Η μάχη της Ευρώπης

«Η συνεδρίαση που θα αλλάξει την Ευρώπη»: η φράση – κλισέ έχει ακουστεί πια τόσες φορές τα τελευταία χρόνια, που η αλλαγή έχει πια γίνει η νέα κανονικότητα. Η μάχη για την Ευρώπη, όμως, είναι ένα έργο σε εξέλιξη. Την Πέμπτη που έρχεται θα παιχτεί ένα ακόμα μέρος του – όπως και πριν από δέκα χρόνια, έχει επίκεντρο το είδος και τον τρόπο της αλληλεγγύης.

Τα στρατόπεδα είναι, σε γενικές γραμμές, τα ίδια και προετοιμάζονται για μια μάχη που έχουν δώσει πολλές φορές στο παρελθόν. Από τη μια, ο Τζουζέπε Κόντε έχει αναλάβει την υπεράσπιση του οικονομικά ευάλωτου Νότου. «Δεν έχουμε ξεχάσει», είπε (SDZ), «ότι οι Ελληνες υποχρεώθηκαν σε απαράδεκτες θυσίες προκειμένου να δανειστούν». Ο ιταλός πρωθυπουργός δεν έχει πειστεί πως οι όροι που θα τεθούν ως αντάλλαγμα για την οικονομική υποστήριξη που θα χρειαστεί λόγω της πανδημίας θα είναι λιγότερο σκληροί – και είναι σαφές ότι δεν πρόκειται να γυρίσει στην Ιταλία με ένα νέο, αναπόφευκτο Μνημόνιο. Τα πάλαι ποτέ PIGS επιδιώκουν ακόμα την έκδοση του ευρωομολόγου, είτε σε αυτά ηγούνται μέλη των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών (Ισπανία, Πορτογαλία) είτε μέλη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, όπως η Ελλάδα.

ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ. Στην πραγματικότητα, η χώρα μας είναι μια ξεχωριστή περίπτωση: σε σχέση με την έκδοση ευρωομολόγου, η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται πιο κοντά με τους σοσιαλιστές ηγέτες και τους φιλελεύθερους, όπως ο Εμανουέλ Μακρόν, παρά με συμμαχικά κόμματα, όπως το γερμανικό CDU. Παρότι η διάθεση Ισπανών και Ελλήνων είναι περισσότερο συναινετική, το αίτημα είναι το ίδιο: οι λύσεις του παρελθόντος δεν μπορούν να γίνουν λύσεις του μέλλοντος. Και έχουν στο πλευρό τους πρώην παράγοντες της ΕΕ, όπως ο Μάριο Ντράγκι, που στηρίζουν πιο δραστικές λύσεις από αυτές που έχουν προταθεί μέχρι σήμερα.

ΟΙ ΒΟΡΕΙΟΙ. Από την άλλη, οι Βόρειοι, που αποτελούνται κατά κύριο λόγο από εκείνους που επιμένουν στην αναγκαιότητα της δημοσιονομικής προσαρμογής, έχουν συνταχθεί πίσω από τον (κατά το Politico) «κακό» της Ευρώπης, τον Βόκπε Χούκστρα. Ο ολλανδός υπουργός Οικονομικών είναι αυτός που κρατάει την πιο σκληρή στάση, χρησιμοποιώντας οικονομικά και ιδεολογικά επιχειρήματα απέναντι στα ευρωομόλογα και στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να μεταφραστεί χρηματικά η αλληλεγγύη απέναντι στα πληττόμενα κράτη. Στην πραγματικότητα, γίνεται η φωνή των στερεοτυπικών  Ευρωπαίων που πληρώνουν τους φόρους τους και δεν έχουν καμία πρόθεση να πληρώσουν για τους υπόλοιπους – κι αυτοί υπάρχουν ακόμα, παρότι, όπως δείχνουν πρόσφατες δημοσκοπήσεις στη Γερμανία, ο αριθμός τους δείχνει να έχει λιγοστέψει.

ΑΣΚΗΣΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Η διαφορά μεταξύ 2010 και 2020 έγκειται στο αφήγημα. Μπροστά στην πανδημία του κορωνοϊού δεν υπάρχουν φτωχοί και πλούσιοι συγγενείς, τεμπέληδες και δουλευταράδες: οι Ελληνες, το «μαύρο πρόβατο», έδειξαν ισχυρά αντανακλαστικά που επαινούνται. Κράτη ισχυρότερα, όπως η Γαλλία, δεν είχαν την ίδια αντίδραση. Στην πραγματικότητα, χρησιμοποιώντας τον κορωνοϊό ως νέα αφορμή, την Πέμπτη θα τεθούν στο τραπέζι, για άλλη μία φορά, διαφορετικές ευρωπαϊκές κοσμοθεωρίες. Θα πρέπει να βρεθεί η σωστή ισορροπία ανάμεσα στους μεν και στους δε, γιατί η μάχη της Ευρώπης έχει ακόμα έναν αντίπαλο. Αν οι δημοσκοπήσεις στην Ιταλία αληθεύουν, τότε τα ποσοστά του ευρωσκεπτικισμού ανεβαίνουν μέρα με τη μέρα – κι αυτή η τάση ενισχύεται από την αδυναμία των Ευρωπαίων να καθίσουν μπροστά από τους υπολογιστές τους και να συμφωνήσουν, μέσω συνδιάσκεψης, σε μια λύση που, σύμφωνα με τον Πέδρο Σάντσεθ, «δεν θα αφήνει κανέναν πίσω».