Να αλλάξει πολιτική η ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις

Η πολιτική της απαγόρευσης κρατικών ενισχύσεων αποτελεί εκ των βασικών αξόνων της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον τομέα του Ευρωπαϊκού Δικαίου του Ανταγωνισμού.

Το άρθρο 107 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ απαγορεύει επί της αρχής κάθε ενίσχυση που παρέχεται από το κράτος σε επιχειρήσεις και μπορεί να επηρεάσει τις συνθήκες ανταγωνισμού, ενώ το άρθρο 108 προβλέπει τις διαδικασίες ελέγχου και τη διαδικασία κυρώσεων σε περιπτώσεις παράβασης των προβλέψεων του δικαίου της ΕΕ.

Σε ένα αυστηρό νομικά πλαίσιο, το οποίο έχει ερμηνευτεί και αρκετά συσταλτικά και από το Δικαστήριο της ΕΕ, έχουν παρ’ όλα αυτά προβλεφθεί και περιπτώσεις που υπάρχει η δυνατότητα εξαίρεσης της ως άνω απαγόρευσης.

Μια εξ αυτών είναι η προβλεπόμενη στην Παρ. 2 του άρθρου 107 της Συνθήκης όπου προβλέπεται ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά οι ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα, ενώ και στην Παρ. 3β του ίδιου άρθρου προβλέπεται η ύπαρξη παρέκκλισης από τον κανόνα για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους-μέλους. Ακόμα και η υποπερίπτωση ε) του ίδιου άρθρου προβλέπει και μια γενικότερη πρόβλεψη εξαίρεσης σε άλλες κατηγορίες ενισχύσεων που καθορίζονται από το Συμβούλιο, κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα ως άνω βασικά άρθρα πρωτογενούς ενωσιακού δικαίου, τα οποία έχουν χαρακτήρα συνταγματικών διατάξεων και δεν αλλάζουν εύκολα, εξειδικεύονται και από Οδηγίες και Κανονισμούς (δευτερογενές ενωσιακό δίκαιο), όπου υπάρχουν ειδικότερες προβλέψεις για επιμέρους κλάδους, ενώ άκρως σημαντική είναι η πρόβλεψη για τις de minimis κρατικές ενισχύσεις, οι οποίες καταρχήν επιτρέπονται (το σημερινό όριο είναι στις 200.000).

Είναι άκρως σημαντικό να υπάρξει μια αμεσότατη προσαρμογή της πολιτικής της ΕΕ στο θέμα των κρατικών ενισχύσεων αυτή την κρίσιμη περίοδο για την οικονομία των κρατών-μελών της ΕΕ, ώστε να ενισχυθεί με ταχύτατες διαδικασίες η ρευστότητα των επιχειρήσεων, η ενίσχυση των εργαζομένων και, κατ’ επέκταση, της κοινωνικής συνοχής.

Το άρθρο 107 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ παρέχει τα απαραίτητα εργαλεία και η ηγεσία τόσο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όσο και του Συμβουλίου, πρέπει να κινηθεί ταχύτατα και αμεσότατα για να αποδεσμεύσει διαδικασίες περιττών διαδικαστικών ελέγχων ώστε να μπορέσουν τα κράτη και, ειδικά, η χώρα μας που έχει περάσει και μια πολυετή οικονομική κρίση να αποδεσμεύσουν μεγάλα ποσά για την ενίσχυση των επιχειρήσεων (μικρών, μεσαίων, μεγάλων) και να ενισχύσουν κλάδους παραγωγής, ώστε να αντέξει η οικονομία μας αυτή την πρωτοφανή κατάσταση. Αυτό μπορεί να γίνει με την υπάρχουσα εξουσιοδοτική βάση του άρθρου 107 και μένει να υπάρξουν ακόμα και soft Law κείμενα της ΕΕ για να κερδηθεί χρόνος ή ακόμα και τροποποίηση του δευτερογενούς δικαίου (Οδηγίες – Κανονισμοί) σε κρίσιμα σημεία για την άμεση αντιμετώπιση της έκτακτης κατάστασης.

Η ΕΕ βρίσκεται ενώπιον μιας μεγάλης πρόκλησης.

Ο Γιώργος Κώτσηρας, είναι διδάκτωρ Ευρωπαϊκού Δικαίου Νομικής Σχολής Αθηνών, βουλευτής ΝΔ Δυτικής Αττικής