Eνα σχέδιο Μάρσαλ για την Ευρώπη

Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης συμφώνησαν τελικά στις 9 Απριλίου σε μια δέσμη μέτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης COVID-19. Ομως, μπροστά σε μια άνευ προηγουμένου ιατρική και οικονομική έκτακτη ανάγκη, πρέπει να είναι πολύ πιο τολμηροί.

Προκειμένου να αποτραπεί μια ευρύτερη οικονομική καταστροφή, να αντιμετωπιστεί η απειλή μιας οικονομικής κρίσης και να παρασχεθεί η απαραίτητη πολιτική αλληλεγγύη, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να ξεκινήσουν αμέσως ένα «σχέδιο Μάρσαλ του COVID-19». Για να ταιριάζει με την κλίμακα της κρίσης, η ευρωζώνη θα πρέπει να δεσμευτεί να κινητοποιήσει τουλάχιστον 1 τρισεκατομμύριο ευρώ (8% του ΑΕΠ), το οποίο θα πρέπει να προσφέρεται ως επιχορήγηση – όχι δάνειο που θα επιβάρυνε το δημόσιο χρέος – με κατάλληλους αποδέκτες σε όλη τη Νομισματική Ενωση. Αυτό θα μπορούσε να πληρώσει για ιατρικές ανάγκες όπως δοκιμές φαρμάκων, να υποστηρίξει τους ευάλωτους Ευρωπαίους και να βοηθήσει στην εκπόνηση μιας οικονομικής ανάκαμψης. Το σχέδιο θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί με την έκδοση κοινού χρέους που θα αγόραζε και θα κρατούσε η ΕΚΤ για το προβλέψιμο μέλλον. Σε αντίθεση με τα προσωρινά «κορωνο-ομόλογα» που έχουν απορρίψει η Γερμανία, η Ολλανδία και άλλοι, αυτό το νέο σχέδιο Μάρσαλ δεν θα κόστιζε τίποτα στους ευρωπαίους φορολογουμένους, είτε στη Βόρεια είτε στη νότια Ευρώπη.

Και θα έπρεπε να έρθει με μια ρήτρα λήξης ισχύος, για να καθησυχάσει εκείνους που φοβούνται ότι θα δημιουργηθεί μια μόνιμη δημοσιονομική ένωση από την πίσω πόρτα. Τα μέτρα που έχουν συμφωνηθεί μέχρι στιγμής από τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης υπολείπονται πολύ από αυτό. Οι εγγυήσεις δανείων για τις μικρότερες επιχειρήσεις είναι χρήσιμες. Ωστόσο, τα δάνεια της ΕΕ για τη χρηματοδότηση ιατρικών εξόδων και συστημάτων προστασίας της απασχόλησης στην πραγματικότητα θα επιδεινώσουν το πρόβλημα της Ιταλίας, το οποίο δεν είναι η πρόσβαση στην αγορά αλλά το δημοσιονομικό περιθώριο. Η απόφαση να βασιστεί ένα μελλοντικό Ταμείο Ανάκαμψης σε «καινοτόμα χρηματοπιστωτικά μέσα» είναι μια άνευ σημασίας προσπάθεια και οι κυβερνήσεις παραμένουν σε αδιέξοδο σχετικά με την έκδοση συλλογικού χρέους. Οι Ευρωπαίοι μπορούν μόνο να ελπίζουν ότι οι ηγέτες τους θα καταλήξουν στο συμπέρασμα, νωρίτερα και όχι αργότερα, ότι ένα σχέδιο Μάρσαλ που χρηματοδοτείται από την ΕΚΤ είναι ο δρόμος προς τα εμπρός.

Ο Φιλίπ Λεγκρέν είναι πρώην οικονομικός σύμβουλος του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνεργάτης του European Institute της London School of Economics και ιδρυτής της ομάδας σκέψης Open Political Economy Network (OPEN).