Eνα «καταφύγιο» μέσα στο σπίτι

Γιώργος Καλύβης

Πριν από περίπου τρεις βδομάδες, με το #menoumespiti στην Ελλάδα, εμείς αρχίσαμε να #menoume σε νέο #spiti στο Λονδίνο. Εδώ, μέσα – γράφω δοκίμια για τις μεταπτυχιακές σπουδές μου και σχεδιάζω επόμενα έργα, ιδέες, χειρονομίες πάνω στο τραπέζι μου. Το τραπέζι βρίσκεται στη μέση του δωματίου. Είναι το χωρικό κέντρο της ζωής μου. Από τη μία, η επιφάνειά του φέρει την οθόνη: μία οπή προς τα έξω μέσα απ’ όπου ο εαυτός ψηφιοποιείται ταχύτατα και αναζητά την ψυχρά διαδικτυακή θέρμη των αλλού αγαπημένων. Από την άλλη, μέσα σε αυτή τη δικτύωση δεν μπορώ να ξεχάσω το σώμα που κάθεται, που ανασαίνει, που νιώθει, που πράττει. Το τραπέζι στηρίζει το σώμα μου όπως καμπουριάζω να αποτυπώσω κάτι στο χαρτί ή να κοιτάξω στην οθόνη. Αυτό που με δυσκόλεψε περισσότερο όταν αρχίσαμε να #menoumespiti είναι που δεν είχα ακόμη πάρει γλάστρες για να φυτέψω φυτά. Χθες βράδυ το σώμα σηκώθηκε, τα χέρια πήραν ένα άδειο κεσεδάκι γιαουρτιού, το ακούμπησαν στο τραπέζι, το τύλιξαν με ταινία και έβαλαν μέσα λίγο κλεμμένο χώμα της γειτόνισσας. Εκεί, μέσα – φύτεψα λίγες φακές από αυτές που έχουμε με το κιλό. Το στόμα ξεφώνισε «γλάστρα» (!) «Την επόμενη φορά θα φας μια κουταλιά λιγότερες φακές», είπε ο σεφ.

Ηλίας Καφούρος

Η συνθήκη του «Μένουμε σπίτι» με συνάντησε κλεισμένο στο εργαστήριο να  προσπαθώ να συναντήσω τις προθεσμίες που είχα αναλάβει μέχρι το καλοκαίρι. Οπότε, στην ουσία, αυτή η επιβράδυνση μου έδωσε την ευκαιρία να ξεκουραστώ λίγες μέρες και να συνεχίσω να εργάζομαι χωρίς την πίεση του χρόνου. Ο κόσμος και ο χρόνος έξω από το εργαστήριο αλλάζει δραματικά όμως και εγώ σκύβω ακόμα πάνω στις ιδέες και τα υλικά προσπαθώντας να κάνω αυτό που έκανα πάντα: να αποφύγω να τον συναντήσω μετωπικά. Χάνω τον χρόνο στις διαδρομές ανάμεσα σε ιδέες, σκίτσα, σχέδια, ζωγραφική και κατασκευές, μέσα στην ατμόσφαιρα του στούντιο που διαμορφώνεται από δυνατότητες που υλοποιήθηκαν. Και άλλες, που επιμένουν να προσπαθούν να κρατηθούν ζωντανές ανάμεσα σε δυο κόσμους.

Μαλβίνα Παναγιωτίδη

Αν θυμάμαι καλά ήμουν 8 χρονών όταν είχα βρει στο πάρκο μια σαύρα ψημένη στον ήλιο σε κατάσταση φυσικής μουμιοποίησης. Με τα χρόνια βρήκα και άλλα πολλά, κυρίως έντομα. Ολα τα έβρισκα κοκαλωμένα και τα μάζευα προσεκτικά. Θα μπορούσαν να είναι μικροσκοπικά γλυπτά αλλά είναι κάτι πολύ πιο σημαντικό, είναι μικρά όντα. Μοιάζει με συλλογή, αλλά δεν είναι αυτό, είναι μια συνάθροιση του πολύμορφου. Είναι ένα μικρό δείγμα των πραγμάτων που δεν χρειάστηκε να τα σχεδιάσει κανείς, έτσι γεννήθηκαν και όταν έπαψαν να ζουν έτσι παρέμειναν. Με την τρομακτικά ευάλωτή τους ομορφιά αναλλοίωτη. Με όλη την πολυπλοκότητα του έξω αφημένη μέσα πάνω σε ένα τραπέζι εδώ, όπου και αν είναι αυτό το εδώ. Σε αυτό το δωμάτιο που κατά τον Κάφκα κάθε άνθρωπος κουβαλάει συνεχώς μαζί του και που άμα κάνει λίγο ησυχία και αφουγκρασθεί μπορεί να ακούσει το θρόισμα από τα φτερά μιας χρυσόμυγας που μόλις μπήκε από το παράθυρο. Βέβαια επί του παρόντος δεν ξέρω αν θα ήθελα να είμαι ο άνθρωπος στο δωμάτιο ή η χρυσόμυγα, γιατί όπως το έθεσε καλύτερα ο Διονύσιος Σολωμός «κάλλιο να ήμουνα μαμούνι!».

Νάνα Σαχίνη

Κάθομαι στο τραπέζι, στους αγκώνες. Κοιτάζω μέσα από οθόνη κινητού (βλέπω και επικοινωνώ όλο και πιο συχνά μέσω της οθόνης). Παράθυρο με θέα στην πόλη δεξιά. Γραφείο αριστερά. Μπροστά (μου) στο βάθος  βιβλιοθήκη – ανοιχτός κόσμος: αναμνηστικά ταξιδιών, φωτογραφίες (μας), δώρα φίλων. Πάνω στο τραπέζι. Από πίσω προς τα εμπρός. Mαρκαδόροι, ζωγραφιές, πινέλα, μπλοκ, ακουαρέλες (της, μου, μας), βιβλία (μου, του, μας): Stigmata/Cixous, When the sick rule the world/Bellamie, Μάγισσες, Μαίες, Νοσοκόμες/B.Ehrenreich-D.English, Εκ του Φυσικού/Sebald, Globes/Sloterdijk, Louise Bourgeois. Βάζο με λουλούδια μαζεμένα χθες στη Μετακίνηση 6 στο Λυκαβηττό. Τουβλάκια (της). Το πορσελάνινο γλυπτό (μου) που ψήθηκε και το πήρα στα χέρια (μου) 4 Μαρτίου – υπενθύμιση -, λίγο πριν ξεκινήσει η καραντίνα. Καφές ελληνικός (με ολίγη – συνήθεια πρόσφατη, γλυκιά). Πώς να συρρικνώσεις τη ζωή σε ένα τραπέζι; Oλα τα σημαντικά (μου) προσπαθούν να χωρέσουν εκεί. Οικογένεια, τέχνη, ζωή. Διερεύνηση εαυτού και των άλλων μέσα σ’ έναν έγκλειστο κόσμο. Ο καλλιτέχνης (και αυτός) πάσχει, εξοργίζεται, ανησυχεί, μελαγχολεί. Μετάβαση. Υπέρβαση; Ξεπέρασέ τα για να δημιουργήσεις! Η απομόνωση προκαλεί πνευματική ασφυξία; Τα χαρτιά γεμάτα θόρυβο αυτές τις μέρες. Ενίοτε φόρμες, χρώμα, αισθήσεις, περιεχόμενο (νόημα;). Κλικ! Αυτό το τραπέζι παρηγοριά, παιχνίδι, απόλαυση, δημιουργία, ποίηση, επικοινωνία (μου, της, του, μας). Στα τραπέζια ΜΑΣ!

Ειρήνη Καραγιαννοπούλου

Η βιβλιοθήκη μου, όχι τόσο για τα βιβλία που έχω διαβάσει, όσο για εκείνα τα άλλα, τα αδιάβαστα. Κάθε ένα από αυτά φέρει το ενδεχόμενο μιας νέας εξερεύνησης. Αυτές τις μέρες δυσκολεύομαι να ξεκινήσω ένα βιβλίο, για τον ίδιο λόγο που ένας φίλος δυσκολεύεται ν’ ανοίξει ένα μπουκάλι οινόπνευμα: από φόβο μήπως μετά δεν έχει. Δεν θέλω να χαθεί η ελπίδα της απόδρασης που υπόσχεται η ανάγνωση.

Παναγιώτης Λουκάς

Ο προηγούμενος ένοικος του εργαστηρίου όπου δουλεύω έφτιαχνε γύψινες διακοσμήσεις. Φεύγοντας άφησε πίσω του αυτή τη ροζέτα στο ταβάνι σαν υπογραφή. Δεν ξέρω αν γνώριζε το Εμβατήριο πένθιμο και κατακόρυφο του Καρυωτάκη αλλά τείνω να πιστέψω ότι το ήξερε και την έβαλε επίτηδες στο ταπεινό ταβάνι του κοινού μας ημιυπόγειου με τις daylight λάμπες φθορισμού για να με εμπαίξει. Ισως μάλιστα και να ήξερε ότι είναι το μόνο ποίημα του Καρυωτάκη που εμφανίζεται με κάθε ευκαιρία μπροστά μου σαν συγκυρία που κρύβει τις προθέσεις της. Ετσι πλέον δεν χρειάζεται να περιμένω την εκάστοτε τυχάρπαστη περίσταση για να μου υπενθυμίσει την Ταπεινή τέχνη χωρίς ύφος, μου αρκεί να προσπαθήσω να κοιτάξω ψηλά μέχρι να δω το ταβάνι. Αλλά δεν ξέρω μετά από όλα αυτά αν η ροζέτα μου θυμίζει τον άτυχο ποιητή ή τον άγνωστο γυψαδόρο με τα αδιάφορα άσπρα του ποιήματα. Ή αν απλά είναι εκεί γιατί όποτε ξεχνάω τι δουλειά έχω εγώ εδώ μου δίνει τουλάχιστον την παρηγοριά πως «Ετσι, με πλαίσιο γύρω το ταβάνι, πολύ θ’ αρέσω».