Το θέμα των βαθιά αρνητικών επιτοκίων

Οσοι θεωρούν ότι οι κεντρικές τράπεζες το παράκαναν με τα αρνητικά επιτόκια θα πρέπει να το ξανασκεφτούν. Τα αρνητικά επιτόκια έχουν προκαλέσει μια καταιγίδα αντιρρήσεων. Οι περισσότερες ωστόσο είτε είναι ασαφείς ή αντιμετωπίζονται εύκολα, όπως συζητώ στο βιβλίο μου για το 2016 σχετικά με το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον των νομισμάτων, καθώς και σε συναφή γραπτά. Εκεί εξηγώ επίσης γιατί δεν πρέπει να σκεφτόμαστε «εναλλακτικά νομισματικά μέσα» όπως η ποσοτική χαλάρωση και το ελικόπτερο ως μορφές δημοσιονομικής πολιτικής.

Ενώ είναι απαραίτητη μια δημοσιονομική απάντηση, η νομισματική πολιτική είναι επίσης πολύ απαραίτητη. Μόνο η νομισματική πολιτική αντιμετωπίζει τα ζητήματα των πιστώσεων σε ολόκληρη την οικονομία. Μέχρι να αυξηθούν ο πληθωρισμός και τα πραγματικά επιτόκια από τα τάρταρα, μόνο μια πολιτική αποτελεσματικών βαθιών αρνητικών επιτοκίων μπορεί να κάνει τη δουλειά. Μια πολιτική βαθιά αρνητικών επιτοκίων στις προηγμένες οικονομίες θα αποτελούσε επίσης τεράστιο όφελος για τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι οποίες πλήττονται από την πτώση των τιμών των εμπορευμάτων, τη φυγή κεφαλαίου, το υψηλό χρέος και τις χαμηλές συναλλαγματικές ισοτιμίες – για να μην αναφέρουμε τα πρώτα στάδια της πανδημίας. Ακόμα και με αρνητικά επιτόκια, πολλές χώρες θα χρειάζονταν ακόμη μορατόριουμ χρέους.

Αλλά ένα ασθενέστερο δολάριο, μια ισχυρότερη παγκόσμια ανάπτυξη και μια μείωση της φυγής κεφαλαίων θα βοηθούσαν επίσης, ειδικά όταν πρόκειται για τις μεγαλύτερες αναδυόμενες αγορές. Δυστυχώς, όταν η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ πραγματοποίησε την επανεξέταση των μέσων πολιτικής για το 2019, η συζήτηση για το πώς να εφαρμοστούν βαθιά αρνητικά επιτόκια καταργήθηκε φέροντας τη Fed σε δύσκολη θέση κατά την πανδημία. Οι λομπίστες των τραπεζών μισούν τα αρνητικά επιτόκια, παρόλο που δεν πλήττουν τα τραπεζικά κέρδη εάν εφαρμοστούν σωστά. Οι οικονομολόγοι, που γοητεύονται από αντίθετα αποτελέσματα τα οποία προκύπτουν σε οικονομίες όπου υπάρχουν πραγματικά μηδενικά επιτόκια, πρέπει να έχουν μέρος της ευθύνης.

Η επείγουσα εφαρμογή πολύ αρνητικών επιτοκίων δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Αλλά η υιοθέτηση μιας τέτοιας πολιτικής θα ήταν μια αρχή. Εάν, όπως φαίνεται όλο και πιο πιθανό, τα πραγματικά επιτόκια θα είναι χαμηλότερα από ποτέ τα επόμενα χρόνια, είναι καιρός οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις να εξετάσουν την ιδέα πάρα πολύ προσεκτικά.

Ο Κένεθ Ρογκόφ είναι καθηγητής Οικονομικών και Δημόσιας Πολιτικής στο Harvard University. Διετέλεσε επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το 2001 έως το 2003.