Παρασάγγες και λεύγες

Συχνά σε μεταφρασμένα κείμενα αμερικανών συγγραφέων διαβάζει κανείς πως κάποιος είχε ύψος «έξι πόδια». Αναρωτιέμαι τι καταλαβαίνει ο μέσος έλληνας αναγνώστης. Προσωπικά, όταν μεταφράζω και πέσω σε κάποιον που ήταν, λέει, six feet tall, το αποδίδω συνήθως «ήταν λίγο πάνω από 1,80». Για την ακρίβεια, ο 6 feet tall των Αμερικανών είναι παρά ελάχιστα χιλιοστά 1,83, ο 5,6 feet tall γύρω στο 1,68, ο 7 feet tall (πιθανότατα μπασκετμπολίστας) περίπου 2,13 κ.ο.κ.

Με αυτή την αφορμή, σκέφτηκα ότι σε πολλούς θα έχουν γεννηθεί κατά καιρούς απορίες ως προς κάποιες μονάδες μέτρησης, παλαιότερες και πιο σύγχρονες. Πόσο, λόγου χάριν, ήταν ο πους των αρχαίων, πόσο το στάδιο και πόσο το πλέθρον; Πόσο ο παρασάγγης, που όλοι τον μάθαμε από την «Κύρου Ανάβαση» και με τον οποίο μετρούσαν τις αποστάσεις στην Περσική Αυτοκρατορία; Πόσο είναι ένα εκτάριο και πόσο ένα έικρ;

Εχουμε, λοιπόν, και λέμε. Ενας αρχαιοελληνικός πους ήταν 0,3083 του μέτρου, το στάδιον ήταν κάτι λιγότερο από 180 σημερινά μέτρα (στην Ολυμπία, ειδικά, ήταν 192 μ.), το πλέθρον ήταν το 1/6 του σταδίου (29,57 μ.). Ενας παρασάγγης (και όχι μία παρασάγγα, όπως νομίζαμε όταν ήμασταν παιδιά) ήταν 5.243 μέτρα, ένα εκτάριο είναι 10.000 τ.μ., δηλαδή ένα στρέμμα, ένα έικρ (acre) είναι περίπου 4.000 τ.μ.

Και ένα τελευταίο, πιο λογοτεχνικό αυτό. Μία λεύγα είναι περίπου 5,5 χιλιόμετρα. Είναι σχεδόν γενική η εντύπωση πως στο έργο του Ιουλίου Βερν «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα» η αναφορά είναι σε βάθος. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα ήταν εξωπραγματικό, αφού θα μιλάγαμε για βάθος περίπου 110.000 χιλιομέτρων (20.000 x 5,5 χλμ.)! Λίγο μπόλικο δεν πέφτει για βάθος; Προφανώς, λοιπόν, ο Ιούλιος Βερν αναφέρεται στην απόσταση που διανύει ο «Ναυτίλος» του πλοιάρχου Νέμο κατά τη μακρά πλεύση του «υπό την θάλασσαν». Για την ακρίβεια, «κάτω από τις θάλασσες» (sous les mers).