Θέμα εμπιστοσύνης

Την πρώτη παραγωγή των Ομπάμα για το Netflix, το «American factory», την είδα πριν από μήνες. Φοβερό ντοκιμαντέρ, έβλεπες καθαρά ότι με τους Κινέζους δεν θα τα πάμε καλά, αν και ο λόγος δεν ήταν ιατρικός αλλά οικονομικός. Αυτή την εβδομάδα είδα και τη δεύτερη, επίσης ενδιαφέρουσα και εξαιρετικά ευαίσθητη παραγωγή τους, το «Crip Camp», με αντικείμενο μια κατασκήνωση για άτομα με ειδικές ανάγκες στις αρχές της δεκαετίας του ’70 κοντά στο Γούντστοκ. Κι όσο έβλεπα, τόσο αναρωτιόμουν για άλλη μια φορά πώς είναι δυνατόν τη χώρα που κυβέρνησε για οκτώ χρόνια ο Μπαράκ Ομπάμα σήμερα να την κυβερνά κάποιος σαν τον Τραμπ.

Ενας αρθρογράφος της Wall Street Journal έγραφε τις προάλλες ότι οι χώρες χωρίζονται σε υψηλής και χαμηλής εμπιστοσύνης. Η Σουηδία, ας πούμε, είναι υψηλής εμπιστοσύνης, οι πολίτες εμπιστεύονται τόσο ο ένας τον άλλον όσο και την κυβέρνησή τους, με την έννοια ότι θεωρούν πως είναι καλύτερα να την πληρώνουν για να τους παρέχει υπηρεσίες υγείας ή παιδείας, παρά να αναζητούν αυτές τις υπηρεσίες στην αγορά. Κι αυτό το χαρακτηριστικό μέτρησε στην επιλογή του κάπως πρωτότυπου τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζει αυτή η χώρα την πανδημία. Το αν έχει δίκιο θα φανεί όταν γίνει ο τελικός απολογισμός.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, είναι μια χώρα υψηλής τεχνολογικής ανάπτυξης, αλλά χαμηλής εμπιστοσύνης. Οταν λοιπόν έχει στο τιμόνι έναν άνθρωπο σαν τον Ομπάμα, μπορεί να γκρινιάζει, αλλά ξέρει ότι η δουλειά θα γίνει σωστά. Οταν πέσει σε μεγάλη κρίση και την κυβερνά ο Τραμπ, βρίσκει καταφύγιο σε άλλους ανθρώπους, είτε λέγονται Φάουτσι είτε Κουόμο.

Παρά το γεγονός αυτό, στην ετήσια αξιολόγηση του ιδρύματος Portland για την «ήπια ισχύ» οι Ηνωμένες Πολιτείες καταλαμβάνουν πάντα μια από τις πρώτες θέσεις. Πέρυσι, για παράδειγμα, ήταν πέμπτες. Πρώτη ήταν η Γαλλία, δεύτερη η Βρετανία, τρίτη η Γερμανία και τέταρτη η Σουηδία. Η Ελλάδα ήταν στην 25η θέση, δύο θέσεις κάτω σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές, με την «ψηφιακή διπλωματία» να αποτελεί το πιο αδύνατο σημείο της.

Η κρίση του κορωνοϊού μπορεί να πλήττει καίρια την Ελλάδα στο πεδίο της οικονομίας, και ιδιαίτερα του τουρισμού, αποφέρει όμως δύο κέρδη. Το ένα είναι η επιτάχυνση της ψηφιακής επανάστασης, την οποία ο Κυριάκος Πιερρακάκης είχε έτσι κι αλλιώς ετοιμάσει και βάλει στα σκαριά. Το άλλο είναι η εδραίωση ενός κλίματος εμπιστοσύνης τόσο προς την κυβέρνηση και τους χειρισμούς της, όσο και προς τους θεσμούς γενικότερα. Κι αν αυτό δεν επιτρέπει ούτε σε δεύτερο στάδιο την υιοθέτηση μιας πιο χαλαρής γραμμής απέναντι στην πανδημία, στα πρότυπα της Σουηδίας, αποτελεί ασφαλώς μια επένδυση για το μέλλον.

Διότι η ήπια ισχύς δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στον αρχαίο πολιτισμό.