Αφήγηση τραυμάτων {LF}του Γκέρχαρντ Ρίχτερ

Μια ιδιαίτερη ευκαιρία δίνει το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης στο κοινό της σύγχρονης τέχνης. Παρουσιάζει online την έκθεση αλλά και ένα ντοκιμαντέρ με θέμα το έργο του Γκέρχαρντ Ρίχτερ. Ενός από τους πιο σημαντικούς εν ζωή καλλιτέχνες, η εξηντάχρονη δημιουργική πορεία του οποίου διήνυσε το φάσμα της αφαιρετικής αλλά και της αναπαραστατικής ζωγραφικής. Ο γερμανός καλλιτέχνης ξεχωρίζει ανάμεσα σε εκείνους της γενιάς του που τα έργα τους δέχθηκαν επίδραση ιστορικών γεγονότων. Σε αυτή τη μεγάλη έκθεση του Μητροπολιτικού Μουσείου «Gerhard Richter: Painting After All» παρουσιάζονται περισσότερα από 100 ζωγραφικά έργα, καθώς και άλλα που δείχνουν τον ενδιαφέρον του για τη φωτογραφία, τη γλυπτική, την ψηφιακή αναπαραγωγή.

Ανάμεσά τους και το «Birkenau». Η σειρά των τεσσάρων μεγάλων έργων αφαιρετικής ζωγραφικής τα οποία ο Ρίχτερ δημιούργησε βασισμένος σε τέσσερις φωτογραφίες που βγήκαν παράνομα το 1944 από το Αουσβιτς και απεικονίζουν τη φρίκη στη «βιομηχανία θανάτου» στο στρατόπεδο Μπίρκεναου. Δύο από αυτές έχουν τραβηχτεί στη σκοτεινή έξοδο από τον θάλαμο αερίων και δείχνουν γυμνά σώματα στοιβαγμένα στο χώμα, ενώ στο βάθος ανασηκώνεται καπνός από φωτιά και δύο ένστολοι συζητούν όρθιοι πάνω από τα πτώματα. Ο Ρίχτερ για πρώτη φορά είδε τις φωτογραφίες τη δεκαετία του ’50. Ηρθε αντιμέτωπος ξανά με αυτές τις εικόνες το 2008 και κρέμασε τις πιο φρικτές στο στούντιό του στην Κολωνία. Το 2014 τις έκανε προβολή πάνω σε καμβά και τις ιχνογράφησε. Καθώς τις δούλευε άρχισαν να γίνονται δυσδιάκριτες. Οι τέσσερις ολοκληρωμένοι πίνακές του, με τις πυκνές στρώσεις κόκκινου και πράσινου χρώματος να κοντράρουν τις αργόσυρτες πλατιές πινελιές του νοσηρού λευκού και του θλιμμένου μαύρου, είναι ασυνήθιστα σκληροί για κάποιον θεατή που δεν γνωρίζει τι προκάλεσε την έμπνευσή τους.

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ. Ομως ο 88χρονος σήμερα μεγάλος ζωγράφος είχε την ανάγκη μιας παράξενης βιογραφικής επεξήγησης. Γεννημένος στη Δρέσδη το 1932, έζησε – όπως και οι περισσότεροι σύγχρονοί του Γερμανοί – με τις αναμνήσεις και τους συνειρμούς του Τρίτου Ράιχ και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Με το «Birkenau» αυτός ο οπτικός φιλόσοφος της ζωγραφικής  δεν επιχειρεί μια ακόμη καλλιτεχνική πρόκληση. Αλλά μια αφήγηση ενός τραύματος που ήρθε ύστερα από χρόνια ως πληγή που δεν επουλώθηκε να τον κυριεύσει.

Η καριέρα του Γκέρχαρντ Ρίχτερ έχει τυλιχτεί από ένα πέπλο ειρωνείας. Πρόκειται για έναν καλλιτέχνη τον οποίο λατρεύει το σύγχρονο χρηματιστήριο της τέχνης, με τις τιμές των έργων του να αγγίζουν στις δημοπρασίες δεκάδες εκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο ο πιο στενός και παλιός του φίλος, ο οποίος συνεπιμελήθηκε και τη νεϋορκέζικη αναδρομική του έκθεση, είναι ο κριτικός τέχνης Μπέντζαμιν Χ. Ντ. Μπούχλο. Ενας σκληροπυρηνικός εκπρόσωπος της μαρξιστικής αντικαπιταλιστικής θεωρίας, γνήσιο τέκνο της Σχολής της Φρανκφούρτης, για την οποία η αισθητική είναι αμαρτία. «Η ζωγραφική είναι πρωταρχική ανάγκη επικοινωνίας. Χωρίς αυτή η ζωγραφική γίνεται άσκοπη, τέχνη για χάρη της τέχνης» θα πει ο Ρίχτερ σε μια από τις συνεντεύξεις του οι οποίες συμπληρώνουν το υλικό της έκθεσης, που ο ίδιος θεωρεί ότι είναι η τελευταία του.

IFO

INFO{CR}Δείτε online την έκθεση {LF}του Μητροπολιτικού Μουσείου {LF}της Νέας Υόρκης εδώ:{LF}www.metmuseum.org/primer/gerhard-richter#a-master-of-painting