Επαγγελματίες υγείας: {LF}τα δευτερογενή θύματα

Οι γιατροί, οι νοσηλευτές, το νοσοκομειακό προσωπικό αντιπροσωπεύουν την πρώτη γραμμή στον παγκόσμιο πόλεμο κατά του COVID-19. Το τελευταίο διάστημα, τα τηλεοπτικά δίκτυα, οι στήλες εφημερίδων και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημμύρισαν από αναφορές επαγγελματιών του τομέα της υγείας που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον τεράστιο αριθμό ασθενών και των προσωπικών συγκινητικών ιστοριών τους. Μίλησαν για αποφάσεις που κλήθηκαν να πάρουν υπό την πίεση του χρόνου, που αφορούσαν ανθρώπινες ζωές, τον φόβο για ελλείψεις ιατρικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού εξοπλισμού προστασίας. Οι ιστορίες τους αφηγούνται όχι μόνο την ακραία έκθεσή τους στην πανδημία χωρίς πολλές φορές την απαραίτητη προστασία τους κατά τη διάρκεια των επαγγελματικών τους καθηκόντων, αλλά και έναν οδυνηρό αγώνα να συμφιλιώσουν την ανάγκη τους να φροντίζουν τους νοσούντες με φόβο για τη δική τους υγεία, την υγεία των συναδέλφων τους και των αγαπημένων τους προσώπων.

Οι αλλαγές που θα προκαλέσει αυτή η κατάσταση δεν πρόκειται να τελειώσουν μόλις τελειώσει η πανδημία. Τη στιγμή που οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης «πάρουν ανάσα», είναι η στιγμή που θα αποκαλυφθεί μια τραγική πραγματικότητα. Ποιος είναι ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος αυτού του μαζικού τραύματος;

Για να τοποθετήσουμε τα δεδομένα στη σωστή τους βάση, γνωρίζουμε από προηγούμενες έρευνες σε θανατηφόρες πανδημίες, όπως ο Εμπολα, ότι το μετατραυματικό στρες είναι μια καθιερωμένη συνέπεια για τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας. Αν και το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της πρώτης γραμμής υγείας θα επουλωθεί φυσικά από το ψυχολογικό φορτίο αυτής της πανδημίας, μια σημαντική μειονότητα δεν θα το καταφέρει. Η εμφάνιση μετατραυματικού στρες είναι αποτέλεσμα μιας σειράς επώδυνων εμπειριών. Ο θάνατος μικρών παιδιών, η πλήρης απομόνωση κατά την πορεία του θανάτου των ασθενών, ο θάνατος συναδέλφων, μια πικρή υπενθύμιση της δικής τους ευαλωτότητας, οι απαιτούμενοι γρήγοροι ρυθμοί αντιδράσεων που δεν επιτρέπουν να βιώσουν και να επεξεργαστούν συναισθήματα πένθους και η αδυναμία άμεσου συστήματος ψυχολογικής υποστήριξης αποτελούν τη βάση εμφάνισης έντονου άγχους.

Κρίνεται απαραίτητη η συστηματική δράση για την καταπολέμηση της επιβάρυνσης της ψυχικής υγείας που επιβάλλει η πανδημία στους επαγγελματίες υγείας. Αυτό προϋποθέτει κάτι περισσότερο από ενός λεπτού χειροκρότημα στο μπαλκόνι και λίγα λόγια συμπάθειας και θαυμασμού. Σε ένα πρώτο επίπεδο, όλοι μας θα πρέπει να μειώσουμε τις προσδοκίες που έχουμε από τους επαγγελματίες υγείας. Ο χαρακτηρισμός τους ως «ηρώων» αποτελεί παράδειγμα αυτών των προσδοκιών, αποτελώντας πολλές φορές μέσο εξαναγκασμού ήδη εξουθενωμένων επαγγελματιών να θυσιάσουν περισσότερα. Μαζί με την αναγνώριση και την επευφημία της γενναιότητας και της αυτοθυσίας τους, πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε τον φόβο, τη θλίψη, τον θυμό και την απόγνωση που συμβαδίζουν με το να είναι κάποιος στις πρώτες γραμμές της πανδημίας. Αυτούς τους «ήρωες» θα πρέπει να τους αφήνουμε να βιώνουν τις δικές τους σκοτεινές μέρες, χωρίς να επιβαρύνονται από τις προσδοκίες μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Η Ειρήνη Κρυσταλλίδου είναι συμβουλευτική ψυχολόγος