«Ομόλογο για την Ευρωπαϊκή Αναγέννηση»

Μια ομάδα οικονομολόγων από επτά ευρωπαϊκές χώρες (Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ολλανδία, Ελβετία και Βρετανία) συνέταξε πριν από μία εβδομάδα μια έκκληση για την έκδοση ενός ειδικού ευρωομολόγου, το οποίο αποκαλεί «Ομόλογο για την Ευρωπαϊκή Αναγέννηση», για να χρηματοδοτήσει δράσεις αντιμετώπισης της πανδημίας σε όλες τις πληττόμενες χώρες. Από την Ελλάδα συμμετείχε στη σύνταξη του κειμένου ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Νίκος Χριστοδουλάκης.

Το κείμενο έχει τη μορφή ανοιχτής επιστολής προς τους προέδρους των ευρωπαϊκών θεσμών, τους επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων των χωρών – μελών. Ηδη έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 1.700 υπογραφές, κυρίως οικονομολόγων αλλά και από άλλους χώρους, από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Από τη χώρα μας έχουν συγκεντρωθεί 135 υπογραφές από καθηγητές και ερευνητές Οικονομικών από σχεδόν όλα τα ελληνικά πανεπιστήμια και από διάφορους άλλους επαγγελματικούς χώρους.

Οι οικονομολόγοι προτείνουν επτά μέτρα προκειμένου να ενισχυθούν τα υγειονομικά συστήματα, οι οικογένειες, τα άτομα και οι επιχειρήσεις σε όλη την Ευρώπη απέναντι στην «πιο σοβαρή παγκόσμια υγειονομική και οικονομική διαταραχή που πλήττει όλον τον κόσμο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Διάθεση πόρων στα υγειονομικά συστήματα για να μπορέσουν να θεραπεύσουν τους ασθενείς που έχουν προσβληθεί από τον ιό και να αποτρέψουν νέα κρούσματα. Παροχή προσωρινών βοηθημάτων ανεργίας σε όλους τους εργαζομένους που θα χάσουν τις δουλειές τους. Υποβοήθηση οικογενειών και νέων, ηλικιωμένων και ανθρώπων με αναπηρία να καλύψουν τις πρόσθετες ανάγκες τους που προκύπτουν ως αποτέλεσμα της κρίσης. Παροχή επιδοτήσεων και χρηματικής βοήθειας σε επιχειρήσεις που είναι υποχρεωμένες να σταματήσουν ή να μειώσουν την παραγωγή τους. Χρηματοδότηση του εκπαιδευτικού συστήματος για να υλοποιήσει προγράμματα εκπαίδευσης εξ αποστάσεως. Χρηματοδότηση λειτουργιών μη κυβερνητικών οργανώσεων για να ασκήσουν τον ρόλο τους της κοινωνικής υποστήριξης. Χρηματοδότηση ενός πανευρωπαϊκού προγράμματος για υποδομές και περιβαλλοντικές δράσεις ικανές να επανενεργοποιήσουν με βιώσιμο τρόπο την ευρωπαϊκή οικονομία.

«Αντιμετωπίζουμε μια, χωρίς προηγούμενο, πρόκληση για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, χρειαζόμαστε μια, χωρίς προηγούμενο, στρατηγική για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ενωσης», επισημαίνουν οι οικονομολόγοι. «Συνεπώς, ενώνουμε τις δυνάμεις μας για να ενθαρρύνουμε την Ευρωπαϊκή Ενωση να κάνει ό,τι χρειαστεί (“whatever it takes”) για να καταπολεμήσει την πανδημία, να ανακουφίσει τον πόνο των πολιτών και να υποστηρίξει την οικονομία σε όλες τις χώρες, αναλαμβάνοντας έναν ενεργό ρόλο στη χρηματοδότηση, τον συντονισμό και την υλοποίηση των αναγκαίων μέτρων». Οι αναγκαίοι πόροι για την απάντηση στις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που πλήττουν όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, συνεχίζουν, πρέπει να συγκεντρωθούν σε ένα κοινό, κεντρικό Ταμείο, με την ευθύνη των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ενωσης (π.χ. της Ευρωπαϊκής Επιτροπής), με την αποφυγή μιας αύξησης του δημόσιου χρέους κάθε χώρας σε μη διατηρήσιμα επίπεδα. Κάθε χώρα – μέλος μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτό το Ταμείο με βάση τεκμηριωμένες ανάγκες και συνεκτικά σχέδια που θα συμφωνηθούν με τον προαναφερόμενο θεσμό (π.χ. την Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Σε περίπτωση δυσκολιών στη λήψη μιας απόφασης, οι πόροι θα μπορούσαν να διανεμηθούν στις χώρες – μέλη κατ’ αναλογία του πληθυσμού τους.

Τα «Ομόλογα για την Ευρωπαϊκή Αναγέννηση» που προτείνουν οι επτά οικονομολόγοι μπορούν να καλυφθούν από κάποια κοινή δημοσιονομική στήριξη ή από άλλα δημοσιονομικά εργαλεία που θα δημιουργηθούν ad hoc, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο φόβος του ηθικού κινδύνου δεν μπορεί να παίξει ρόλο υπό τις παρούσες συνθήκες. Αυτό το νέο κοινό χρέος δεν συνεπάγεται καμία αμοιβαία υποχρέωση υφιστάμενων κρατικών δανείων, αλλά θα αφορά μόνο τα έξοδα που απαιτούνται για την αντιμετώπιση του τεράστιου κοινού σοκ που πλήττει όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.