«Αν δεν συναντούσα τον Βογιατζή, τώρα θα έκανα κάτι άλλο»

Ποιες δραστηριότητές σας ακυρώθηκαν λόγω της καραντίνας;

Κάναμε τα τελευταία γυρίσματα, τα οποία διεκόπησαν, για το «Κόκκινο ποτάμι» καθώς επίσης και το μιούζικαλ «Σικάγο», το οποίο παρουσιαζόταν στο Θέατρο Ολύμπια – Μαρία Κάλλας στην παλιά Λυρική Σκηνή. Στις 28 Απριλίου ήταν προγραμματισμένη και η πρεμιέρα για την παράσταση «This is not Romeo & Juliet» (σ.σ.: εκείνος και η Ελλη Τρίγγου στους ομώνυμους ρόλους) με την ομάδα Momentus. Ολα αυτά βέβαια πάγωσαν.

Αλλαξε και δική σας η καθημερινότητα όπως όλων;

Ασφαλώς, δεν διαφέρω από τους άλλους. Διαταράχθηκαν τα πάντα. Μέχρι να βρούμε τον ρυθμό της νέας ρουτίνας μας πέρασαν μέρες. Ανήκω κι εγώ σε εκείνους που μπορεί να έπαιρναν πρωινό το βράδυ γιατί ο χρόνος άρχισε να μετρά για όλους διαφορετικά αφού είμαστε σχεδόν 24 ώρες μέσα στο σπίτι.

Ποιες ήταν οι πρώτες σκέψεις που κάνατε;

Η φύση μάς έστειλε σπίτι μας – και στη φύση δεν υπάρχει ρομαντισμός. Η φύση θυμώνει και τώρα θύμωσε. Ευλογημένοι να είναι οι γενναίοι μας νεκροί, προσεύχομαι για τις ψυχές τους. Ειλικρινά λυπάμαι πολύ για τις οικογένειές τους. Τώρα αρρωστήσαμε. Οφείλουμε να συμμετάσχουμε σε αυτό που δημιουργήσαμε. Είναι δύσκολο να εγκαταλείψουμε τις αυταπάτες μας.

Απαισιόδοξες σκέψεις.

Καθόλου. Απλώς οφείλουμε να δούμε την πραγματικότητα χωρίς να χάνουμε την ελπίδα. Το τελευταίο που θα αποκατασταθεί ύστερα από όλο αυτό θα είναι το θέατρο. Τώρα δεν χρειάζονται τόσες λέξεις, είναι περίοδος σιωπής. «Είναι πολύ αργά τώρα. Θα ‘ναι πάντα πολύ αργά. Ευτυχώς» όπως λέει και ο ΑλμπέρΚαμί.

Πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε, λέτε, τα πάντα. Η τέχνη θα φτιάξει ένα νέο συντακτικό;

Βιώνουμε μια αναγκαστική αδράνεια ίσως. Μια επιτακτική επιβράδυνση. Ισως αυτή η αδράνεια να είναι μια εκκόλαψη. Ισως προκύψει μια νέα Μούσα, να ήρθε η ώρα να γεννηθούν καινούργιες αξίες ή να ξαναπάρουν τη θέση τους όσες σκόπιμα απαξιώθηκαν. Υστερα από αυτή τη χρόνια πνευματική ένδεια του πολιτισμού και της εποχής μας, ίσως όλο αυτό γεννήσει ανθρώπους παθιασμένους και θαυμαστές της ζωής, που θα υπερασπιστούν επιτέλους την αξία τού να «ζει κανείς…», αλλά και το «… πώς να ζει».

Εσείς πώς θα τοποθετηθείτε σε αυτό το νέο περιβάλλον που θα δημιουργηθεί;

Εχει ενδιαφέρον αυτή τη στιγμή να μιλάμε για τον εαυτό μας; Τον άνθρωπο σήμερα το μόνο που τον απασχολεί είναι από πού θα αγκιστρωθεί. Εκτός από τις ιατρικές οδηγίες, από ποια «φώτα» – είναι ο λόγος του Ευριπίδη, του Σοφοκλή, του Ελύτη; Είναι ένας καρδιακός φίλος; Ενας νέος έρωτας; Ποια προσευχή μπορεί σήμερα να θεραπεύσει τις σκιές του ανθρώπου; Ποιο τραγούδι; Θα γραφτούν καινούργια θεατρικά έργα; Θα παίζουμε διαφορετικά; Θα μιλάμε διαφορετικά μεταξύ μας;

Ο δικός σας φόβος ποιος είναι;

Με κάθε κίνδυνο που εμφανίζεται, πυροδοτούνται άλλα πράγματα μέσα μας. Αυτή τη στιγμή έχει ανάψει ο προβολέας της πανανθρώπινης κρίσης. Το ζήτημα είναι να μη μεγαλώσουν οι σκιές μέσα μας. Αυτό που συμβαίνει θα υποδαυλίσει τις φοβίες μας.

Τι είναι καίριο αυτή τη στιγμή;

Ο Μπέκετ θα είναι πιο επίκαιρος από ποτέ;… Πάλι; Αραγε ήταν ποτέ κανείς καίριος, ήταν ποτέ κανείς «έγκαιρος…»; Εύχομαι να μην είναι το «τέλος του παιχνιδιού» ο προάγγελος της εποχής μας.

Ανακαλείτε αυτές τις μέρες τους λόγους που σας οδήγησαν σε αυτή την επαγγελματική επιλογή;

Το βέβαιο είναι ότι αυτό που μου αποκαλύφθηκε είναι η συνεχόμενη όρεξη για πνευματική καλλιέργεια. Για μένα είναι ένα μέσο γενναιοδωρίας και γενναιοψυχίας προς τον άλλον. Αλλωστε πάντα οι άλλοι, οι συνοδοιπόροι, ήταν εκείνοι που με κράτησαν στις δύσκολες στιγμές. Πιστεύω στους ανθρώπους, στην επαφή, στη συνάντηση και σε ό,τι ωραίο και ευγενές μπορεί να δημιουργηθεί μέσα από αυτό.

Το καταφύγιο του θεάτρου δίνει την ευκαιρία τέτοιων συναντήσεων. Νιώθετε δικαιωμένος σε αυτή τη διαδρομή;

Ποτέ δεν ήθελα να ξεφύγω από κάτι… Το θέατρο δεν το «χρησιμοποίησα» ποτέ ως διέξοδο. Ισα ίσα για μένα είναι ένας τόπος από τον οποίο δεν ξεφεύγεις! Αυτό δυναμώνει την όρεξή μου να βουτάω στη ζωή. Το θέατρο το αξιοποιώ ως ένα εργαστήριο μελέτης, το κάνω για να το μάθω, να το κατανοήσω, να μας κατανοήσω.

Σκεφτόσασταν πάντα έτσι;

Φυσικά και δεν ήμουν πάντα έτσι. Αλλωστε δεν γνώριζα αν ήθελα να μείνω στον κόσμο του θεάτρου. Να γίνει δηλαδή αυτό το επάγγελμά μου. Βρισκόμουν στο τρίτο έτος του Εθνικού και αμφιταλαντευόμουν αν θα συνέχιζα. Και δυο – τρία χρόνια μετά την αποφοίτησή μου δεν ήμουν βέβαιος ότι θέλω να ζω από την υποκριτική τέχνη.

Δεν ήταν όνειρό σας πάντα να γίνετε ηθοποιός; Κάπου διάβασα να λέτε ότι σας πίεσαν οι γονείς σας.

Το είπα ως αστείο γιατί εκείνο που συνήθως ακούμε είναι οι δύσκολες σχέσεις των ηθοποιών με τους γονείς τους μετά την επαγγελματική επιλογή τους. Δεν έχω ακούσει κάποιον να λέει ότι τον στήριξαν, αντίθετα μπορεί εξαιτίας αυτής της επιλογής να κάνουν χρόνια να μιλήσουν. Στη δική μου περίπτωση τα πράγματα ήταν ομαλά. Είχα πάντα ενδιαφέρον για τις τέχνες και όταν αποφάσισα να δώσω εξετάσεις στο Εθνικό Θέατρο οι γονείς μου σεβάστηκαν την επιλογή μου. Δεν συνέβησαν ακραία πράγματα σαν αυτά που ακούμε.

Δεν υπάρχει κάποιο τραύμα;

Που να συνδέεται με όλο αυτό που συζητάμε, όχι. Αλλωστε πιστεύω ότι υπάρχει ένα κοινό τραύμα που κουβαλάμε όλοι. Ανάλογα με τη θέση, τα βιώματα και τις εμπειρίες το εκφράζει ο καθένας ή το σκεπάζει. Το ιδανικό θα ήταν όλοι να επιλέγαμε να δημιουργήσουμε και να συντονιστούμε με τους άλλους γύρω μας – με αυτούς που μοιραζόμαστε τον ίδιο κόσμο δηλαδή – κατά τέτοιον τρόπο που θα επουλώνονταν τα τραύματά μας. Θεωρώ ότι μέσα από αυτή την ίαση των πληγών θα αναδυόταν κάτι πιο όμορφο, πιο διαυγές. Αλλά στην ιστορία του σύγχρονου πολιτισμού δεν έχει βρει ακόμη χώρο το φως. Εξαιρώ βέβαια όσες ακτίνες φτάνουν από τα σπουδαία κείμενα που έχουμε ως παρακαταθήκη.

Τι είναι εκείνο που σας έπεισε ότι αξίζει να μείνετε στον κόσμο του θεάτρου;

Ο άνθρωπος που συνάντησα και έδιωξε οιονδήποτε ενδοιασμό και φόβο κρατούσα μέσα μου. Φώτισε αξίες, ιδανικά, οράματα, αλλά και τον τρόπο που αξίζει να βρίσκεται κανείς στη σκηνή και να μεταφέρει τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες του.

Ποιος είναι αυτός;

Ο Λευτέρης Βογιατζής. Αν δεν τον συναντούσα ίσως τώρα να έκανα κάτι άλλο. Ημουν απόλυτος στο πώς ήθελα να κάνω αυτή την τέχνη. Ο Λευτέρης με κράτησε, μου πρόσφερε, αν θέλεις, ό,τι χρειαζόμουν για να κρατηθώ και να συνεχίσω. Φυσικά δεν αναφέρομαι στις τεχνικές και σε ό,τι έχει να κάνει με αυτό που παρουσιαζόταν στη σκηνή που ήταν φυσικά υπέροχο. Αλλωστε ό,τι παρήγε ήταν αποτέλεσμα της κοσμοθεωρίας που είχε, της φιλοσοφίας που ανέπτυξε με γερές, στέρεες βάσεις από τους δασκάλους που μελέτησε.

Τι σας γοήτευε περισσότερο σε εκείνον;

Τον απασχολούσε το χθες, το αύριο, αλλά κυρίως το σήμερα. Τον ενδιέφερε αυτό που θα άρθρωνε πάνω στη σκηνή – μέσα από το έργο που επέλεγε – να αποτυπώνει τις σκέψεις του, την αγωνία του, τον προβληματισμό του. Επεδίωκε να συνομιλεί με το σήμερα, το τώρα. Ηθελε τον κόσμο που έπλαθε να τον μοιράζεται. Εμαθα από εκείνον ότι μόνο έτσι αξίζει να κάνει κανείς θέατρο.

Τι θυμάστε πιο έντονα;

Τι ατελείωτες συζητήσεις που κάναμε, τις ταινίες που βλέπαμε, τα βιβλία που διαβάζαμε πριν καταπιαστούμε με το έργο που είχε επιλέξει. Ηταν μια διαδικασία που σε έκανε να εμπλακείς ουσιαστικά με ό,τι έπρεπε να φέρεις στη σκηνή. Θυμάμαι όμως τη φράση που μου επαναλάμβανε συχνά: «Να χαμογελάς συχνά, με τα μάτια». Αυτό το «χαμόγελο» διαπερνούσε την όλη του τη δημιουργία και είναι η μεγάλη του παρακαταθήκη.