«Από τον Ερχομό στο Πάθος»

Θεωρείται μία από τις πλέον εμπνευσμένες συλλογές του Οδυσσέα Ελύτη. Εκεί όπου η λεξιπλασία αντιστέκεται στις ακροβασίες και η ποιητική φωνή είναι η μόνη «ιδεολογία» – ακόμη και σε σύγκριση με το φως. Στο «Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου» (Υψιλον, 1984) κυριαρχεί το memento mori, ανάμνηση του μακάβριου χορού: «Ετοιμα όλα τους να παν / στο χορό των μεταμφιεσμένων του Αδη» (Παρασκευή 1Μ, «Πρωτομαγιά»). Ο Γιώργος Βέλτσος χρησιμοποίησε τη συλλογή ως αφορμή τις ημέρες του αυτοεγκλεισμού καταγράφοντας το «Ημερολόγιο ενός αθέατου εγκλεισμού» (αναμένεται από την «Περισπωμένη»). Το «Β» δημοσιεύει δύο αποσπάσματα από τη συλλογή, το μότο της οποίας προέρχεται από το «Ημερολόγιο» του Οδ. Ελύτη: «Ξημερώθηκα έχοντας διατρέξει την ιστορία του θανάτου της Ιστορίας, ή μάλλον την ιστορία της Ιστορίας του θανάτου (και αυτό δεν είναι λογοπαίγνιο)».

Τετάρτη, 1

Περνάει δίπλα μας

όπως στην Νέκυια οι σύντομες σκιές

Κι εμείς

περιοριζόμαστε στα λίγα κυβικά εκατοστά

στη μαύρη σκόνη

που άφησε η μάνα του Οδυσσέα

στο πρόσωπο του ζωντανού

Πόσο θα ήθελε η αδύναμη ανάσα της

να τον γιατρέψει απ’ τη ζωή;

Πόσο του Αδη οι σοφοί

θα νουθετούσαν την βουλιμία του

για φως;

Τι είναι ένας ζωντανός;

Και τι χρειάζεται το διοξείδιο στο αίμα;

Ποιο αντιστάθμισμα διαθέτει ο κορυδαλλός;

Μη πάει και πλανηθεί

ανοιξιάτικα απ’ τον κελαηδισμό του;

Αυτός ο κόσμος

που λυπόμαστε πως θα χαθεί

έχει οξειδωθεί από τον εαυτό του

Μ. Δευτέρα, 13

Πυκνώνει η ζωή μου σε εικόνες

Κι όπως το Δωδεκάορτο εξιστορεί

καθώς τέμνει το τέμπλο ο ξυλόγλυπτος Σταυρός πάνω απ’ την Πύλη

έτσι πορεύεται ο Χριστός από τον Ερχομό στο Πάθος

Η Βαϊοφόρος!

Και πάνω δεξιά

συνοψισμένη Ιερουσαλήμ

κι ύστερα οι υπόλοιπες μαρτυρικές σκηνές

ως την Ανάσταση

Πυκνώνει η ζωή

από το «ακούσομεν» ως το «δι΄εὐχῶν»

Κι ένα παιδί με το μπαμπάκι

τα χρώματα που θάμπωσαν

στις ζωγραφιές, λαμπρύνει

Τότε ακούς τον διάκονο να σε καλεί

Και εκεί όπου σε έταξαν μικρό

γονυπετής βλέπεις ξανά το θαύμα

όταν το εσπερινό φως

σκορπά στα μάρμαρα το κίτρινο

και στην εικόνα του γυμνού Χριστού

στέλνει την τελευταία αχτίδα

Ακρα ταπείνωση

για όλους εκεί τους ευσεβείς

– οι κατοικούντες και παρεπιδημούντες –

όπως υπήρξα ανέκαθεν εγώ

Ο Νυμφίος έρχεται ισχνός

με ένα καλάμι, το πορφυρό ιμάτιο,

τον στέφανο, τα μάτια που θα ανεωχθούν,

τη λέξη που ειδοποιεί στον προπλασμό του ξύλου

Ίδε ο άνθρωπος

Στη μέση του ναού το λιβανισμένο αναλόγιο

εκεί που ακουμπούν άλλοτε φέρετρο άλλοτε κολυμπήθρα

εκεί ο χρόνος πρόκειται να σαρκωθεί

αλλάζοντας πλευρό

Κλεισμένος στο δωμάτιο

στο μουντό σάρκωμα του δειλινού

διακρίνω το εκκλησίασμα του ’58 συνωστισμένο

ο πάππος μου και ο παπάς

και στο στασίδι των ψαλτών, η Γλώσσα

Βασίλεψε στα μάτια τους ο άλλος κόσμος

αλλά κι αυτός ο κόσμος μας εδώ δεν είναι άλλος;