Ο «Ανθρωπος» {LF}στην αρχή του

Ο «Ανθρωπος» είναι ένα περιοδικό που ξεκινάει στο πρώτο του τεύχος – εντελώς συμβολικά – με τον Λόγο. Με ένα απόσπασμα από την επικείμενη μετάφραση του «Κατά Ιωάννην Ευαγγελίου» στς εκδόσεις του Αρτου Ζωής, διά χειρός Δημήτρη Βλαχοδήμου. Και ήδη σε αυτή την επιλογή εντοπίζουμε συγκεντρωμένα αρκετά από τα χαρακτηριστικά του νέου εγχειρήματος, που, όπως αναφέρει στο εκδοτικό σημείωμα ο διευθυντής Μιχάλης Πάγκαλος, «θέλει να αναδείξει και να συζητήσει ζητήματα και ερωτήματα που άπτονται της φιλοσοφίας, της θεολογίας, της φιλολογίας, της λογοτεχνίας και των άλλων τεχνών, αλλά και ηθικά προβλήματα με ευρύτερη σημασία». Η απεύθυνση αυτή γίνεται εμφανέστερη καθώς ο αναγνώστης διατρέχει τη μετάφραση του εκδότη στο κείμενο της Σιμόν Βέιλ «Για το Πάτερ Ημών», καθώς και το «Ενας Θεάνθρωπος» του Εμμανουήλ Λεβινάς. Οι θεολογικές αποχρώσεις στον στοχασμό των δύο αποτελούν και το αντικείμενο του μικρού αφιερώματος με το οποίο συστήνεται ουσιαστικά το περιοδικό στο κοινό. Στο πλαίσιο αυτό αναδεικνύονται για ακόμη μια φορά η ευθύνη απέναντι στον Αλλο (Λεβινάς) και η έννοια του προσώπου (Βέιλ) ως σταθερές στη σκέψη τους («Ηθική υποχρέωση, ελλειμματικότητα και αγάπη», «Μια λεβινισιανή προσέγγιση στην “Τσίλι” του Ααρων Αππελφλεντ» του Χρύσανθου Κωνσταντίνου, «Η ευθύνη απέναντι στον άλλο στον Λεβινάς και τη Βέιλ» του Σταύρου Σιδηρόπουλου).

Στις συνεισφορές του πρώτου τόμου, ο οποίος καλύπτει το διάστημα Ιανουάριος – Απρίλιος, περιλαμβάνονται, εκτός άλλων, η «Πίστη και φιλοσοφία» στον Κίρκεγκορ της Μιχαέλας Καλλανιώτη (με ανάλυση της έκδοσης «Τα κρίνα του αγρού και τα πετεινά του ουρανού») και «Η φιλοσοφία της θρησκείας στον Σπινόζα» του Δημήτρη Γαλάνη. Ορισμένες καίριες παρατηρήσεις εντοπίζουμε, εξάλλου, στο σημείωμα του Βασίλη Μακρύδημα «Τ.Κ. Παπατσώνης – Γιώργος Θεοτοκάς: ένας ανεκπλήρωτος διάλογος με φόντο τον χριστιανισμό», όπου αλιεύονται και άγνωστες λεπτομέρειες: «Με δεδομένη τη βεβαιότητά τους ότι ο χριστιανισμός μπορεί να αποτελέσει τον άξονα μιας οργανωμένης πρότασης ζωής, ήταν εύλογο για τους δυο τους να αναζητήσουν τη σύμπηξη μιας συμμαχίας. Τα σημάδια αυτής της στενότερης συνεργασίας αποτυπώνονται σε αθησαύριστα τεκμήρια, που δεν έχουν τύχει επαρκούς μελέτης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχω αντλήσει από το αρχείο του Παπατσώνη που φυλάσσεται στο Ιστορικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη, ο ποιητής το 1959 προσπαθεί να συστήσει μια “Εταιρεία Φίλων του Paul Claudel”» (σ.161).

Η ένταξη του εκδοτικού εγχειρήματος σε μια ευρύτερη κοινότητα που ερευνά τον στοχαστικό χριστιανισμό – αν μας επιτρέπεται το σχήμα λιτότητας – φαίνεται και από τις αναφορές στον Σταύρο Ζουμπουλάκη και την αντίστοιχη εκδοτική προσφορά του Αρτου Ζωής. Εξ ου και η συμπερίληψη της ομιλίας του Δημήτρη Κουτσούγερα με τίτλο «Ο στεναγμός των επνήτων δεν μένει απαρηγόρητος στον Παπαδιαμάντη». Από εδώ μια σύγκριση για μεγαλύτερη διερεύνηση: η παπαδιαμαντική μετάφραση στο διήγημα του Τσέχοφ «Πόνος βαθύς» (ειρήσθω εν παρόδω, από τα συνολικά τέσσερα που μετέφρασε). Το τετραμηνιαίο περιοδικό των 240 σελίδων κλείνει με βιβλιοκρισίες («Ο μάστορας» του Μάλαμουντ, Σοφία Σολομώντος) και κριτική κινηματογράφου («Joker», «Παράσιτα»).