Η παράλληλη απειλή

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν ξέρουμε – ακριβέστερα, που νομίζουμε ότι ξέρουμε, με την έννοια ότι είναι ακριβώς αντίθετα από εκείνα που θεωρούσαμε σωστά και λειτουργικά. Ο κορωνοϊός έχει αναδείξει αρκετά από αυτά, δημιουργώντας μια νέα εικόνα και ως προς τη μαζική αντίδραση. Για παράδειγμα, οι περισσότεροι – κυρίως οι ηλικιωμένοι και οι «εμιγκρέδες» της Αθήνας ή των άλλων μεγάλων αστικών κέντρων με πατρικό ή εξοχικό στην απομόνωση ενός χωριού – θεωρούσαν ότι η διαφυγή από το διαμέρισμα στην πόλη μπορεί να είναι σωτήρια. Το ζήσαμε ως συλλογική αντίδραση προ δύο εβδομάδων, όταν μερικές χιλιάδες συνωστίζονταν στα διόδια ή στα λιμάνια, περιμένοντας την ακτοπλοϊκή γραμμή. Το είχαν ζήσει νωρίτερα στην Ιταλία, όταν εκατοντάδες χιλιάδες επιχείρησαν να μετακινηθούν από τον βιομηχανικό Βορρά, που σάρωνε ο ιός, στον ασφαλή πατρογονικό Νότο. Στην πραγματικότητα, το μόνο που κατάφεραν ήταν να διασπείρουν τον ύπουλο Covid-19 σε όλη τη χώρα, βάζοντας σε μια μεγάλη δοκιμασία και τη μικρότερη απομονωμένη κοινότητα.

Από ιατρικής πλευράς, αυτό – η μεγάλη διασπορά – είναι ένα μόνο πρόβλημα που προκύπτει από τις «εκστρατείες σωτηρίας». Σχεδόν συνωμοτικά γιατροί κάθε ειδικότητας συμβουλεύουν αυτές τις μέρες να παραμείνουν οι ηλικιωμένοι της πόλης μακριά από τα χωριά τους και για λόγους που έχουν να κάνουν με τις δυνατότητες περίθαλψης. «Δυστυχώς, εάν φύγουν για το χωριό και συμβεί οτιδήποτε, θα είναι μόνοι τους… Και δύσκολα θα μπορέσετε να έρθετε σε επαφή μαζί τους», είναι η οδηγία που μεταφέρουν ψιθυρίζοντας, για να μη θεωρούν ότι υπονομεύουν το σύστημα υγείας, καθώς διαχωρίζουν το επίπεδο στην παροχή υπηρεσιών υγείας στον αστικό ιστό σε σχέση με την ιατρική φροντίδα στην περιφέρεια. Για έναν αόρατο εχθρό που ακόμη δείχνει ανίκητος, ωστόσο, είναι ξεκάθαρο ότι τα όπλα δεν περισσεύουν στις μικρές κοινότητες. Μπορεί στα μεγάλα νοσοκομεία της πρωτεύουσας να μετακινούνται από δεκαετίες ασθενείς για μια επέμβαση σκωληκοειδίτιδας, αλλά σε μια πανδημία που απαιτεί κινητοποίηση με Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και διασωληνώσεις, η κατάσταση περιπλέκεται.

Μια άλλη διάσταση που ήδη αναδεικνύεται στις συνάξεις φοβισμένων γιατρών έχει να κάνει με τους υπόλοιπους ασθενείς. Ο κορωνοϊός έχει αλλάξει τα δεδομένα, αλλά η καθημερινότητα που ζούσαν μέχρι πρότινος ο ιατρικός κόσμος και τα νοσοκομεία δεν έχει διαγραφεί. Την ώρα που σχεδόν όλο το βάρος του συστήματος υγείας έχει πέσει στην αντιμετώπιση της πανδημίας, ελλοχεύει ένας παράλληλος κίνδυνος που μπορεί να οδηγήσει σε μια αυξητική τάση θανάτων από άλλες αιτίες. Καρδιοπάθειες, ογκολογικά περιστατικά, τροχαία έδιναν και εξακολουθούν να δίνουν τον τόνο στους θαλάμους νοσηλείας και στα χειρουργεία. Ο κίνδυνος μιας παρατεταμένης υγειονομικής κρίσης που ξεκίνησε από την πανδημία του Covid-19 είναι υπαρκτός – εφόσον ο νέος ιός βγει εκτός ελέγχου. Και γι’ αυτό, το μόνο αντίδοτο που υπάρχει προσώρας είναι η δική μας στάση και υπευθυνότητα, έστω και εάν η συνταγή της κοινωνικής απόστασης αποτελεί μια παραδοξότητα για τις ανθρώπινες κοινωνίες.

Εάν, στο τέλος της δύσκολης μέρας, η μεγάλη δοκιμασία του κορωνοϊού μπορεί να αποτελέσει και μια ευκαιρία για αλλαγή συμπεριφοράς και ένα νέο βλέμμα για τη ζωή και την εικόνα της κοινωνίας μας, είναι περισσότερο από βέβαιο ότι αποτελεί ήδη και ένα μεγάλο κίνητρο για ένα νέο και σύγχρονο σύστημα υγείας, δομημένο σε μια διαφορετική βάση. Στον επόμενο ιό δεν μπορούμε να είμαστε απροετοίμαστοι.