Η συνταγή επιστροφής στην κανονικότητα

Ενώ εκατομμύρια Ευρωπαίοι εισέρχονται δειλά στην εύθραυστη μεταβατική περίοδο της επιστροφής στην κανονικότητα, με αρκετές χώρες να χαλαρώνουν τα αυστηρά μέτρα περιορισμού και με έντονη την αβεβαιότητα εξαιτίας της εν εξελίξει υγειονομικής απειλής, αλλά και του υφεσιακού αντικτύπου των lockdown, η προσοχή στρέφεται σταδιακά στο στοίχημα της επανεκκίνησης των ευρωπαϊκών οικονομιών και ιδίως του ευρωπαϊκού Νότου. «ΤΑ ΝΕΑ» επικοινώνησαν με έγκριτους ειδικούς από τον ευρωπαϊκό Νότο – Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Γαλλία -, οι οποίοι παραθέτουν τις προτάσεις και τους προβληματισμούς τους.

«Το Ταμείο Ανάκαμψης πρέπει να βασίζεται σε επιχορηγήσεις προς τα κράτη-μέλη μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ. Κατά την ισπανική κυβέρνηση, η οικονομική ανασυγκρότηση πρέπει να γίνει με συνοχή, δεν πρέπει να αφήσει κανένα κράτος-μέλος πίσω και δεν πρέπει να δημιουργήσει ανισότητες στην ενιαία αγορά. Επιπλέον, οι βασικοί στόχοι, όπως η πράσινη συμφωνία της ΕΕ ή η ψηφιακή μετάβαση, θα πρέπει να διατηρηθούν και να ληφθούν υπόψη στο σχέδιο ανάκαμψης και να ενισχυθεί η βιομηχανική και τεχνολογική αυτονομία» δηλώνει η Ιλκε Τοϊγούρ του ισπανικού ινστιτούτου Real Instituto Elcano και αναπληρώτρια καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Carlos III της Μαδρίτης. Η Ισπανία ζητεί ένα ισχυρό Ταμείο Ανάκαμψης μεταξύ 1 με 1,5 τρισ. ευρώ, επεξηγεί η ειδικός σε ευρωπαϊκά θέματα, θεωρώντας ότι «η ΕΕ θα πρέπει να προσφέρει ολοκληρωμένη και δυναμική αντίδραση», ενώ σε αντίστοιχο τόνο κινούνται οι προσδοκίες των πολιτών.

Ο Αντόνιο Αφόνσο, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας και πρόεδρος του UECE (Μονάδα Ερευνας της Πολυπλοκότητας και των Οικονομικών), προειδοποιεί τις κυβερνήσεις για τους κινδύνους που ελλοχεύουν θέτοντας ορισμένα ερωτήματα. Πρώτον, αν «θα μπορούν να πουλήσουν τόσο μεγάλα ποσά μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου δημόσιου χρέους, όταν ουσιαστικά οι περισσότερες χώρες θα προσπαθούν να απευθυνθούν στις αγορές ταυτόχρονα». Αν η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν είναι προφανές «ναι», ακόμη και με χαμηλό δημόσιο κόστος χρηματοδότησης, επεξηγεί ο Αφόνσο, τότε «ένα άλλο ερώτημα είναι εάν οι κεντρικές τράπεζες είναι σε θέση να αγοράσουν επαρκές δημόσιο χρέος στη δευτερογενή αγορά, όπως έχει ήδη δηλώσει η ΕΚΤ με το ύψους 750 δισ. ευρώ πρόγραμμα PEPP».

Από την πλευρά του, ο Αλεξάντρ Ρομπινέ-Μποργκομανό, επικεφαλής του ευρωπαϊκού προγράμματος στο γαλλικό Institut Montaigne, σημειώνει ότι η οικονομική ανταπόκριση της Ευρωπαϊκής Ενωσης θεωρείται «κρίσιμη». Ο γάλλος ειδικός θεωρεί ότι «κατά τα τελευταία ευρωπαϊκά συμβούλια μέσω τηλεδιάσκεψης, η ΕΕ έδειξε ότι εμμένουν οι παλιοί διχασμοί και η έλλειψη πραγματικής ηγεσίας στην Ευρώπη». Κατά τον γάλλο ειδικό, το Ταμείο Ανάκαμψης – οι Γάλλοι κάνουν λόγο για 1 τρισ. ευρώ έως στα μέσα του 2022 – που ενσωματώνεται στον πολυετή προϋπολογισμό πρέπει να μεταφράζεται σε χρηματοοικονομικές μεταφορές, και όχι μόνο σε δάνεια, προς τις πιο ευάλωτες περιφέρειες και οικονομικούς τομείς, ενώ η ανανέωση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής θα πρέπει να είναι ο πυρήνας της δέσμης κινήτρων».

Η Ναταλί Τότσι, διευθύντρια του ιταλικού ινστιτούτου διεθνών σχέσεων Istituto Affari Internazionali, λέει ότι αρχικά οι Ιταλοί απογοητεύτηκαν από την ευρωπαϊκή αντίδραση, κάτι που ενίσχυσε το κλίμα ευρωσκεπτικισμού, αλλά σήμερα, μετά τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί και τις οικονομικές προβλέψεις της Ρώμης, οι τόνοι είναι ηπιότεροι και «υπάρχει η αίσθηση ότι χρειαζόμαστε την ΕΕ. Υπάρχει υψηλό και χαμηλότερο κατώφλι προσδοκιών για την ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση» λέει η Τότσι. Επεξηγεί ότι είναι σημαντική, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, η διασφάλιση ότι το νέο ΠΔΠ θα είναι φιλόδοξο. Παράλληλα, είναι έντονη η συζήτηση στην Ιταλία, όπου οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ένα Ταμείο 1,5 τρισ. ευρώ για «την ισορροπία μεταξύ δανείων και επιχορηγήσεων, ενώ στο υψηλό κατώφλι των προσδοκιών βρίσκεται η αμοιβαιοποίηση του χρέους».