Η εφαρμογή που θα παρακολουθεί τον κορωνοϊό (αλλά και εμάς)

Το υπουργείο Υγείας του Ισραήλ ανακοίνωσε την Κυριακή μια νέα εφαρμογή για τα smartphones που θα συμβάλει στο να περιορισθεί η μετάδοση του κορωνοϊού – οι χρήστες θα γνωρίζουν εάν συναντήθηκαν με κάποιο διαγνωσμένο κρούσμα του ιού. Ο ρώσος πρωθυπουργός Μιχαήλ Μισούστιν έδωσε χθες εντολή στις Aρχές να αναπτύξουν μέσα σε πέντε ημέρες ένα παρόμοιο σύστημα παρακολούθησης ατόμων που έχουν έρθει σε επαφή με κρούσμα κορωνοϊού, μέσω εφαρμογής γεω-εντοπισμού στα κινητά τηλέφωνα. Oλο και περισσότερες εφαρμογές δημιουργούνται για την παρακολούθηση του ιού – όμως ταυτόχρονα οι εφαρμογές αυτές παρακολουθούν και εμάς.

Η ισραηλινή εφαρμογή λέγεται Hamagen (Ασπίδα) και αποκαλύπτει εάν ο χρήστης τις προηγούμενες 14 ημέρες ήρθε σε κοντινή επαφή με κάποιον που είχε τότε ή αργότερα διαγνωστεί με τον ιό. Αφότου ο χρήστης εγκαταστήσει την εφαρμογή, παρακολουθεί τις κινήσεις του και τις συγκρίνει με τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας για τα πιθανά μέρη στα οποία βρίσκονταν διαγνωσμένα κρούσματα. Εάν η εφαρμογή βρει ταύτιση – ότι ο χρήστης βρισκόταν στο ίδιο σημείο την ίδια στιγμή – συνδέει το κινητό του χρήστη με την ιστοσελίδα του υπουργείου για πληροφορίες σχετικά με τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει. Το υπουργείο διαβεβαιώνει ότι δεν θα συλλέγονται τα στοιχεία, όμως το μέτρο αυτό έρχεται μόλις μία εβδομάδα μετά την έγκριση ενός άλλου αμφιλεγόμενου μέτρου της κυβέρνησης Νετανιάχου, που επιτρέπει στις αρχές ασφαλείας να παρακολουθούν τις κινήσεις όλων των χρηστών smartphones μέσω των συσκευών και κατόπιν αυτόματα να στέλνουν μηνύματα σε εκείνους που μπορεί να εκτέθηκαν στον ιό, καθώς βρέθηκαν κοντά σε ασθενή με Covid-19.

Στη Ρωσία η εφαρμογή θα είναι λίγο διαφορετική. Βάσει του νέου συστήματος, οι πολίτες θα στέλνουν πληροφορίες εάν ήρθαν σε επαφή με κρούσμα και η ίδια πληροφορία θα μεταφέρεται στο ειδικό συντονιστικό κέντρο της περιοχής τους για την αντιμετώπιση της επιδημίας. Το Κρεμλίνο ισχυρίζεται ότι το μέτρο είναι νόμιμο καθώς «θα εντοπίζει πολίτες που έρχονται σε επαφή με ασθενείς βάσει των πληροφοριών γεω-εντοπισμού. Ετσι θα ενημερώνονται οι πολίτες εάν βρίσκεται κοντά τους κάποιος ασθενής».

Μια ανάλογη εφαρμογή, το Trace Together» εφαρμόζεται ήδη από την Παρασκευή στη Σιγκαπούρη, για τον ίδιο λόγο. Λειτουργεί με ανταλλαγή σημάτων από το Bluetooth σε κοντινή απόσταση μεταξύ τηλεφωνικών συσκευών ώστε να εντοπισθεί κάποιο διαγνωσμένο κρούσμα γύρω από τον χρήστη.

Το μέτρο εξετάζουν και άλλες κυβερνήσεις, γεγονός που ανησυχεί ιδιαίτερα τις οργανώσεις προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων. «Δεν ζούμε σε μια κουλτούρα εμπιστοσύνης του κοινού όσον αφορά τη συλλογή προσωπικών δεδομένων» σχολιάζει ο Ντέιβιντ Λέσλι, ειδικός του Ινστιτούτου Αλαν Τούρινγκ, που μελετά τις τεχνολογίες που βασίζονται σε τέτοιου είδους δεδομένα. «Ζούμε σε μια περίοδο που αποκαλείται «καπιταλισμός της παρακολούθησης», όπου τα στοιχεία μας παραβιάζονται και γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης». Ομως, προσθέτει, οι Αρχές και το κοινό θα πρέπει να μετρήσουν την αξία της ιδιωτικότητας απέναντι στην πιθανότητα αυτή η συλλογή δεδομένων να είναι εφικτό να σώσει εκατομμύρια ζωές. «Δεν ζούμε σε συνηθισμένους καιρούς, οπότε και οι αποφάσεις δεν είναι συνηθισμένες» προσθέτει.

Στη Νότια Κορέα, όπου επιβλήθηκε καραντίνα από την αρχή μαζί με τη χρήση των δεδομένων από τα κινητά, οι Αρχές κατόρθωσαν να σταματήσουν την καμπύλη της επιδημίας μέσα σε έναν μήνα, γρηγορότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μελετά τα όσα έγιναν στη Νότια Κορέα με τη χρήση της εφαρμογής Corona 100m. Ομως υπάρχει μεγάλος κίνδυνος στιγματισμού. «Ουσιαστικά η κυβέρνηση της Σεούλ με τα στοιχεία που διαθέτει στέλνει μηνύματα σε χρήστες που γράφουν: “Υπάρχει μια 60χρονη γυναίκα κοντά σας που είναι θετική στον Covid. Κάντε κλικ εδώ για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα μέρη από τα οποία πέρασε”» λέει η Αν Λιου, ειδικός στη δημόσια υγεία στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Προειδοποιεί πως αυτή η προσέγγιση κρύβει μεγάλο κίνδυνο στιγματισμού πολιτών καθώς και των επιχειρήσεων στις οποίες εργάζονται.