν έμειναν μερικά βήματα πίσω, αφήνοντάς τον μόνο με το στεφάνι. Την ώρα των δηλώσεων, ένας από αυτούς, εκ του ΠΑΣΟΚ προερχόμενος, πήρε τη θέση του αριστερά στο πλάνο. Η συνάδελφός του εκ ΣΥΡΙΖΑ πήγε δεξιά. «Καταδικάζω τη βία, αλλά και την υποκρισία Μητσοτάκη»: μέσα σε λίγα λεπτάο Τσίπρας και οι λοιποί είχαν αποχωρήσει από το σημείο, σαν να μην ήρθαν ποτέ. «Ετσι γίνονται οι δουλίτσες, τσακ-μπαμ» σχολίασαν δύο υπάλληλοι της Δημοτικής Αστυνομίας που επόπτευαν τον χώρο. Την ώρα της άφιξης του Δημήτρη Κουτσούμπα, η ζωή ήταν περισσότερη – μερικά χειροκροτήματα μετά τη δήλωση του γραμματέα του ΚΚΕ για τις διαχρονικές ευθύνες των κυβερνήσεων διάνθισαν την «κόκκινη» επίσκεψη.

Μετά τις 10 και μισή, το φως του ήλιου άρχιζε να λούζει τα καμένα απομεινάρια της οροφής του Τσίλλερ. Οι κάμερες άλλαξαν πεζοδρόμιο. Οι δημοτικοί υπάλληλοι έπιασαν δουλειά: έβγαλαν το πλαστικό από την πλακέτα, τοποθέτησαν τα κυπαρίσσια και τα διαχωριστικά, έξυσαν τις διαφημίσεις από την κοντινή πράσινη κολόνα, απολύμαναν τη στάση των λεωφορείων. «Πού ήταν η εργοδοσία στη Marfin, ε;» αναρωτήθηκε φωναχτά ο περαστικός ταξιτζής -η απουσία, τα πρωινά στεφάνια, έχουν κι αυτά το κοινό τους.

Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ. Η τελετή που θα ξεκινούσε το μεσημέρι ήταν αφιερωμένη στους συγγενείς των θυμάτων, στους επιζώντες της επίθεσης που ακόμα θυμούνται όσους τους φώναζαν πως έπρεπε να καούν ζωντανοί. Ο Κώστας Μπακογιάννης υποδέχτηκε την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τη Φώφη Γεννηματά και τον Κώστα Τασούλα. Η συγκίνηση της Σακελλαροπούλου ήταν μεταδοτική, ακόμα και σε όσους παρακολουθούσαν από μακριά την εκδήλωση. «Η σημερινή πρωτοβουλία δεν είναι απλώς μια συμβολική χειρονομία διάσωσης της μνήμης τους, αλλά και ένα πρώτο μικρό βήμα για τη δικαίωσή τους». Η Αθήνα, η εκτελεστική εξουσία, η Βουλή και το ΠΑΣΟΚ: τέσσερα από τα σημεία αναφοράς των τελευταίων δέκα ετών, από αυτά που χτυπήθηκαν περισσότερο την περίοδο της κρίσης, ήταν εκεί για να τιμήσουν τη μνήμη των νεκρών.

Η θεσμική Ελλάδα ήταν εκεί, στην Σταδίου. Με τα κακά που τη συνοδεύουν πάντα: λειψή, λόγω της απουσίας της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Με πολιτικούς από «τζάκι», που κερδίζουν πιο εύκολα την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων. Με τα ΜΜΕ μακριά, για να τηρηθούν οι αποστάσεις προστασίας, κι ας μεταφέρθηκε απλά ο συνωστισμός κάποια μέτρα. Ηταν όμως εκεί και με τα καλά της. Για να υπενθυμίσει πως η διαφωνία, η κριτική, ακόμα και η ιδεολογική διαφορά είναι κομμάτια του πολιτικού παιχνιδιού, όχι αιτία διχασμού – σίγουρα όχι αιτία να πεθάνουν τρεις άνθρωποι. «Ποτέ ξανά να μην πέσει η χώρα θύμα του τυφλού διχασμού, του μίσους, της βίας η οποία δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ποτέ και από όπου κι αν προέρχεται» είπε ο Πρωθυπουργός. Η εντολή Μητσοτάκη να σβήσουν οι μηχανές των αυτοκινήτων για να μπορέσει να κάνει τη δήλωσή της η Γεννηματά ήταν μια μικρή αβρότητα προς έναν πολιτικό αντίπαλο που, αν ήθελε, θα μπορούσε να είχε βρει δικαιολογία να μην παραστεί: «Εδώ είναι η θέση της δημοκρατικής παράταξης» είπε στις κάμερες η πρόεδρος του Κινήματος Αλλαγής.

Το τετράγωνο ανάμεσα στη Χρήστου Λαδά και στην πλατεία Κλαυθμώνος έχει ζήσει τα πάντα τα τελευταία δέκα χρόνια. Εζησε και την άνω τελεία μιας τραγωδίας που θα τελειώσει όταν βρεθούν οι ένοχοι – που ακόμα και σήμερα θυμίζει πως οι Ελλάδες είναι δύο.