Ποιον βολεύει η πτώση {LF}των τιμών του πετρελαίου

Η κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα στον παγκόσμιο γεωπολιτικό χάρτη. Αρχικώς φαίνεται πως η εξέλιξη αυτή δημιουργεί τεράστια προβλήματα στη Ρωσία και το Ιράν και συνακόλουθα λειτουργεί υπέρ των αμερικανικών συμφερόντων. Ομως, από την άλλη, εξοντώνει την αμερικανική βιομηχανία σχιστολιθικού πετρελαίου και επιφέρει ένα συντριπτικό πλήγμα στην προσπάθεια των Αμερικανών να δημιουργήσουν μια πιο αποκεντρωτική και πλουραλιστική παγκόσμια ενεργειακή αρχιτεκτονική, που αποσκοπούσε στην απεξάρτηση των ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή και την επικέντρωση στον Ειρηνικό και την Κίνα.

Επιπροσθέτως, η κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου ενδέχεται να διαιωνίσει την κυριαρχία των υπαρχόντων πετρελαιοπαραγωγών κρατών στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη σε βάθος χρόνου. Και αυτό γιατί καθιστά αντιπαραγωγικές την ανάπτυξη τεχνολογιών εναλλακτικών των υδρογονανθράκων, την αξιοποίηση μη συμβατικών πηγών πετρελαίου, όπως είναι τα σχιστολιθικά κοιτάσματα των ΗΠΑ ή τα ορυχεία πισσολίθων στην Αλμπέρτα του Καναδά, ακόμη και τις προσπάθειες ανακάλυψης συμβατικών κοιτασμάτων πετρελαίου σε άλλες περιοχές του πλανήτη.

Ετσι, οι υπάρχουσες κυρίαρχες πετρελαιοπαραγωγές χώρες ενδέχεται μακροπρόθεσμα να βγουν κερδισμένες από αυτήν την εξέλιξη, ιδιαίτερα αν η πτώση στις τιμές ακολουθηθεί από μια εκρηκτική άνοδο στη μετά κορωνοϊό εποχή. Αν μάλιστα η άνοδος είναι απότομη δεν θα υπάρξει χρόνος στις δυνάμεις που αμφισβητούν την ενεργειακή ηγεμονία της Μέσης Ανατολής και της Ρωσίας ώστε να αναπτύξουν εναλλακτικές λύσεις, είτε με νέου τύπου τεχνολογίες είτε με νέες πηγές πετρελαίου.

Αυτό βέβαια δεν είναι σίγουρο ότι θα συμβεί και ακόμη και αν συμβεί προϋποθέτει ότι θα μπορέσουν να απορροφήσουν το σημερινό πλήγμα. Ομως ούτε η πιθανότητα καταστροφής των πετρελαιοπαραγωγών κρατών δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι βολεύει τις ΗΠΑ. Και αυτό γιατί πετρέλαιο δεν παράγουν μόνο η Ρωσία και το Ιράν. Τουναντίον, οι κατεξοχήν πετρελαιοπαραγωγές χώρες στον πλανήτη, οι σουνιτικές μοναρχίες των χωρών του Κόλπου, είναι οι κατεξοχήν αντίπαλοι του Ιράν αλλά και πολύτιμοι πελάτες της αμερικανικής πολεμικής βιομηχανίας. Με ελάχιστη δόση υπερβολής, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν αυτές που κράτησαν ζωντανό το αμερικανικό στρατοβιομηχανικό σύμπλεγμα τις δύο τελευταίες δεκαετίες, αγοράζοντας οπλικά συστήματα αξίας περίπου μισού τρισεκατομμυρίου δολαρίων.

Εν κατακλείδι, πολύ δύσκολα μπορεί να εξαγάγει κανείς ασφαλή συμπεράσματα για τον ποιον βολεύει και ποιον βλάπτει, ιδιαίτερα σε βάθος χρόνου, η πτώση των τιμών του πετρελαίου.

Και αυτό εξετάζοντας πολύ επιφανειακά την παγκόσμια ενεργειακή αρχιτεκτονική και απομονώνοντάς την από την ευρύτερη διεθνή γεωπολιτική πραγματικότητα, που είναι πολύ σύνθετη και κατά συνέπεια καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την ασφαλή εξαγωγή συμπερασμάτων. Συνακόλουθα, οι θεωρίες σύμφωνα με τις οποίες ο κορωνοϊός εξαπολύθηκε από κάποια ανθρώπινη δύναμη με σκοπό να επιτευχθεί το άλφα ή το βήτα γεωπολιτικό όφελος πολύ δύσκολα μπορεί να έχουν κάποια βάση και αυτό γιατί είναι αδύνατον να υπολογιστούν οι άμεσες και έμμεσες συνέπειες αυτού του γεωπολιτικού αστεροειδούς που έπληξε το διεθνές σύστημα.

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι αναπληρωτής καθηγητής Γεωπολιτικής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Διδάσκει επίσης Γεωγραφία της Ασφάλειας στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.