Κράτος που αξίζει {LF}να εμπιστεύεται ο πολίτης

Η διαχείριση της υγειονομικής κρίσης ανέδειξε ένα όχι αυτονόητο για τα ελληνικά δεδομένα βασικό δίπολο: συντονισμένη διακυβέρνηση και συνεκτική κοινωνία.

Η συντονισμένη διακυβέρνηση στηρίχθηκε εν πολλοίς στον εγκατεστημένο μηχανισμό παρακολούθησης και συντονισμού του κυβερνητικού έργου και περιέλαβε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Πρώτον, κεντρική διαχείριση. Αποδείχθηκε περίτρανα ότι στις κρίσεις η ανάγκη επιτελικού συντονισμού, όπως και ισχυρής ηγεσίας, είναι αναγκαία για να αποφεύγονται αυτενέργειες. Παράλληλα, αναβαθμίστηκε η δομή της πολιτικής προστασίας, ώστε να υπάρχει ενιαίο επιχειρησιακό κέντρο. Δεύτερον, πολιτική βάσει δεδομένων. Η Κυβέρνηση όχι μόνο ακολούθησε πιστά τις οδηγίες των ειδικών και των στοιχείων που αυτοί συνέφεραν σε καθημερινή βάση αλλά και τους έδωσε τα μέσα και την αναγκαία πολιτική κάλυψη. Τρίτον, διαφάνεια και ενημέρωση. Από την πρώτη στιγμή που ενέσκηψε το πρόβλημα υπήρχε τακτική ενημέρωση του κοινού σε συγκεκριμένη ώρα (και πάντοτε με ακρίβεια), ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν την αλήθεια για να ελέγχεται η ασύμμετρη, ιδίως διαδικτυακή, πληροφορία, σε συνδυασμό με πολύπλευρη προβολή κοινωνικών μηνυμάτων με κάθε μέσο. Τέταρτον, στρατηγικό σχέδιο. Η έγκαιρη κατάρτιση ειδικού σχεδίου δράσης με επιμέρους στάδια και πρωτόκολλα, αναλόγως της προϊούσας έξαρσης της επιδημίας, επέτρεψε γρήγορα αντανακλαστικά στο πεδίο της πρόληψης με εμπροσθοβαρείς πολιτικές και έγκαιρη προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού. Στο διάστημα αυτό, με φροντίδα του υπουργείου Υγείας, αυξήθηκαν κατά 25% οι μονάδες εντατικής θεραπείας, προσλήφθηκαν 2.000 ιατροί και νοσηλευτές και υπήρξε προμήθεια αναγκαίων ιατρικών αναλώσιμων, μέσα σε ένα περιβάλλον καθημερινής διπλωματικής μάχης, αφού όλος ο πλανήτης αναζητεί εν πολλοίς τα ίδια υλικά. Πέμπτον, διεθνής στήριξη. Η Κυβέρνηση κεφαλαιοποίησε στο έπακρον τη σοβαρότητα και τη δυναμική που αναπτύχθηκε τους τελευταίους μήνες, ώστε να ενταχθεί σε όλα τα ευρωπαϊκά προγράμματα διαχείρισης της κρίσης: χαλάρωση των υψηλότατων δημοσιονομικών στόχων για τους οποίους είχαμε δεσμευτεί ως χώρα, εξαίρεση των δαπανών για την υγεία (αλλά και τη μετανάστευση) και συμπερίληψη της χώρας για πρώτη φορά στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Για όσους, αφελώς, ισχυρίζονται ότι οι κατακτήσεις αυτές ήταν αυτονόητες, ας ανατρέξουν στα χρόνια των περήφανων διαπραγματεύσεων και των συνεχών πολιτικών κυβιστήσεων. Ολα αυτά εμπέδωσαν την εικόνα ενός σοβαρού κράτους – πιο συντεταγμένου ακόμη και από τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές δυνάμεις: ποιος θα φανταζόταν ότι πλήθος πολιτών από τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία ή την Αγγλία θα θεωρούσαν τις μέρες αυτές πιο οργανωμένο καταφύγιο την Ελλάδα!

Η συνεκτική κοινωνία αναφέρεται στη συσπείρωση που δημιουργήθηκε γύρω από την απειλή της μείζονος υγειονομικής κρίσης. Πρώτον, η κοινωνία σε πολύ μεγάλο ποσοστό ανταποκρίθηκε στα μέτρα που επιβλήθηκαν. Ο λόγος δεν ήταν, πιστεύω, ο φόβος αλλά η πειθώ των μέτρων και ο τρόπος που εξηγήθηκαν στο ευρύ κοινό: τις πρώτες 48 ώρες εφαρμογής του περιορισμού κίνησης εστάλησαν 3 εκατομμύρια γραπτά αιτήματα μέσω κινητών τηλεφώνων στο 13033. Δεύτερον, υπήρξε μια πράγματι συγκινητική ανταπόκριση στην πρόσκληση για κοινωνική συστράτευση. Μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων, ιδρυμάτων και φορέων συνέβαλε σημαντικά ποσά, ενώ σε τρία 24ωρα εγγράφηκαν στην πλατφόρμα ethelontes.gov.gr 8.500 εθελοντές. Τρίτον, καταγράφεται ομόθυμη ταύτιση ως προς την πρωταρχία που δόθηκε στην ανθρώπινη ζωή έναντι του δημοσιονομικού κόστους. Ολοι αντιλαμβανόμαστε ότι θα υπάρξει μεγάλη επιβράδυνση της οικονομίας και θα πρέπει να υπάρξει μια δίκαιη κατανομή του βάρους αυτού. Θα πρέπει την επόμενη μέρα να είμαστε υγιείς και να έχουμε διατηρήσει μια κρίσιμη μάζα δημοσιονομικού χώρου, ώστε να μη διακινδυνεύσουμε νέες περιπέτειες για τη χώρα.

Αυτό που προέκυψε είναι η εικόνα ενός κράτους που αξίζει να εμπιστεύεται ο πολίτης. Σήμερα, για τη διαχείριση μεγάλων κρίσεων, όπως είναι η φύλαξη των συνόρων και η πρόληψη στην επέκταση της νόσου. Αύριο, για μια σύγχρονη διοίκηση που η κρίση έφερε – με σκληρή δουλειά – πιο σύντομα: τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, την ηλεκτρονική τάξη, την ενίσχυση του συστήματος υγείας. Παραμένει να κεφαλαιοποιήσουμε τα κέρδη αυτά: κανένας εφησυχασμός στην υγεία και καμία διολίσθηση στην αλόγιστη πλειοδοσία παροχών.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είναι υπουργός Επικρατείας