Διεθνοποιώντας την κρίση

Καθώς εξαπλώθηκε από τη μια χώρα στην άλλη, ο νέος κορωνοϊός δεν έδωσε καμία σημασία σε σύνορα. Ούτε οι επακόλουθες οικονομικές συνέπειές του. Οπως είναι προφανές από την αρχή, η πανδημία του COVID-19 είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα που απαιτεί μια παγκόσμια λύση.

Πρώτον, πρέπει να χρησιμοποιηθούν πλήρως τα ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα λεγόμενα SDR, μια μορφή «παγκόσμιων χρημάτων» που το ίδρυμα εξουσιοδοτήθηκε να δημιουργήσει κατά την ίδρυσή του. Τα SDR αποτελούν βασικό στοιχείο της διεθνούς νομισματικής τάξης που υποστήριξε ο Τζον Κέινς κατά τη διάσκεψη του Bretton Woods το 1944.

Η ιδέα είναι ότι, επειδή όλες οι χώρες προφανώς θέλουν να προστατεύσουν τους πολίτες και τις οικονομίες τους κατά τη διάρκεια κρίσεων, πρέπει να υπάρχει ένα εργαλείο για την παροχή βοήθειας στις χώρες με τις μεγαλύτερες ανάγκες, χωρίς να απαιτείται να πληγούν οι εθνικοί προϋπολογισμοί.

Θα ήταν ακόμη καλύτερο οι προηγμένες οικονομίες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, να δωρίσουν ή να δανειοδοτήσουν (με ευνοϊκούς όρους) τα STD τους σε ένα ειδικό ταμείο για τη βοήθεια των φτωχότερων χωρών. Οι χώρες που παρέχουν αυτή τη βοήθεια θα πληρούν όρους, ειδικότερα, ότι τα χρήματα δεν πρόκειται να διασώσουν πιστωτές.

Είναι επίσης σημαντικό να βοηθήσουν οι χώρες-πιστωτές, ανακοινώνοντας την παύση στην εξυπηρέτηση χρέους αναπτυσσόμενων και αναδυόμενων οικονομιών. Γιατί πρέπει να επιτραπεί στους πιστωτές να συνεχίσουν να αυξάνουν τις αποδόσεις τους, ειδικά όταν τα επιτόκια που χρεώνουν θα πρέπει να έχουν ήδη δημιουργήσει ένα επαρκές περιθώριο κινδύνου;

Φυσικά, θα ήταν καλύτερα να είχαμε έναν θεσμοθετημένο μηχανισμό για την αναδιάρθρωση του κρατικού χρέους. Η διεθνής κοινότητα προσπάθησε να το επιτύχει αυτό το 2015, όταν η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε μια σειρά κοινών αρχών με συντριπτική υποστήριξη. Δυστυχώς, στο πλαίσιο αυτό δεν υπήρχε η απαραίτητη συμμετοχή από τις βασικές χώρες-πιστωτές. Είναι ίσως πολύ αργά για να δημιουργηθεί ένα τέτοιο σύστημα που θα χρησιμοποιηθεί τώρα στην παρούσα κρίση. Ωστόσο, αναπόφευκτα θα υπάρξουν περισσότερες κρίσεις, πράγμα που σημαίνει ότι η αναδιάρθρωση των κρατικών χρεών θα πρέπει να εξεταστεί μετά την πανδημία. Οπως είπε ο βρετανός ποιητής Τζον Ντον, «κανείς άνθρωπος δεν είναι νησί» – ούτε καμία χώρα όπως μας έδειξε η κρίση του COVID-19. Θα ήταν καλό εάν η διεθνής κοινότητα σταματούσε να εθελοτυφλεί.

Ο Τζόσεφ Στίγκλιτζ είναι νομπελίστας στα οικονομικά, καθηγητής στο Columbia University και επικεφαλής οικονομολόγος στο Roosevelt Institute