Θα χρειαστεί επανεκκίνηση των τραπεζών

Ως φορείς «υποκείμενων νοσημάτων» από το παρελθόν, μπορεί εύκολα να γίνει αντιληπτό ότι οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονται μεταξύ των ευπαθών ομάδων της ελληνικής οικονομίας.

Σε μια οικονομία όπου θα χαθούν σε μόλις μία χρονιά 10 δισ. ευρώ στο ευνοϊκότερο έως 24 δισ. στο δυσμενέστερο σενάριο, φαντάζεται κανείς ότι δεν θα επηρεαστούν επιπλέον;

Η αναδιάρθρωση των παλαιών κόκκινων δανείων δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, μπλοκάροντας πόρους της οικονομίας, βλάπτοντας τις καλές επιχειρήσεις, αδικώντας τους συνεπείς δανειολήπτες, αυξάνοντας τους μελλοντικούς κινδύνους και εντέλει δημιουργώντας τις προϋποθέσεις της νέας διαπλοκής.

Για νέα δάνεια ούτε λόγος. Πάνω που άρχισαν τον διαγκωνισμό για τα λίγα καλά επενδυτικά σχέδια, όπως το Ελληνικό, προκειμένου να τα χρηματοδοτήσουν και άρχισαν να σκέφτονται πώς θα δανειοδοτήσουν τη στεγαστική πίστη, ήρθε η πανδημία και τα τίναξε όλα στον αέρα.

Σε επίπεδο αποταμίευσης, μόνο ένα μέρος των πολλών καταστροφών της προηγούμενης δεκαετίας επέστρεψε ως κατάθεση ή επένδυση σε αμοιβαία κεφάλαια στις τράπεζες και ήδη οι απώλειες στα δεύτερα απειλούν με οριστική αποξένωση από το αγαθό της αποταμίευσης της τρέχουσες γενιές πολιτών.

Το δε προηγούμενο της διαχείρισης των κόκκινων δανείων της τελευταίας τριετίας, σε σχετικά κανονικές συνθήκες, δεν δημιούργησε τις προσδοκίες ότι θα αφεθούν οι τράπεζες απερίσπαστες να πράξουν τα δέοντα προς όφελος των καταθετών και των μετόχων τους. Αντίθετα δημιουργήθηκαν ομάδες πίεσης προς όφελος μικρομεσαίων και μεγαλομεσαίων επιχειρηματιών, συνδικαλιστών και άλλων παραγόντων, που ενώ δήλωναν αδυναμία να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους ήταν πρόθυμοι να τα αποπληρώσουν (!), φτάνει να τους γινόταν ένα γενναίο «κούρεμα».

Μην ξεγελιέστε, αυτό δεν θα αλλάξει, ειδικά σε περίοδο κρίσης. Οι τράπεζες είχαν μια ευκαιρία να τελειώνουν με τα κόκκινα δάνεια και την έχασαν λόγω της πανδημίας.

Πλέον αναζητούνται άλλες λύσεις, που επιπλέον θα αφαιρούν από πάνω τους το πρόβλημα της διαχείρισης των δανείων όσων έχουν πρόσβαση στο «σύστημα» ή σε «ομάδες πίεσης».

Το θέμα είναι πρωτίστως πολιτικό και απειλεί σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο να γίνει συστημικό. Μπορεί δε να προεξοφληθεί ότι το ΔΝΤ θα επιστρέψει στην αγαπημένη του εμμονή περί βραδυφλεγούς βόμβας των τραπεζών. Η ΕΚΤ θα ακολουθήσει απρόθυμα. Αλλά θα ακολουθήσει. Το βλέπει να έρχεται ο Γιάννης Στουρνάρας. Μιλώντας στους «Financial Times», σημείωσε ότι η κρίση μάς έχει διδάξει ότι μέσω της δημιουργίας bad bank θα μπορούσαν οι τράπεζες να απαλλαγούν γρήγορα από τα μη εξυπηρετούμενα πιστωτικά ανοίγματα, προσθέτοντας ότι η bad bank θα μπορούσε να έχει ευρωπαϊκό ή εθνικό χαρακτήρα.

Η πρότασή του είχε τεθεί και στο παρελθόν και αφορά τη δημιουργία μιας τράπεζας που θα διαχειριστεί τις ζημιές του συστήματος (bad bank), οι οποίες αναμένεται να αυξηθούν πολύ πάνω από τα 68 δισ. ευρώ που υπολογίζονται σήμερα. Στο τέλος του 2019 ο δείκτης των μη εξυπηρετούμενων δανείων των ελληνικών τραπεζών διαμορφώνονταν κοντά στο 37% τη στιγμή που ο αντίστοιχος δείκτης καθυστερήσεων στην ευρωζώνη είχε διαμορφωθεί στο 3,4%. Πλέον ο ελληνικός δείκτης εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει εκ νέου το 50%.

Το σχέδιο αντιμετωπίζεται θετικά από την ΕΚΤ, ενώ το σημαντικότερο εμπόδιο είναι η στάση της Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της ΕΕ, η οποία ανησυχεί για τον κίνδυνο κρατικών ενισχύσεων.

Προφανώς θα χρειαστούν και κεφάλαια. Στην προηγούμενη κρίση, πριν από μια 5ετία, είχε υπολογιστεί ότι χρειάζονταν περί τα 10 δισ. ευρώ. Τα χρήματα, αν το πάρει απόφαση το Μέγαρο Μαξίμου, θα βρεθούν στο πλαίσιο μιας ενιαίας λύσης αντιμετώπισης των προβληματικών τραπεζικών χαρτοφυλακίων στην ευρωζώνη. Χρήματα ίσως να βρεθούν και από τη ματαίωση του σχεδίου «Ηρακλής», του οποίου η αποτελεσματικότητα αμφισβητείται πλέον ευθέως..