Αντίο στην Πόλη του Φωτός

Επειτα από σχεδόν δύο μήνες lockdown, ή «confinement» όπως προτιμούν να το αποκαλούν οι Γάλλοι, και κάπου 26.000 νεκρούς εξαιτίας της πανδημίας, η Γαλλία ετοιμάζεται να ξεκινήσει τη Δευτέρα το «deconfinement», μια προοδευτική αποκλιμάκωση των περιοριστικών μέτρων, με διαφορετικές κατά τόπους ταχύτητες, ανάλογα με το κωδικό χρώμα που δόθηκε σε κάθε διοικητικό διαμέρισμα, κόκκινο ή πράσινο, και τη σαφή προειδοποίηση πως υπάρχει έτοιμο σχέδιο επαναφοράς των μέτρων αν το επιβάλει ο κορωνοϊός. Πρωθυπουργός και υπουργοί Υγείας, Εσωτερικών, Οικονομικών, Εργασίας, Παιδείας, Οικολογικής Μετάβασης και Μεταφορών έκαναν χθες αναλυτική παρουσίαση, επεσήμαναν τον ενισχυμένο ρόλο που θα παίξουν στο επόμενο διάστημα δήμαρχοι και περιφερειάρχες. Η Γαλλία ετοιμάζεται να ακολουθήσει πολλές ακόμη ευρωπαϊκές χώρες στα αχαρτογράφητα ύδατα της χαλάρωσης της καραντίνας – με μια ιδιαιτερότητα, όμως, το Παρίσι, που, όπως λέει ο βρετανός συγγραφέας και αρθρογράφος των «Financial Times» Σάιμον Κιούπερ, άλλαξε για πάντα, πολύ περισσότερο από άλλες μητροπόλεις.

Κάτοικος της γαλλικής πρωτεύουσας εδώ και δεκαετίες, ο Κιούπερ συναντήθηκε προ ημερών με έναν φίλο του, για πρώτη φορά από την αρχή του lockdown. Τήρησαν όλους τους κανόνες φυσικά. Κάθισαν έξω, σε δυο παγκάκια με απόσταση τριών μέτρων, φωνάζοντας ο ένας στον άλλο. Ο φίλος του τού είπε πως σχεδιάζει να εγκαταλείψει το Παρίσι. Θα μετατρέψει την επιχείρησή του σε ψηφιακή, θα μειώσει το προσωπικό στο ήμισυ και θα εγκατασταθεί στην επαρχία: είχε εγκατασταθεί στο Παρίσι για τη δικτύωσή του, τα δίκτυα των ανθρώπων του. Χωρίς αυτά, η πόλη έχει χάσει το νόημά της, τουλάχιστον για την ώρα.

Το – βαριά χτυπημένο από τον ιό – Παρίσι δεν πρόκειται να επανέλθει στη ζωή τη Δευτέρα. Πολλά καταστήματα θα επαναλειτουργήσουν, πράγματι, και κάποια παιδιά θα επιστρέψουν κατόπιν στο σχολείο. Αλλά η προ κορωνοϊού πόλη δεν θα επιστρέψει. Βραχυπρόθεσμα, μάλιστα, δύσκολα βρίσκει κανείς στον χάρτη τόπο λιγότερο ταιριαστό με την εποχή της κοινωνικής απομάκρυνσης. Πρόκειται για μία από τις πλέον πυκνοκατοικημένες μητροπόλεις παγκοσμίως. Τα διαμερίσματα είναι μικροσκοπικά, οι Παριζιάνοι λοιπόν κατοικούν στους ασυναγώνιστους δημόσιους χώρους, τους κινηματογράφους, τα μουσεία, τα καφέ και τα ρεστοράν της πόλης. Ο τουρισμός είναι σημαντικός πυλώνας της οικονομίας: το Παρίσι είναι η πόλη με τις περισσότερες επισκέψεις μετά την Μπανγκόκ, υπ’ αριθμόν ένα χώρος φιλοξενίας διεθνών συνεδρίων. Και μία πόλη του αγγίγματος: στο μετρό, ένα τετραγωνικό μέτρο αντιστοιχεί κανονικά κατά μέσο όρο σε τέσσερα άτομα, ενίοτε ακόμα και σε οκτώ. Οι Γάλλοι χαιρετιούνται με ασπασμούς ακόμα και στον εργασιακό χώρο. Και με την πλειονότητα των νοικοκυριών να αποτελούνται από έναν άνθρωπο, το dating αποτελεί υπαρξιακή αναγκαιότητα.

Τώρα το Παρίσι έχει συρρικνωθεί. Το lockdown πυροδότησε μια έξοδο που θύμισε τον Ιούνιο του 1940. Ξένοι επισκέπτες, από τη Γαλλία ή άλλες χώρες, το εγκατέλειψαν. Το ίδιο και σχεδόν 200.000 Παριζιάνοι, σχεδόν το 10% του πληθυσμού, που κατέφυγαν σε δεύτερες κατοικίες ή γονείς στην εξοχή. Και η πόλη μπορεί να παραμείνει συρρικνωμένη για χρόνια. Ποιος ξέρει πότε θα επιστρέψουν οι εξόριστοι ή αν έχουν την πολυτέλεια να το κάνουν, με συνολικά 12 εκατομμύρια ανθρώπους σε καθεστώς «μερικής ανεργίας» στη Γαλλία και σχεδόν μισό εκατομμύριο θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα χαμένες μόνο μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους. Ενας από τους εκτοπισμένους φίλους του Κιούπερ είναι ένας από τους πολλούς Παριζιάνους που επιχορηγούσαν τη ζωή τους έχοντας μετατρέψει το διαμέρισμά τους σε Airbnb. Αλλοι έχουν εστιατόρια: το κράτος πληρώνει προς το παρόν τους υπαλλήλους, θα συνεχίσουν όμως να νοικιάζουν τους χώρους, με την πλήρη επαναλειτουργία να είναι μια απομακρυσμένη προοπτική; Τα μικροσκοπικά παριζιάνικα στέκια δεν μπορούν να διατηρήσουν τις ελάχιστες απαιτούμενες αποστάσεις ανάμεσα στα τραπέζια. Μια ολόκληρη γενιά σεφ, περφόρμερ και ξεναγών μπορεί να χαθεί. Παράλληλα, με την οικονομία να έχει μπει για τα καλά στην εποχή του Zoom, πολλοί δικηγόροι, λογιστές, τεχνικοί πληροφορικής κ.ο.κ. που έμαθαν να εργάζονται από το σπίτι και καλούνται να συνεχίσουν μπορεί να εγκαταλείψουν το δυάρι τους εκεί για ένα μεγάλο σπίτι, στην ίδια τιμή, εκτός της πόλης – μία μετάβαση στο Παρίσι με την υπερταχεία, άπαξ εβδομαδιαίως, ίσως να είναι αρκετή.

Ξεπούλημα ακινήτων αλλά και καθαρός αέρας

O Σάιμον Κιούπερ προβλέπει ένα ξεπούλημα διαμερισμάτων, χώρων γραφείων και καταστημάτων στο Παρίσι. Αλλά και περισσότερο καθαρό αέρα, με τους περιορισμούς στην κυκλοφορία των αυτοκινήτων να παραμένουν, τον φόβο του ιού στα ΜΜΜ να υπερισχύει και τις Αρχές να επεκτείνουν μαζικά τους ποδηλατοδρόμους. Η πόλη έχει περάσει πολλά τα τελευταία πέντε χρόνια, τρομοκρατικές επιθέσεις, κύματα καύσωνα, βίαιες διαδηλώσεις, απεργίες. Και θα επιβιώσει, το δίχως άλλο. Αλλά ο συγγραφέας υποψιάζεται πως πολλοί από τους ανθρώπους και τους τόπους και τις συνήθειες που γνώρισε εκεί θα χαθούν για πάντα, για να εξιδανικευτούν τις επόμενες δεκαετίες σε βιβλία και ταινίες.